[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_h%E1%BA%B9p%20%C4%91%E1%BB%99ng%20m%E1%BA%A1ch%20ph%E1%BB%95i%20ngo%E1%BA%A1i%20vi{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_h%E1%BA%B9p%20%C4%91%E1%BB%99ng%20m%E1%BA%A1ch%20ph%E1%BB%95i%20ngo%E1%BA%A1i%20vi":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":22,"keywordCount":23,"enrichTopicLink":24,"status":25,"createTime":26,"updateTime":27,"publishTime":28,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":29,"wikidataId":10,"relateTopics":30},"hẹp động mạch phổi ngoại vi","Hẹp động mạch phổi ngoại vi là gì? Các nghiên cứu khoa học","Hẹp động mạch phổi ngoại vi là tình trạng thu hẹp bất thường tại các nhánh xa của động mạch phổi, làm giảm lưu lượng máu và tăng áp lực phổi khu trú hoặc toàn bộ. Khác với hẹp trung tâm, bệnh lý này ảnh hưởng đến tuần hoàn phổi ngoại vi và thường gặp trong các dị tật tim bẩm sinh hoặc hội chứng di truyền. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Định nghĩa hẹp động mạch phổi ngoại vi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nHẹp động mạch phổi ngoại vi (Peripheral Pulmonary Artery Stenosis – PPAS) là tình trạng thu hẹp bất thường ở một hoặc nhiều nhánh xa của động mạch phổi, sau khi rời khỏi thân động mạch chính. Tình trạng này ảnh hưởng đến lưu lượng máu đi vào các phân thùy phổi, làm giảm cung lượng phổi khu trú và có thể gây tăng áp lực động mạch phổi cục bộ hoặc toàn bộ nếu kéo dài.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nPPAS có thể xuất hiện như một dị tật đơn độc hoặc là thành phần trong các bệnh tim bẩm sinh phức tạp. Mức độ ảnh hưởng của nó phụ thuộc vào số lượng nhánh bị hẹp, mức độ hẹp, và sự phân bố lưu lượng máu hai bên phổi. Trong nhiều trường hợp, bệnh không biểu hiện rõ triệu chứng ở giai đoạn đầu và chỉ được phát hiện tình cờ qua thăm khám lâm sàng hoặc chẩn đoán hình ảnh.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nPPAS được phân biệt với hẹp động mạch phổi trung tâm, vốn xảy ra tại thân động mạch phổi hoặc hai nhánh chính trái – phải. Hẹp ngoại vi thường đòi hỏi kỹ thuật chẩn đoán và can thiệp phức tạp hơn do vị trí sâu và kích thước nhỏ của các nhánh bị tổn thương. Nếu không được điều trị, tình trạng này có thể dẫn đến suy tim phải, bất tương xứng tưới máu phổi, và giảm trao đổi khí.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Sinh lý giải phẫu hệ mạch phổi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐộng mạch phổi xuất phát từ tâm thất phải và là mạch máu duy nhất trong hệ động mạch mang máu nghèo oxy. Sau khi rời khỏi thân chung, động mạch phổi chia thành hai nhánh chính trái và phải, cung cấp máu đến từng lá phổi. Các nhánh chính này tiếp tục phân nhánh theo cấu trúc cây phế quản, đi đến từng phân thùy và tiểu phân thùy phổi.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMạch máu phổi có thành mỏng, đàn hồi cao và ít cơ trơn hơn so với động mạch hệ thống. Điều này cho phép chúng thích nghi với lưu lượng máu thay đổi và áp lực thấp đặc trưng của hệ tuần hoàn phổi. Các nhánh ngoại vi của động mạch phổi có đường kính nhỏ, nằm sâu trong nhu mô phổi, và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ áp lực hô hấp và tuần hoàn.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBất kỳ sự thu hẹp nào tại các nhánh ngoại vi đều gây rối loạn phân phối máu trong phổi. Khi một vùng phổi không nhận đủ máu, hiện tượng thông khí nhưng không tưới máu (ventilation-perfusion mismatch) sẽ xảy ra, dẫn đến giảm oxy máu toàn thân. Đồng thời, sự tăng kháng trở mạch tại vùng hẹp làm tăng hậu tải thất phải, dẫn đến phì đại và suy tim nếu kéo dài.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Phân loại hẹp động mạch phổi ngoại vi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nPPAS được phân chia dựa theo đặc điểm hình thái, vị trí tổn thương, và nguyên nhân phối hợp. Phân loại này giúp định hướng chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Hình thái giải phẫu của tổn thương đóng vai trò quyết định trong việc can thiệp nội mạch hoặc phẫu thuật tái tạo mạch.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số phân loại lâm sàng quan trọng:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Hẹp khu trú (focal stenosis):\u003C\u002Fstrong> tổn thương giới hạn ở một đoạn ngắn, thường dễ điều trị bằng can thiệp.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Hẹp lan tỏa (diffuse stenosis):\u003C\u002Fstrong> ảnh hưởng nhiều nhánh nhỏ, khó điều trị và tiên lượng kém hơn.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Hẹp đơn độc (isolated PPAS):\u003C\u002Fstrong> không kèm theo dị tật tim bẩm sinh khác.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Hẹp phối hợp (syndromic PPAS):\u003C\u002Fstrong> gặp trong các hội chứng di truyền như Williams, Alagille, hoặc Noonan.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBảng so sánh sau tóm tắt sự khác biệt giữa các dạng hẹp:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"5\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Ctbody>\u003Ctr>\n    \u003Cth>Phân loại\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Đặc điểm\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Khả năng điều trị\u003C\u002Fth>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Hẹp khu trú\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Chỉ ảnh hưởng một đoạn mạch ngắn\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Can thiệp dễ, tiên lượng tốt\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Hẹp lan tỏa\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Ảnh hưởng nhiều nhánh nhỏ\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Điều trị phức tạp, hiệu quả hạn chế\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Hẹp đơn độc\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Không phối hợp dị tật khác\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Tiên lượng phụ thuộc vị trí và số nhánh\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Hẹp phối hợp\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Kèm theo hội chứng bẩm sinh\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Cần phối hợp đa chuyên khoa\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Cơ chế bệnh sinh và yếu tố nguy cơ\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nPPAS có thể xuất hiện do các nguyên nhân bẩm sinh, mắc phải hoặc hậu phẫu. Trong trường hợp bẩm sinh, sự phát triển không hoàn chỉnh của cung động mạch phổi trong giai đoạn phôi thai dẫn đến lòng mạch nhỏ bất thường. Ở một số trẻ sơ sinh, sự tăng sinh mô liên kết trong thành mạch do bất thường gen kiểm soát cấu trúc elastin làm giảm khả năng giãn nở, gây hẹp mạch phổi ngoại vi.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nPPAS cũng có thể phát sinh thứ phát sau các can thiệp phẫu thuật tim bẩm sinh như sửa chữa tetralogy of Fallot, dẫn đến mô sẹo làm hẹp các nhánh động mạch phổi. Ngoài ra, viêm nội mạc động mạch, xơ hóa hoặc phản ứng tăng sinh thành mạch sau stent cũng là nguyên nhân trong một số trường hợp mắc phải.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số yếu tố nguy cơ đáng chú ý:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Hội chứng Williams: mất đoạn gene \u003Cem>ELN\u003C\u002Fem>, rối loạn elastin.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Hội chứng Alagille: bất thường trong tín hiệu \u003Cem>JAG1\u002FNOTCH\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tiền sử phẫu thuật tim phức tạp thời kỳ sơ sinh.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Dị tật tim bẩm sinh có luồng thông trong tim (shunt).\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nPhát hiện sớm các yếu tố nguy cơ di truyền và tiền sử can thiệp giúp bác sĩ chủ động tầm soát PPAS, đặc biệt ở trẻ nhỏ có biểu hiện suy hô hấp không rõ nguyên nhân hoặc tiếng thổi bất thường tại phổi mà không có tổn thương van tim.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Triệu chứng lâm sàng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nHẹp động mạch phổi ngoại vi (PPAS) thường không gây triệu chứng rõ rệt trong giai đoạn đầu, đặc biệt khi tổn thương khu trú và mức độ hẹp nhẹ. Tuy nhiên, khi hẹp tiến triển hoặc lan tỏa nhiều nhánh, hậu quả huyết động sẽ biểu hiện dưới dạng hạn chế tưới máu phổi, tăng hậu tải thất phải và giảm khả năng trao đổi khí.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác triệu chứng có thể xuất hiện tùy theo tuổi, mức độ hẹp và có bệnh phối hợp hay không. Một số biểu hiện lâm sàng điển hình:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Khó thở khi gắng sức hoặc thở nhanh kéo dài.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tiếng thổi tâm thu vùng trước tim hoặc dọc theo bờ trái xương ức, lan ra phổi.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Chậm phát triển thể chất ở trẻ em, kém tăng cân dù ăn uống bình thường.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Biểu hiện suy tim phải: gan to, phù ngoại biên, tĩnh mạch cổ nổi.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giảm độ bão hòa oxy máu ở chi dưới trong trường hợp luồng thông trong tim.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nỞ trẻ sơ sinh, PPAS có thể bị nhầm với các bệnh lý tim bẩm sinh khác nếu không được phát hiện chính xác bằng chẩn đoán hình ảnh. Đặc biệt, nếu có dị tật phối hợp như tứ chứng Fallot, tiếng thổi PPAS có thể bị che lấp hoặc giải thích sai lệch.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Chẩn đoán hình ảnh và cận lâm sàng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nChẩn đoán PPAS yêu cầu sự phối hợp của nhiều phương pháp hình ảnh để xác định vị trí, mức độ hẹp và ảnh hưởng huyết động. Siêu âm tim là phương tiện sàng lọc ban đầu nhưng có giới hạn trong việc quan sát các nhánh ngoại vi nhỏ, đặc biệt ở người lớn hoặc bệnh nhân có lồng ngực dày.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác công cụ chẩn đoán chính:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Siêu âm tim Doppler màu:\u003C\u002Fstrong> phát hiện dòng chảy tăng tốc tại vị trí hẹp, ước lượng chênh áp qua vùng hẹp.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Chụp CT mạch phổi (CTPA):\u003C\u002Fstrong> cho hình ảnh giải phẫu rõ ràng, đặc biệt với kỹ thuật độ phân giải cao (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.radiologyinfo.org\u002Fen\u002Finfo\u002Fctangiopulmonary\">RadiologyInfo - CT Angiography\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Chụp MRI mạch máu:\u003C\u002Fstrong> không dùng tia X, cho phép đo lưu lượng và đánh giá chức năng thất phải (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ncbi.nlm.nih.gov\u002Fpmc\u002Farticles\u002FPMC6641355\u002F\">NCBI - MRI trong tim bẩm sinh\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Thông tim chẩn đoán:\u003C\u002Fstrong> đo gradient áp lực chính xác, đánh giá mức độ ảnh hưởng huyết động trước khi can thiệp.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBảng tóm tắt các đặc điểm chẩn đoán:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"5\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Ctbody>\u003Ctr>\n    \u003Cth>Phương pháp\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Ưu điểm\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Hạn chế\u003C\u002Fth>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Siêu âm tim\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Không xâm lấn, sẵn có, nhanh\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Giới hạn vùng quan sát, khó thấy nhánh nhỏ\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>CT mạch phổi\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Hình ảnh chi tiết, xác định vị trí hẹp\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Phơi nhiễm tia X, cần dùng thuốc cản quang\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>MRI mạch phổi\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Đánh giá chức năng tim, không dùng tia\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Thời gian lâu, không dùng được cho bệnh nhân có thiết bị kim loại\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Thông tim\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Đo áp lực chính xác, có thể can thiệp\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Xâm lấn, đòi hỏi cơ sở chuyên khoa\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Điều trị nội khoa và can thiệp\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐiều trị PPAS phụ thuộc vào mức độ hẹp, triệu chứng lâm sàng và ảnh hưởng huyết động. Trong nhiều trường hợp nhẹ, không triệu chứng, việc theo dõi định kỳ là đủ. Tuy nhiên, khi chênh áp lực qua vùng hẹp lớn hơn 20 mmHg hoặc có dấu hiệu suy tim phải, cần xem xét can thiệp.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBa nhóm phương pháp điều trị chính:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Nội khoa:\u003C\u002Fstrong> chỉ định hạn chế, chủ yếu dùng thuốc lợi tiểu hoặc điều trị tăng áp phổi nếu có.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Can thiệp nội mạch:\u003C\u002Fstrong> nong bóng, đặt stent mạch phổi là lựa chọn ưu tiên trong hẹp khu trú.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Phẫu thuật:\u003C\u002Fstrong> áp dụng khi hẹp nhiều nhánh hoặc thất bại với can thiệp nội mạch.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nĐặt stent động mạch phổi cho phép duy trì lưu thông ổn định, giảm gradient áp lực và cải thiện phân bố máu phổi. Theo \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ahajournals.org\u002Fdoi\u002Ffull\u002F10.1161\u002FCIRCULATIONAHA.111.084392\">Glatz et al., 2012\u003C\u002Fa>, tỉ lệ thành công kỹ thuật đạt hơn 90% ở bệnh nhi và người lớn, với cải thiện rõ rệt chức năng thất phải sau 6 tháng.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tiên lượng và theo dõi lâu dài\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTiên lượng của bệnh nhân mắc PPAS tùy thuộc vào dạng hẹp, số lượng nhánh bị ảnh hưởng và mức độ đáp ứng với điều trị. Hẹp đơn độc, khu trú thường có kết quả điều trị tốt hơn và ít biến chứng hơn so với hẹp lan tỏa hoặc phối hợp với dị tật tim phức tạp.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nSau điều trị, bệnh nhân cần được theo dõi định kỳ để phát hiện sớm các biến chứng như:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Tái hẹp vùng đặt stent.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Sự phát triển không đồng đều của các nhánh phổi sau can thiệp ở trẻ em.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tăng áp phổi kéo dài hoặc suy tim phải tiến triển.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nLịch theo dõi gợi ý:\n\u003C\u002Fp>\u003Col>\n  \u003Cli>Siêu âm tim mỗi 6–12 tháng nếu không có triệu chứng.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Chụp CT hoặc MRI đánh giá stent mỗi 2–3 năm.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Thông tim lại nếu có tăng gradient hoặc nghi ngờ tái hẹp.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCan thiệp sớm, đúng chỉ định và theo dõi dài hạn là nền tảng giúp duy trì chất lượng sống tốt và giảm biến chứng cho người bệnh.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n  \u003Cli>Glatz AC, et al. \"Balloon angioplasty and stent implantation for peripheral pulmonary artery stenosis: indications and outcomes.\" \u003Cem>Circulation\u003C\u002Fem>, 2012. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ahajournals.org\u002Fdoi\u002Ffull\u002F10.1161\u002FCIRCULATIONAHA.111.084392\">Link\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Mahadevan VS, et al. \"Management of branch pulmonary artery stenosis.\" \u003Cem>Progress in Pediatric Cardiology\u003C\u002Fem>, 2009.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Broberg CS, et al. \"Pulmonary Artery Stenosis in Congenital Heart Disease.\" \u003Cem>American Journal of Cardiology\u003C\u002Fem>, 2021.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Reddy VM, et al. \"Surgical reconstruction in peripheral pulmonary artery stenosis.\" \u003Cem>Annals of Thoracic Surgery\u003C\u002Fem>, 1997.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Ylänen K, et al. \"Peripheral pulmonary artery stenosis in Williams syndrome.\" \u003Cem>Journal of Pediatrics\u003C\u002Fem>, 2003.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Bryant R, et al. \"Outcomes after stent placement for branch pulmonary artery stenosis.\" \u003Cem>Catheterization and Cardiovascular Interventions\u003C\u002Fem>, 2020.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>RadiologyInfo. \"CT Angiography of the Pulmonary Arteries.\" \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.radiologyinfo.org\u002Fen\u002Finfo\u002Fctangiopulmonary\">Link\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>NCBI. \"MR Angiography in Congenital Heart Disease.\" \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ncbi.nlm.nih.gov\u002Fpmc\u002Farticles\u002FPMC6641355\u002F\">Link\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-10T03:47:44.631+00:00","2025-11-13T02:28:48.169+00:00","2025-11-13T02:28:48.165+00:00",125,[31,42,53,64,75,81,92,103,109,115],{"id":32,"title":33,"term":34,"englishTitle":35,"definition":36,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":43,"title":44,"term":45,"englishTitle":46,"definition":47,"discipline":48,"disciplineCode":49,"disciplineLabel":50,"disciplineColor":51,"disciplineIcon":52},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":54,"title":55,"term":56,"englishTitle":57,"definition":58,"discipline":59,"disciplineCode":60,"disciplineLabel":61,"disciplineColor":62,"disciplineIcon":63},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":65,"title":66,"term":67,"englishTitle":68,"definition":69,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":76,"title":77,"term":78,"englishTitle":79,"definition":80,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":82,"title":83,"term":84,"englishTitle":85,"definition":86,"discipline":87,"disciplineCode":88,"disciplineLabel":89,"disciplineColor":90,"disciplineIcon":91},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":93,"title":94,"term":95,"englishTitle":96,"definition":97,"discipline":98,"disciplineCode":99,"disciplineLabel":100,"disciplineColor":101,"disciplineIcon":102},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":104,"title":105,"term":106,"englishTitle":107,"definition":108,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":110,"title":111,"term":112,"englishTitle":113,"definition":114,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":116,"title":117,"term":118,"englishTitle":119,"definition":120,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]