[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_glycation{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_glycation":167},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":74,"vietnamFeatured":151,"vietnamLatest":166},[7,23,36,49,62],{"publicationId":8,"title":9,"originalTitle":10,"authorNames":11,"authorCount":15,"journalName":16,"vietnamJournal":17,"publishDate":18,"publishYear":19,"totalCitation":10,"url":20,"doi":21,"summary":22},"a8e82663-0b42-41ee-b531-cd25049c2248","The Inhibition Mechanisms of Three Structurally Different Salvianolic Acids on the Non-Enzymatic Glycation of Bovine Serum Albumin",null,[12,13,14],"Guo Feng","Yu Yan","Mengfan Wang",6,"Plant Foods for Human Nutrition",false,"2024-03-26",2024,"https:\u002F\u002Flink.springer.com\u002Farticle\u002F10.1007\u002Fs11130-024-01167-w","10.1007\u002Fs11130-024-01167-w","\u003Cp>Mô hình mô phỏng gắn kết phân tử kết hợp hóa sinh \u003Ci>in vitro\u003C\u002Fi> trên hệ albumin bò và fructose khảo sát cơ chế ức chế \u003Cb>phản ứng \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb> phi enzyme\u003C\u002Fb> của ba acid salvianolic. \u003Ci>Salvianolic acid A\u003C\u002Fi> thể hiện hoạt tính kháng \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb> mạnh nhất nhờ gắn kết và bảo vệ các gốc lysine, arginine của protein. Tác giả nhận định các hợp chất này duy trì độ bền cấu trúc protein và có tiềm năng giảm thiểu tổn hại do \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb>.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":24,"title":25,"originalTitle":10,"authorNames":26,"authorCount":30,"journalName":31,"vietnamJournal":17,"publishDate":32,"publishYear":19,"totalCitation":10,"url":33,"doi":34,"summary":35},"cc989b1a-0386-461b-940a-39ca0bb35fe9","Associations of circulating advanced glycation end products and their soluble receptors with cancer risk: A systematic review and meta-analysis of observational studies",[27,28,29],"Fatemeh Hajizadeh-Sharafabad","Sara Shojaei-Zarghani","Elham Sharifi-Zahabi",5,"Glycoconjugate Journal","2024-03-18","https:\u002F\u002Flink.springer.com\u002Farticle\u002F10.1007\u002Fs10719-024-10147-w","10.1007\u002Fs10719-024-10147-w","\u003Cp>Tổng quan hệ thống và phân tích gộp từ \u003Cb>8 nghiên cứu quan sát trên 7.690 người\u003C\u002Fb> đánh giá mối liên quan giữa ung thư và \u003Cb>chỉ số \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb>\u003C\u002Fb>. Kết quả ghi nhận nồng độ thụ thể hòa tan \u003Ci>sRAGE\u003C\u002Fi> tăng mỗi 100 ng\u002FL liên quan nghịch với tỷ lệ mắc ung thư (RR = 0,977; \u003Ci>p\u003C\u002Fi> = 0,036), trong khi nồng độ sản phẩm \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb> \u003Ci>AGEs\u003C\u002Fi> huyết thanh không có liên hệ rõ rệt. Nhóm nghiên cứu gợi ý \u003Ci>sRAGE\u003C\u002Fi> lưu hành có tác dụng bảo vệ trước nguy cơ ung thư.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":37,"title":38,"originalTitle":10,"authorNames":39,"authorCount":43,"journalName":44,"vietnamJournal":17,"publishDate":45,"publishYear":19,"totalCitation":10,"url":46,"doi":47,"summary":48},"8a6f9762-b1a5-4869-a92b-0ad65232aad1","Skin advanced glycation end-products as indicators of the metabolic profile in diabetes mellitus: correlations with glycemic control, liver phenotypes and metabolic biomarkers",[40,41,42],"Grigorios Christidis","Frederic Küppers","Senem Ceren Karatayli",7,"BMC Endocrine Disorders","2024-03-05","https:\u002F\u002Fbmcendocrdisord.biomedcentral.com\u002Farticles\u002F10.1186\u002Fs12902-024-01558-9","10.1186\u002Fs12902-024-01558-9","\u003Cp>Đo lường quang học huỳnh quang trên \u003Cb>64 bệnh nhân đái tháo đường và 28 người khỏe mạnh\u003C\u002Fb> định lượng sản phẩm \u003Cb>\u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb> tích tụ dưới da\u003C\u002Fb>. Mức \u003Ci>AGEs\u003C\u002Fi> ở da tăng cao ở bệnh nhân đái tháo đường (\u003Ci>p\u003C\u002Fi> < 0,001) và tương quan thuận với chỉ số đường huyết \u003Ci>HbA1c\u003C\u002Fi> (\u003Ci>r\u003C\u002Fi> = 0,404) cùng độ xơ hóa gan. Nhóm tác giả gợi ý theo dõi sản phẩm \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb> tại da giúp phát hiện sớm nguy cơ tổn thương gan.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":50,"title":51,"originalTitle":10,"authorNames":52,"authorCount":56,"journalName":57,"vietnamJournal":17,"publishDate":58,"publishYear":19,"totalCitation":10,"url":59,"doi":60,"summary":61},"a1d9098c-0109-42e5-abf7-abf5fba6896e","Inhibitors of the Formation of Advanced Glycation End Products Based on Pyridoxine Azo Derivatives",[53,54,55],"A. D. Strelnik","M. N. Agafonova","R. A. Litvinov",9,"Russian Journal of General Chemistry","2024-01-10","https:\u002F\u002Flink.springer.com\u002Farticle\u002F10.1134\u002FS107036322315015X","10.1134\u002FS107036322315015X","\u003Cp>Tổng hợp hóa dược thực nghiệm \u003Ci>in vitro\u003C\u002Fi> kết hợp đánh giá độc tính cấp \u003Ci>in vivo\u003C\u002Fi> nghiên cứu hoạt tính ức chế \u003Cb>phản ứng \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb> protein\u003C\u002Fb> của dẫn xuất azo từ \u003Ci>pyridoxine\u003C\u002Fi>. Nhóm hợp chất tổng hợp có hiệu lực ức chế \u003Ci>AGEs\u003C\u002Fi> mạnh hơn đối chứng \u003Ci>aminoguanidine\u003C\u002Fi> từ 6 đến 21 lần, đồng thời đạt độ an toàn cao với \u003Ci>LD50\u003C\u002Fi> trên 2.000 mg\u002Fkg. Tác giả kết luận các phân tử này có tiềm năng ngăn chặn biến chứng do quá trình \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb> gây ra.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":63,"title":64,"originalTitle":10,"authorNames":65,"authorCount":68,"journalName":69,"vietnamJournal":17,"publishDate":70,"publishYear":19,"totalCitation":10,"url":71,"doi":72,"summary":73},"c7bac9f4-7511-472c-8078-f2a194e37c72","Interaction of Glycated Albumin with Receptor for Glycation End Products According to Molecular Modeling Data",[66,67],"D. A. Belinskaia","N. V. Goncharov",2,"Journal of Evolutionary Biochemistry and Physiology","2024-01-09","https:\u002F\u002Flink.springer.com\u002Farticle\u002F10.1134\u002FS0022093023060285","10.1134\u002FS0022093023060285","\u003Cp>Mô phỏng động lực học phân tử khảo sát tương tác giữa \u003Cb>albumin huyết thanh người bị \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb>\u003C\u002Fb> và thụ thể \u003Ci>RAGE\u003C\u002Fi> qua 10 mô hình lysine biến đổi. Phức hợp giữa \u003Ci>RAGE\u003C\u002Fi> và albumin biến đổi tại \u003Ci>Lys233\u003C\u002Fi> đạt độ bền và tính đặc hiệu cao nhất, trong khi các vị trí \u003Ci>Lys317\u003C\u002Fi> và \u003Ci>Lys574\u003C\u002Fi> không tạo liên kết đặc hiệu. Tác giả kết luận vị trí của sản phẩm \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb> trên protein quyết định khả năng kích hoạt thụ thể \u003Ci>RAGE\u003C\u002Fi>.\u003C\u002Fp>",[75,90,105,121,137],{"publicationId":76,"title":77,"originalTitle":78,"authorNames":79,"authorCount":83,"journalName":10,"vietnamJournal":17,"publishDate":84,"publishYear":85,"totalCitation":86,"url":87,"doi":88,"summary":89},"76f98209-f3da-42f2-ba3b-34d08575088d","Các sản phẩm glycat hóa bền vững","Advanced Glycation End Products",[80,81,82],"Alison Goldin","Joshua A. Beckman","Ann Marie Schmidt",4,"2006-08-08",2006,2040,"https:\u002F\u002Fwww.ahajournals.org\u002Fdoi\u002F10.1161\u002FCIRCULATIONAHA.106.621854","10.1161\u002Fcirculationaha.106.621854","\u003Cp>Tổng quan y khoa hệ thống chỉ ra \u003Cb>quá trình \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb>\u003C\u002Fb> tạo ra các sản phẩm \u003Ci>AGEs\u003C\u002Fi> tích tụ trong thành mạch ở bệnh nhân đái tháo đường. Sự gắn kết của \u003Ci>AGEs\u003C\u002Fi> với thụ thể \u003Ci>RAGE\u003C\u002Fi> kích hoạt yếu tố \u003Ci>NF-κB\u003C\u002Fi>, làm tăng tính thấm nội mô và ức chế nitric oxide. Tác giả tổng hợp cơ chế gây xơ vữa của \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb> và gợi ý các liệu pháp ức chế \u003Ci>AGEs\u003C\u002Fi>, dù ứng dụng lâm sàng cần nghiên cứu thêm.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":91,"title":92,"originalTitle":93,"authorNames":94,"authorCount":83,"journalName":98,"vietnamJournal":17,"publishDate":99,"publishYear":100,"totalCitation":101,"url":102,"doi":103,"summary":104},"e07a0a9f-a352-47f8-b92d-9b82f8fb310e","Sản phẩm glycat hóa bền vững và biến chứng đái tháo đường","Advanced Glycation End Products and Diabetic Complications",[95,96,97],"Varun Parkash Singh","Anjana Bali","Nirmal Singh","Korean Journal of Physiology and Pharmacology","2014-01-01",2014,1206,"https:\u002F\u002Fsynapse.koreamed.org\u002FDOIx.php?id=10.4196\u002Fkjpp.2014.18.1.1","10.4196\u002Fkjpp.2014.18.1.1","\u003Cp>Khảo cứu lý thuyết phân tích cơ chế tạo \u003Ci>AGEs\u003C\u002Fi> từ \u003Cb>\u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb> protein huyết tương\u003C\u002Fb> gồm albumin, fibrinogen và collagen khi tăng đường huyết kéo dài. Tác giả ghi nhận sản phẩm \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb> làm biến đổi cấu trúc protein và kích hoạt thụ thể \u003Ci>RAGE\u003C\u002Fi> gây viêm mạn tính cùng stress oxy hóa. Bài tổng quan làm rõ vai trò bệnh sinh của \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb> trong biến chứng thận và võng mạc đái tháo đường.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":106,"title":107,"originalTitle":108,"authorNames":109,"authorCount":113,"journalName":114,"vietnamJournal":17,"publishDate":115,"publishYear":116,"totalCitation":117,"url":118,"doi":119,"summary":120},"32c620f6-e875-4940-91c7-42756181e04a","Tạo thành glyoxal, methylglyoxal và 3-deoxyglucosone trong quá trình glycat hóa protein bằng glucose","Formation of glyoxal, methylglyoxal and 3-deoxyglucosone in the glycation of proteins by glucose",[110,111,112],"Paul J. Thornalley","Annika LANGBORG","Harjit S. Minhas",3,"Biochemical Journal","1999-11-15",1999,1133,"https:\u002F\u002Fportlandpress.com\u002Fbiochemj\u002Farticle\u002F344\u002F1\u002F109\u002F35610\u002FFormation-of-glyoxal-methylglyoxal-and-3","10.1042\u002Fbj3440109","\u003Cp>Thực nghiệm hóa sinh \u003Ci>in vitro\u003C\u002Fi> theo dõi sự phân hủy của glucose 50 mM nhằm xác định động học quá trình \u003Cb>\u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb> sớm\u003C\u002Fb> của protein. Glucose tự phân hủy tạo thành \u003Ci>glyoxal\u003C\u002Fi>, \u003Ci>methylglyoxal\u003C\u002Fi> và \u003Ci>3-deoxyglucosone\u003C\u002Fi>, với tốc độ gia tăng khi có mặt albumin huyết thanh. Tác giả chỉ ra các α-oxoaldehyde là tiền chất tạo sản phẩm \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb> bền vững, gợi ý tăng đường huyết thoáng qua cũng đủ tích tụ độc chất.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":122,"title":123,"originalTitle":124,"authorNames":125,"authorCount":129,"journalName":130,"vietnamJournal":17,"publishDate":131,"publishYear":132,"totalCitation":133,"url":134,"doi":135,"summary":136},"c7d96529-b4ff-4409-81ea-5c4e0a119ab1","Các sản phẩm glycat hóa bền vững góp phần vào amyloidosis trong bệnh Alzheimer.","Advanced glycation end products contribute to amyloidosis in Alzheimer disease.",[126,127,128],"Michael P. Vitek","Koushik Bhattacharya","J M Glendening",8,"Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America","1994-05-24",1994,778,"https:\u002F\u002Fpnas.org\u002Fdoi\u002Ffull\u002F10.1073\u002Fpnas.91.11.4766","10.1073\u002Fpnas.91.11.4766","\u003Cp>Phân tích miễn dịch \u003Ci>ELISA\u003C\u002Fi> kết hợp thực nghiệm \u003Ci>in vitro\u003C\u002Fi> khảo sát tác động của \u003Cb>phản ứng \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb>\u003C\u002Fb> lên sự tích tụ mảng \u003Ci>β-amyloid\u003C\u002Fi> ở bệnh nhân Alzheimer. Kết quả cho thấy mầm lắng đọng biến đổi bởi \u003Ci>AGEs\u003C\u002Fi> đẩy nhanh kết tụ sợi amyloid, và mảng thoái hóa chứa lượng sản phẩm \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb> cao gấp 3 lần so với nhóm chứng. Tác giả gợi ý thời gian bán hủy kéo dài của amyloid thúc đẩy tích lũy \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb> trong não.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":138,"title":139,"originalTitle":140,"authorNames":141,"authorCount":113,"journalName":114,"vietnamJournal":17,"publishDate":145,"publishYear":146,"totalCitation":147,"url":148,"doi":149,"summary":150},"1703cd80-4f84-48ab-b8c5-eaafe6de3736","Sản sinh gốc hydroxyl và glycosyl hóa tự oxy hóa. Tự oxy hóa glucose là nguyên nhân gây tổn thương protein trong mô hình glycation thực nghiệm của đái tháo đường và lão hóa","Hydroxyl radical production and autoxidative glycosylation. Glucose autoxidation as the cause of protein damage in the experimental glycation model of diabetes mellitus and ageing",[142,143,144],"James V. Hunt","Roger T. Dean","Simon P. Wolff","1988-11-15",1988,745,"https:\u002F\u002Fportlandpress.com\u002Fbiochemj\u002Farticle\u002F256\u002F1\u002F205\u002F36453\u002FHydroxyl-radical-production-and-autoxidative","10.1042\u002Fbj2560205","\u003Cp>Mô hình thực nghiệm vô bào khảo sát cơ chế tổn thương protein khi tiếp xúc glucose trong \u003Cb>phản ứng \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb>\u003C\u002Fb>. Tác giả phát hiện sự phân mảnh protein phụ thuộc vào gốc tự do hydroxyl từ quá trình tự oxy hóa glucose hơn là gắn kết đường đơn thuần. Kết quả chỉ ra chất chống oxy hóa giúp hạn chế biến đổi cấu trúc protein trong mô hình \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb>, dù mới thử nghiệm trên hệ vô bào.\u003C\u002Fp>",[152],{"publicationId":153,"title":154,"originalTitle":10,"authorNames":155,"authorCount":113,"journalName":159,"vietnamJournal":160,"publishDate":161,"publishYear":162,"totalCitation":10,"url":163,"doi":164,"summary":165},"67455921-8f28-4c1d-87cd-f2b41ebf93b3","TƯƠNG QUAN GIỮA HOMOCYSTEINE VÀ CÁC CHỈ SỐ GLYCAT HÓA Ở BỆNH NHÂN BỆNH THẬN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG",[156,157,158],"Trần Văn Tiến","Nguyễn Thị Lệ","Thái Thanh Trúc","Tạp chí Y học Cộng đồng",true,"2026-04-21",2026,"https:\u002F\u002Ftapchiyhcd.vn\u002Findex.php\u002Fyhcd\u002Farticle\u002Fview\u002F4861","10.52163\u002Fyhc.v67iCD4.4861","\u003Cp>Khảo sát cắt ngang lâm sàng trên \u003Cb>233 bệnh nhân thận đái tháo đường\u003C\u002Fb> type 2 đánh giá tương quan giữa nồng độ homocysteine và các \u003Cb>chỉ số \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb>\u003C\u002Fb>. Tác giả ghi nhận homocysteine tương quan nghịch yếu với \u003Ci>HbA1c\u003C\u002Fi> phản ánh \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycation\u003C\u002Fb> nội bào (\u003Ci>r\u003C\u002Fi> = -0,158; \u003Ci>p\u003C\u002Fi> = 0,016), nhưng không tương quan với \u003Ci>fructosamine\u003C\u002Fi> ngoại bào. Kết quả gợi ý homocysteine liên quan chủ yếu đến sản phẩm \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">glycat hóa\u003C\u002Fb> bền vững thay vì dạng tồn tại ngắn ngày.\u003C\u002Fp>",[],{"code":4,"data":168,"meta":10},{"id":169,"title":170,"description":171,"content":172,"term":169,"englishTitle":169,"synonyms":10,"definition":173,"discipline":174,"references":175,"faqs":197,"createUser":207,"publishUser":211,"keywords":215,"keywordCount":226,"enrichTopicLink":160,"status":227,"createTime":228,"updateTime":229,"publishTime":230,"linkEnrichedTime":231,"publicationScanTime":232,"contentErrorMessage":10,"viewCount":233,"wikidataId":10,"relateTopics":234},"glycation","Glycation là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan","Glycation là quá trình đường khử phản ứng không enzyme với nhóm amin trên protein, lipid hoặc DNA, hình thành sản phẩm gây rối loạn chức năng sinh học....","\u003Cp>\u003Cstrong>glycation\u003C\u002Fstrong> (\u003Cem>glycation\u003C\u002Fem>) là (phản ứng Maillard in vivo) là một quá trình phản ứng hóa học tự phát không qua xúc tác của enzyme giữa nhóm carbonyl tự do của đường khử với các nhóm amin của protein, lipid hoặc acid nucleic, dẫn đến sự hình thành và tích lũy các sản phẩm glycat hóa bền vững (AGEs).\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Giới thiệu\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Glycation là quá trình hóa học tự phát, không cần enzyme, xảy ra khi đường khử như glucose hoặc fructose phản ứng với nhóm amin tự do trên protein, lipid hoặc DNA, dẫn đến hình thành sản phẩm maillard sinh học (Schiff base) rồi chuyển sang sản phẩm Amadori\u002FHeyns ổn định.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Qua thời gian, các sản phẩm glycation tiến triển thêm thành AGEs (Advanced Glycation End Products) không chỉ tích tụ trong mô mà còn liên kết chéo giữa protein, giảm độ đàn hồi và tạo stress oxy hóa. Glycation được xem là cơ chế sinh học cơ bản liên quan đến lão hóa và nhiều bệnh mạn tính.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Glycation không chỉ xảy ra nội sinh mà còn ngoại sinh thông qua thực phẩm chế biến nhiệt khiến thực phẩm chứa AGEs. Các nhóm {{topic|%7B%22topic%22%3A%22nghi%C3%AAn%20c%E1%BB%A9u%20s%E1%BB%A9c%20kh%E1%BB%8Fe%22%7D}} đều cảnh báo về việc hấp thụ AGEs trong chế độ ăn hiện đại.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Định nghĩa glycation\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Glycation là phản ứng đầu tiên giữa đường khử (aldose hoặc ketose như glucose, fructose) với nhóm amin trên chuỗi bên của amino acid (lysine, arginine), DNA hoặc lipid. Phản ứng này diễn ra nhanh chóng, tạo sản phẩm trung gian Schiff base và tái tổ chức thành sản phẩm Amadori\u002FHeyns ổn định.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Không giống glycosylation – quá trình enzyme có mục đích sinh học – glycation là phản ứng ngẫu nhiên, khó kiểm soát và thường gây tác hại do hình thành AGEs. Glycation làm mất chức năng protein, thay đổi cấu trúc mô và ảnh hưởng đến tín hiệu tế bào.\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Schiff base:\u003C\u002Fstrong> phản ứng đầu tiên, có thể đảo ngược.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Amadori\u002FHeyns:\u003C\u002Fstrong> cấu trúc ổn định, là cơ sở cho AGE.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>AGEs:\u003C\u002Fstrong> sản phẩm cuối, gây tổn thương sinh học.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Ch2>Cơ chế phản ứng glycation\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Giai đoạn đầu: đường khử (R′–CHO) phản ứng với nhóm amin (R–NH₂) tạo Schiff base, có thể đảo ngược. Sau đó Schiff base tái cấu trúc thành sản phẩm Amadori hoặc Heyns ổn định hơn và không đảo ngược.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Giai đoạn tiếp theo: sản phẩm Amadori\u002FHeyns trải qua oxy hóa, dehydrat hóa, chuỗi Maillard phức tạp tạo AGEs polymer có tính chất đặc biệt như khả năng bắt ánh sáng, phát màu nâu và tạo liên kết chéo giữa protein.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Phương trình tổng quát biểu diễn quá trình: \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{R–NH}_2 + \\text{R′–CHO} \\rightarrow \\text{Schiff base} \\rightarrow \\text{Amadori\u002FHeyns} \\rightarrow \\text{AGEs}\u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>AGEs và hậu quả sinh học\u003C\u002Fh2>\u003Cp>AGEs tích tụ trong mô liên kết, làm giảm tính đàn hồi của protein như collagen trong da, mạch máu. Điều này dẫn đến mất độ linh hoạt, tăng độ giòn và hình thành vết đứt gãy vi mô theo thời gian.\u003C\u002Fp>\u003Cp>AGEs liên kết với receptor RAGE trên tế bào kích hoạt chuỗi tín hiệu gây stress oxy hóa và viêm mạn tính. Kết quả là tăng biểu hiện cytokine, yếu tố kém chất lượng và phá vỡ cấu trúc tế bào.\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>AGEs gây kích hoạt TNF-α, IL-6 qua RAGE\u003C\u002Fli>\u003Cli>Thiệt hại mạch máu, tăng {{topic|%7B%22topic%22%3A%22x%C6%A1%20v%E1%BB%AFa%20%C4%91%E1%BB%99ng%20m%E1%BA%A1ch%22%7D}}\u003C\u002Fli>\u003Cli>Tổn thương mô thần kinh, gây mất {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ch%E1%BB%A9c%20n%C4%83ng%20nh%E1%BA%ADn%20th%E1%BB%A9c%22%7D}}\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Ch2>Glycation và bệnh tiểu đường\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Trong {{topic|%7B%22topic%22%3A%22b%E1%BB%87nh%20%C4%91%C3%A1i%20th%C3%A1o%20%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng%22%7D}}, nồng độ glucose huyết cao làm tăng tốc độ glycation, đặc biệt trên các protein tuần hoàn có thời gian bán rã dài. Một trong những sản phẩm glycation quan trọng nhất trong lâm sàng là hemoglobin A1c (HbA1c), được hình thành do glucose gắn với chuỗi β của hemoglobin.\u003C\u002Fp>\u003Cp>HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong vòng 8–12 tuần trước đó và là chỉ số chính để theo dõi kiểm soát glucose huyết. Giá trị HbA1c cao tương quan chặt chẽ với nguy cơ biến chứng vi mạch và đại mạch trong bệnh đái tháo đường, như bệnh võng mạc, bệnh thận và bệnh tim mạch.\u003C\u002Fp>\u003Cp>AGEs cũng tích tụ trong các mô đích của bệnh lý đái tháo đường như thận (cầu thận), võng mạc và mô thần kinh, gây xơ hóa, mất chức năng và viêm mãn tính. Các nghiên cứu chỉ ra rằng sự tích tụ AGEs liên quan đến giảm thanh thải creatinine, dày màng đáy cầu thận và mất điều hòa {{topic|%7B%22topic%22%3A%22t%E1%BA%BF%20b%C3%A0o%20n%E1%BB%99i%20m%C3%B4%22%7D}}.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Glycation trong lão hóa và bệnh thần kinh\u003C\u002Fh2>\u003Cp>AGEs được xem là một dấu ấn sinh học của quá trình lão hóa tự nhiên. Tích tụ AGEs làm cứng mô liên kết như da, mạch máu và khớp, dẫn đến các biểu hiện như giảm độ đàn hồi da, huyết áp cao do mất đàn hồi thành mạch và thoái hóa khớp.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Trong hệ thần kinh, AGEs góp phần vào bệnh Alzheimer thông qua việc thúc đẩy hình thành mảng amyloid-β và protein tau phosphoryl hóa bất thường. Những AGEs này làm tăng {{topic|%7B%22topic%22%3A%22%C4%91%E1%BB%99c%20t%C3%ADnh%20th%E1%BA%A7n%20kinh%22%7D}} thông qua tương tác với RAGE và hoạt hóa con đường viêm, mất kết nối synapse.\u003C\u002Fp>\u003Cp>AGEs còn ảnh hưởng đến quá trình biểu hiện gen và sửa chữa DNA. Glycation trên histone và DNA có thể gây đột biến, ảnh hưởng đến chu trình tế bào và góp phần vào ung thư hóa hoặc chết tế bào không kiểm soát.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Ảnh hưởng trong dinh dưỡng và nấu ăn\u003C\u002Fh2>\u003Cp>AGEs không chỉ được hình thành nội sinh mà còn có thể được hấp thụ từ chế độ ăn uống, đặc biệt là thực phẩm nấu ở nhiệt độ cao trong thời gian dài như chiên, nướng, quay hoặc áp chảo. Quá trình Maillard trong nấu ăn tạo màu nâu và hương thơm đặc trưng nhưng đồng thời cũng sinh ra AGEs ngoại sinh (dietary AGEs – dAGEs).\u003C\u002Fp>\u003Cp>Việc hấp thụ AGEs từ thực phẩm qua đường ruột có thể dẫn đến tăng tích tụ trong máu và mô, đặc biệt ở người có chức năng thận suy giảm. Một số nghiên cứu cho thấy thực phẩm nướng có thể chứa gấp 10–100 lần AGEs so với thực phẩm luộc hoặc hấp.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Để giảm AGEs trong khẩu phần, cần thay đổi phương pháp chế biến thực phẩm và ưu tiên rau củ tươi, {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ch%E1%BA%A5t%20ch%E1%BB%91ng%20oxy%20h%C3%B3a%22%7D}} tự nhiên như vitamin C, E và polyphenol (trà xanh, nghệ, quả mọng).\u003C\u002Fp>\u003Cfigure class=\"table\">\u003Ctable>\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Phương pháp nấu\u003C\u002Fth>\u003Cth>Lượng AGEs (kU\u002F100g)\u003C\u002Fth>\u003Cth>Khuyến nghị\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Chiên dầu\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>>900\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Giảm tần suất\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Nướng (oven)\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>700–800\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Hạn chế\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Luộc\u003C\u002Ftd>\u003Ctd><100\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Ưu tiên\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Hấp\u003C\u002Ftd>\u003Ctd><80\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tốt nhất\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003C\u002Ffigure>\u003Ch2>Phòng ngừa và kiểm soát glycation\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Việc kiểm soát glycation bao gồm cả can thiệp nội sinh và thay đổi lối sống. Kiểm soát tốt đường huyết là biện pháp quan trọng nhất ở bệnh nhân đái tháo đường. Mức HbA1c dưới 6.5% được xem là mục tiêu điều trị để hạn chế hình thành AGEs nội sinh.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Về chế độ ăn, tránh thực phẩm giàu dAGEs, bổ sung chất chống oxy hóa như flavonoid, axit alpha-lipoic, curcumin có thể giúp trung hòa các gốc tự do sinh ra do AGEs và ngăn kích hoạt thụ thể RAGE. Tập thể dục đều đặn cũng góp phần làm giảm tích lũy AGEs trong mô mỡ và cải thiện độ nhạy insulin.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Nhiều chất ức chế glycation đang được nghiên cứu như aminoguanidine, pyridoxamine, carnosine – có khả năng ngăn chặn giai đoạn đầu của quá trình Maillard hoặc phá vỡ AGEs đã hình thành. Tuy nhiên, vẫn cần thêm dữ liệu lâm sàng để khẳng định hiệu quả dài hạn.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Ứng dụng trong chẩn đoán và điều trị\u003C\u002Fh2>\u003Cp>HbA1c hiện là công cụ chẩn đoán và theo dõi điều trị bệnh đái tháo đường loại 1 và 2. Ngoài ra, đo nồng độ AGEs trong huyết thanh, nước tiểu hoặc mô thông qua kỹ thuật huỳnh quang AGEs hoặc đo huỳnh quang da (skin autofluorescence) đang được nghiên cứu như biomarker trong tiên lượng bệnh lý tim mạch và thận mạn.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Việc ức chế tương tác AGEs–RAGE cũng là hướng điều trị tiềm năng trong các bệnh viêm mạn tính và {{topic|%7B%22topic%22%3A%22tho%C3%A1i%20h%C3%B3a%20th%E1%BA%A7n%20kinh%22%7D}}. Các chất đối vận RAGE hoặc {{topic|%7B%22topic%22%3A%22kh%C3%A1ng%20th%E1%BB%83%20trung%20h%C3%B2a%22%7D}} đang được thử nghiệm tiền lâm sàng như một {{topic|%7B%22topic%22%3A%22chi%E1%BA%BFn%20l%C6%B0%E1%BB%A3c%20%C4%91i%E1%BB%81u%20tr%E1%BB%8B%22%7D}} bệnh Alzheimer và tổn thương mạch máu.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Dòng Thác Hóa học Maillard và Sự Hình Thành Hợp Chất AGEs\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Phản ứng glycation khởi đầu khi nhóm carbonyl tự do của đường (glucose, fructose, ribose) phản ứng ngưng tụ thuận nghịch với nhóm amin của acid amin (chủ yếu là lysine và arginine) trên phân tử protein tạo thành bazơ Schiff không bền vững. Bazơ Schiff tự sắp xếp lại cấu trúc phân tử theo phản ứng Amadori tạo ra sản phẩm Amadori bền vững hơn (như fructosamine hoặc HbA1c). Qua nhiều tuần đến nhiều tháng, các sản phẩm Amadori tiếp tục trải qua một loạt các phản ứng oxy hóa, mất nước, phân cắt và ngưng tụ phức tạp không hồi phục để biến đổi thành các sản phẩm glycat hóa bền vững giai đoạn cuối (Advanced Glycation End Products - AGEs) như Nε-(carboxymethyl)lysine (CML) và pentosidine.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tương tác Thụ thể RAGE và Ứng dụng Y sinh Học Can Thiệp\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sự tích lũy AGEs gây hại cho mô sống qua hai cơ chế chính: cơ chế vật lý làm liên kết chéo làm cứng sợi collagen và elastin trong thành động mạch và chất nền ngoại bào; và cơ chế sinh học phân tử qua sự gắn kết đặc hiệu với thụ thể RAGE (Receptor for Advanced Glycation End Products) trên bề mặt đại thực bào, tế bào nội mô và tế bào cơ trơn. Tương tác AGE-RAGE kích hoạt dòng thác truyền tín hiệu nội bào qua NF-κB, sản sinh các gốc tự do ROS và các cytokine tiền viêm, thúc đẩy xơ vữa động mạch, suy giảm chức năng cầu thận và thoái hóa thần kinh. Các hợp chất bẻ gãy liên kết chéo AGE (AGE-breakers) và các chất ức chế thụ thể RAGE đang là hướng nghiên cứu dược lý giàu tiềm năng để làm chậm quá trình lão hóa và biến chứng đái tháo đường.\u003C\u002Fp>\n","Glycation (phản ứng Maillard in vivo) là một quá trình phản ứng hóa học tự phát không qua xúc tác của enzyme giữa nhóm carbonyl tự do của đường khử với các nhóm amin của protein, lipid hoặc acid nucleic, dẫn đến sự hình thành và tích lũy các sản phẩm glycat hóa bền vững (AGEs).","NATURAL_SCIENCES",[176,183,190],{"citationText":177,"title":178,"authors":179,"source":180,"year":181,"doi":182,"url":10},"Brownlee (1996). Advanced glycation end products in diabetic complications. Current Opinion in Endocrinology and Diabetes. doi:10.1097\u002F00060793-199608000-00003","Advanced glycation end products in diabetic complications","Brownlee","Current Opinion in Endocrinology and Diabetes",1996,"10.1097\u002F00060793-199608000-00003",{"citationText":184,"title":185,"authors":186,"source":187,"year":188,"doi":189,"url":10},"Bhattacharyya, Acharya (2025). Dietary Advanced Glycation End-Products (AGES) Induced Complications in Type 1 Diabetes Mellitus. Type 1 Diabetes - Causes, Treatments and Management. doi:10.5772\u002Fintechopen.1007016","Dietary Advanced Glycation End-Products (AGES) Induced Complications in Type 1 Diabetes Mellitus","Bhattacharyya, Acharya","Type 1 Diabetes - Causes, Treatments and Management",2025,"10.5772\u002Fintechopen.1007016",{"citationText":191,"title":192,"authors":193,"source":194,"year":195,"doi":196,"url":10},"Yamagishi, Nakamura, Imaizumi (2005). Advanced Glycation End Products (AGEs) and Diabetic Vascular Complications. Current Diabetes Reviews. doi:10.2174\u002F1573399052952631","Advanced Glycation End Products (AGEs) and Diabetic Vascular Complications","Yamagishi, Nakamura, Imaizumi","Current Diabetes Reviews",2005,"10.2174\u002F1573399052952631",[198,201,204],{"question":199,"answer":200},"Glycation khác biệt cơ bản với Glycosylation ở điểm nào?","Glycosylation là quá trình biến đổi sau dịch mã có kiểm soát chặt chẽ bởi enzyme chuyên biệt cần thiết cho chức năng protein, trong khi glycation là phản ứng phi enzyme ngẫu nhiên phụ thuộc nồng độ đường và thời gian, gây phá hủy cấu trúc protein.",{"question":202,"answer":203},"Chỉ số xét nghiệm HbA1c phản ánh điều gì dựa trên phản ứng glycation?","HbA1c là sản phẩm glycation của glucose gắn không thuận nghịch vào hemoglobin hồng cầu, phản ánh nồng độ đường huyết trung bình của bệnh nhân trong khoảng thời gian từ 2 đến 3 tháng trước đó.",{"question":205,"answer":206},"Tác hại của các sản phẩm AGEs đối với cơ thể là gì?","AGEs gây liên kết chéo làm xơ cứng collagen thành mạch máu và các mô liên kết, đồng thời tương tác với thụ thể RAGE để kích hoạt phản ứng viêm mạn tính và stress oxy hóa, thúc đẩy biến chứng tiểu đường và lão hóa sớm.",{"id":208,"researcherId":10,"name":209,"imageUrl":210},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":212,"researcherId":10,"name":213,"imageUrl":214},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",[216,217,218,219,220,221,222,223,224,225],"nghiên cứu sức khỏe","xơ vữa động mạch","chức năng nhận thức","bệnh đái tháo đường","tế bào nội mô","độc tính thần kinh","chất chống oxy hóa","thoái hóa thần kinh","kháng thể trung hòa","chiến lược điều trị",10,"PUBLISHED","2025-07-13T02:20:29.389+00:00","2026-09-06T10:09:00.724+00:00","2025-07-15T02:07:57.548+00:00","2026-09-06T10:09:00.487+00:00","2026-09-24T07:37:23.141+00:00",357,[235,238,241,244,247,251,254,257,260,263],{"id":236,"title":237,"term":236,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"kaempferol","Kaempferol là gì? Các nghiên cứu khoa học về Kaempferol",{"id":239,"title":240,"term":239,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"bã đậu nành","Bã đậu nành là gì? Các công bố khoa học về Bã đậu nành",{"id":242,"title":243,"term":242,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"anthocyanin","Anthocyanin là gì? Các nghiên cứu khoa học về Anthocyanin",{"id":245,"title":246,"term":245,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"cơ chế bệnh sinh","Cơ chế bệnh sinh là gì? Các nghiên cứu khoa học về Cơ chế bệnh sinh",{"id":248,"title":249,"term":248,"englishTitle":250,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"hồi hải mã","Hồi hải mã là gì? Các nghiên cứu khoa học về Hồi hải mã","Hippocampus",{"id":252,"title":253,"term":252,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"acid gallic","Acid gallic là gì? Các công bố khoa học về Acid gallic",{"id":255,"title":256,"term":255,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"haematococcus pluvialis","Haematococcus pluvialis là gì? Nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":258,"title":259,"term":258,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"chất kết dính","Chất kết dính là gì? Các công bố khoa học về Chất kết dính",{"id":261,"title":262,"term":261,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"carotenoid","Carotenoid là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":264,"title":265,"term":264,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"polyphenol","Polyphenol là gì? Các nghiên cứu khoa học về Polyphenol"]