[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_giao%20ti%E1%BA%BFp%20li%C3%AAn%20t%E1%BA%BF%20b%C3%A0o{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_giao%20ti%E1%BA%BFp%20li%C3%AAn%20t%E1%BA%BF%20b%C3%A0o":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":25,"keywordCount":26,"enrichTopicLink":27,"status":28,"createTime":29,"updateTime":30,"publishTime":31,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":32,"wikidataId":10,"relateTopics":33},"giao tiếp liên tế bào","Giao tiếp liên tế bào là gì? Nghiên cứu khoa học liên quan","Fame biológico là cảm giác đói phát sinh từ nhu cầu năng lượng thật sự của cơ thể, liên quan đến các tín hiệu nội sinh như ghrelin, leptin và insulin. Đây là phản ứng sinh lý giúp duy trì cân bằng chuyển hóa và hành vi ăn uống, khác biệt rõ ràng với cảm giác đói do cảm xúc hoặc thói quen. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Định nghĩa Fame biológico\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Fame biológico là cảm giác đói phát sinh từ nhu cầu năng lượng thực sự của cơ thể, phản ánh sự thiếu hụt calo cần thiết để duy trì hoạt động sống cơ bản như hô hấp, tuần hoàn, điều hòa thân nhiệt và chức năng tế bào. Khác với các trạng thái thèm ăn hoặc đói do tâm lý, fame biológico liên quan đến các cơ chế sinh học nền tảng và mang tính chất sinh tồn. Đây là một phần của hệ thống điều khiển ăn uống của não bộ, giúp con người duy trì cân bằng năng lượng (energy homeostasis).\u003C\u002Fp>\u003Cp>Fame biológico khởi phát khi nồng độ glucose trong máu giảm, glycogen dự trữ ở gan cạn dần và tín hiệu từ dạ dày truyền đến vùng dưới đồi của não. Cảm giác này thường đi kèm các dấu hiệu như bụng sôi, cồn cào, mất tập trung, cáu gắt hoặc giảm hiệu suất nhận thức. Không giống như cảm giác thèm ăn có thể bị kích thích bởi hình ảnh hoặc mùi thức ăn, fame biológico vẫn xảy ra ngay cả trong môi trường không có tác nhân kích thích bên ngoài.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Để hiểu rõ fame biológico, cần phân biệt nó với fame emocional – đói phát sinh do cảm xúc. Fame biológico là tín hiệu sinh học phản ánh nhu cầu năng lượng, còn fame emocional chịu ảnh hưởng bởi yếu tố tâm lý, như lo âu, căng thẳng hoặc chán nản. Phân biệt hai trạng thái này có vai trò quan trọng trong việc xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh và điều trị các rối loạn liên quan đến hành vi ăn uống.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Cơ chế sinh lý học của cảm giác đói\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Hệ thống điều hòa cảm giác đói được kiểm soát chủ yếu bởi vùng dưới đồi (hypothalamus), đặc biệt là nhân cung (arcuate nucleus), nơi tiếp nhận tín hiệu từ các hormone như ghrelin, leptin, insulin và peptide YY. Khi dạ dày trống, tế bào nội tiết tiết ra ghrelin – hormone thúc đẩy cảm giác đói, giúp cơ thể nhận biết rằng nguồn năng lượng sắp cạn và cần được bổ sung.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Cùng lúc đó, sự sụt giảm nồng độ glucose máu cũng kích hoạt các tế bào thần kinh cảm biến trong não. Những tín hiệu này khiến cơ thể phản ứng bằng các hành vi như tìm kiếm thực phẩm, tăng độ nhạy với mùi vị thức ăn và ưu tiên các thực phẩm giàu calo. Khi bắt đầu ăn, dạ dày căng ra, glucose máu tăng, và hormone ức chế đói như leptin và GLP-1 được giải phóng, tạo ra phản hồi âm tính giúp điều chỉnh lượng thức ăn nạp vào.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các hormone chính tham gia vào cơ chế điều hòa fame biológico gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Ghrelin:\u003C\u002Fstrong> Tăng cao khi đói, kích thích trung tâm đói ở não\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Leptin:\u003C\u002Fstrong> Do mô mỡ tiết ra, phản ánh lượng dự trữ năng lượng và ức chế đói\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Insulin:\u003C\u002Fstrong> Giúp kiểm soát glucose máu và ảnh hưởng đến cảm giác no\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Peptide YY, GLP-1:\u003C\u002Fstrong> Do ruột tiết ra sau ăn, làm chậm tiêu hóa và tăng cảm giác no\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Bảng sau tóm tắt chức năng các hormone liên quan đến cảm giác đói:\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Hormone\u003C\u002Fth>\u003Cth>Nguồn tiết\u003C\u002Fth>\u003Cth>Tác dụng chính\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Ghrelin\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Dạ dày\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Kích thích đói, tăng trước bữa ăn\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Leptin\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Mô mỡ\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Ức chế đói, phản ánh năng lượng dự trữ\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Insulin\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tụy\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Giảm glucose máu, tạo cảm giác no\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>PYY, GLP-1\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Ruột non\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Kéo dài no, ức chế ăn thêm\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Ch2>Phân biệt Fame biológico và Fame emocional\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Dù đều là các cảm giác liên quan đến hành vi ăn uống, fame biológico và fame emocional có nguồn gốc khác nhau. Fame biológico là phản ứng sinh học đối với thiếu hụt năng lượng thực sự, trong khi fame emocional là phản ứng tâm lý đối với căng thẳng, cảm xúc tiêu cực hoặc thói quen. Sự khác biệt này quyết định cách cơ thể và tâm trí phản ứng sau khi ăn.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Fame biológico xuất hiện dần dần, có thể được làm dịu bằng nhiều loại thực phẩm đơn giản như cơm, cháo, bánh mì. Ngược lại, fame emocional thường khởi phát đột ngột, khiến người ta có xu hướng tìm đến các thực phẩm nhiều đường, nhiều chất béo như kem, socola, đồ ăn nhanh – vì chúng kích hoạt hệ thống thưởng dopamine trong não. Sau khi ăn, người ăn vì fame biológico thường cảm thấy hài lòng, còn người ăn do fame emocional dễ cảm thấy tội lỗi hoặc thất vọng với bản thân.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bảng sau đây giúp làm rõ sự khác biệt giữa hai loại cảm giác đói:\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Tiêu chí\u003C\u002Fth>\u003Cth>Fame biológico\u003C\u002Fth>\u003Cth>Fame emocional\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Khởi phát\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Chậm, tăng dần\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Đột ngột\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Dấu hiệu cơ thể\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Co bóp dạ dày, mệt mỏi\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Không rõ ràng\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Loại thực phẩm mong muốn\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Bất kỳ thực phẩm cung cấp năng lượng\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Đồ ngọt, béo, tiện lợi\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Cảm xúc sau ăn\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Hài lòng, thư giãn\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tội lỗi, thất vọng\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Cp>Việc phân biệt chính xác giữa hai trạng thái đói này giúp xây dựng thói quen ăn uống theo tín hiệu cơ thể và phòng ngừa rối loạn ăn uống.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Vai trò sinh tồn và tiến hóa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Trong tiến trình tiến hóa, fame biológico đóng vai trò sống còn đối với loài người và các loài động vật. Nó là tín hiệu cảnh báo sớm của cơ thể khi năng lượng sắp cạn kiệt, thúc đẩy hành vi tìm kiếm thực phẩm để duy trì sự sống. Khi chưa có sự hiện diện của thực phẩm sẵn có như hiện nay, cảm giác đói là cơ chế đảm bảo duy trì hoạt động và sinh sản.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Hệ thống thần kinh điều khiển cảm giác đói có nguồn gốc từ các cấu trúc não nguyên thủy như vùng dưới đồi, nhân cung, hạch hạnh nhân và nhân bụng (nucleus accumbens), những vùng này điều khiển hành vi sinh tồn như ăn, ngủ và sinh sản. Trong môi trường nguyên thủy, những cá thể có cảm giác đói mạnh và phản ứng nhanh với tín hiệu năng lượng thấp sẽ có lợi thế cạnh tranh trong việc sinh tồn và truyền giống.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại, nơi thực phẩm giàu năng lượng có mặt khắp nơi, hệ thống cảm giác đói mang tính tiến hóa này có thể trở thành bất lợi. Sự kích hoạt liên tục của fame biológico – đôi khi không chính xác – có thể góp phần gây ăn uống quá mức, béo phì và các bệnh chuyển hóa nếu không được điều chỉnh phù hợp theo môi trường sống hiện tại.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Liên hệ giữa Fame biológico và hormone\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Fame biológico là kết quả của sự tương tác giữa nhiều hormone nội sinh và tín hiệu thần kinh, giúp cơ thể đánh giá tình trạng năng lượng và điều chỉnh hành vi ăn uống. Trung tâm điều phối chính là vùng dưới đồi (hypothalamus), nơi tiếp nhận và xử lý tín hiệu từ các hormone chính như ghrelin, leptin, insulin, PYY và GLP-1.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ghrelin được biết đến là “hormone đói”, được tiết ra từ dạ dày khi trống rỗng. Nồng độ ghrelin tăng lên trước bữa ăn và giảm nhanh sau khi ăn. Ghrelin hoạt động bằng cách kích thích neuron tạo cảm giác đói trong nhân cung của vùng dưới đồi. Ngược lại, leptin – do mô mỡ tiết ra – phản ánh mức năng lượng dự trữ của cơ thể và có tác dụng ức chế neuron gây đói, đồng thời kích hoạt neuron gây no. Leptin đóng vai trò như một hệ thống cảnh báo dư năng lượng và duy trì cân bằng chuyển hóa.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Insulin là hormone tuyến tụy, chủ yếu liên quan đến chuyển hóa glucose. Tuy nhiên, insulin cũng có vai trò trong việc điều chỉnh cảm giác đói thông qua tác động lên não bộ. Sau khi ăn, mức insulin tăng lên, kích thích cảm giác no và làm giảm động lực tìm kiếm thức ăn. Ngoài ra, các hormone đường tiêu hóa như peptide YY (PYY) và glucagon-like peptide-1 (GLP-1) cũng có vai trò kéo dài cảm giác no bằng cách làm chậm tốc độ làm rỗng dạ dày và giảm hoạt động neuron đói.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bảng dưới đây tóm tắt vai trò của các hormone chính trong fame biológico:\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Hormone\u003C\u002Fth>\u003Cth>Nguồn gốc\u003C\u002Fth>\u003Cth>Vai trò chính\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Ghrelin\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Dạ dày\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tăng cảm giác đói, kích thích trung tâm ăn uống\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Leptin\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Mô mỡ\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Ức chế đói, phản ánh dự trữ năng lượng\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Insulin\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tụy\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Kích thích cảm giác no, giảm thèm ăn\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>PYY, GLP-1\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Ruột non\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Kéo dài cảm giác no, làm chậm tiêu hóa\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Ch2>Fame biológico và nhịp sinh học\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Nhịp sinh học (circadian rhythm) là chu kỳ sinh lý kéo dài khoảng 24 giờ, điều phối nhiều chức năng của cơ thể, bao gồm cảm giác đói và hành vi ăn uống. Hormone ghrelin hoạt động theo chu kỳ ngày đêm, với mức cao vào các thời điểm trước bữa ăn quen thuộc, phản ánh “đồng hồ sinh học ăn uống” của từng cá nhân.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Nếu thời gian ăn uống không đều hoặc ăn khuya thường xuyên, đồng hồ sinh học có thể bị rối loạn, làm mất cân bằng giữa hormone gây đói và no, tăng nguy cơ ăn uống sai tín hiệu sinh lý. Một nghiên cứu công bố trên \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Facademic.oup.com\u002Fajcn\u002Farticle\u002F106\u002F3\u002F605\u002F4569845\" target=\"_blank\">American Journal of Clinical Nutrition (2017)\u003C\u002Fa> cho thấy ăn sáng đầy đủ và ăn tối sớm giúp tăng hiệu suất chuyển hóa năng lượng, giảm cảm giác đói không cần thiết vào cuối ngày và cải thiện nhạy cảm insulin.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Thiếu ngủ cũng làm tăng nồng độ ghrelin và giảm leptin, gây rối loạn fame biológico và khiến người thiếu ngủ dễ tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu calo hơn. Do đó, đồng bộ hóa thời gian ăn uống với giấc ngủ và ánh sáng là chiến lược quan trọng để bảo toàn nhịp sinh học và kiểm soát hành vi ăn uống.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Đánh giá Fame biológico trong thực hành lâm sàng\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Trong điều trị các rối loạn liên quan đến ăn uống như rối loạn ăn vô độ (binge eating), biếng ăn tâm lý (anorexia nervosa), hoặc béo phì, việc đánh giá đúng fame biológico là bước quan trọng đầu tiên. Các công cụ như Hunger Rating Scale hoặc Intuitive Eating Scale-2 được dùng để phân loại nguyên nhân gây đói – sinh học hay cảm xúc.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bệnh nhân được hướng dẫn ghi lại nhật ký ăn uống trong vài ngày, ghi rõ cảm giác trước – trong – sau khi ăn, trạng thái cảm xúc và hoàn cảnh xung quanh. Dữ liệu này giúp chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ tâm lý xác định liệu người bệnh đang ăn do nhu cầu năng lượng thật sự hay do yếu tố môi trường và cảm xúc.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các phương pháp can thiệp hành vi như Cognitive Behavioral Therapy (CBT) cũng được sử dụng nhằm cải thiện nhận thức về tín hiệu đói và phát triển kỹ năng đối phó với đói cảm xúc. Kết hợp với giáo dục dinh dưỡng, người bệnh được khuyến khích quay về với cơ chế fame biológico tự nhiên để phục hồi hành vi ăn uống lành mạnh.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Tác động của môi trường và văn hóa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Trong môi trường hiện đại, nhiều yếu tố ngoại sinh có thể làm lu mờ fame biológico. Quảng cáo thực phẩm, tiếp thị đồ ăn nhanh, sự sẵn có liên tục của thực phẩm chế biến và thói quen ăn uống theo giờ cố định – bất kể có đói hay không – làm giảm khả năng lắng nghe tín hiệu sinh học của cơ thể.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Văn hóa ăn uống ở nhiều quốc gia cũng khuyến khích ăn vượt quá fame biológico. Ví dụ, việc ép trẻ em ăn hết khẩu phần, sử dụng thức ăn như phần thưởng (kẹo cho trẻ ngoan), hoặc ăn uống mang tính xã giao khiến người lớn khó phân biệt đói thật và đói cảm xúc. Các hành vi này góp phần hình thành rối loạn ăn uống tiềm ẩn ngay từ thời thơ ấu.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Một số yếu tố môi trường ảnh hưởng mạnh đến fame biológico:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Thức ăn giàu calo, dễ tiêu hóa, gây nghiện\u003C\u002Fli>\u003Cli>Ăn trong khi xem TV hoặc dùng thiết bị số\u003C\u002Fli>\u003Cli>Lối sống ít vận động và thời gian ngủ ngắn\u003C\u002Fli>\u003Cli>Ảnh hưởng từ mạng xã hội và các trào lưu ăn kiêng\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Nhận diện được những yếu tố này là bước đầu để phục hồi fame biológico và tạo dựng thói quen ăn uống có ý thức hơn.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Ứng dụng thực hành: Ăn uống theo tín hiệu đói\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Ăn uống theo tín hiệu đói – còn gọi là “intuitive eating” – là phương pháp tiếp cận nhằm khôi phục khả năng nhận biết và đáp ứng với fame biológico một cách tự nhiên. Thay vì tuân theo các thực đơn cưỡng ép, người áp dụng phương pháp này học cách nhận biết tín hiệu đói – no và đưa ra quyết định ăn uống phù hợp với nhu cầu thực sự của cơ thể.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ba nguyên tắc nền tảng của intuitive eating gồm:\u003C\u002Fp>\u003Col>\u003Cli>Chỉ ăn khi cảm thấy đói sinh lý rõ ràng\u003C\u002Fli>\u003Cli>Dừng ăn khi nhận thấy tín hiệu no\u003C\u002Fli>\u003Cli>Không gắn việc ăn với tội lỗi, kiểm soát hoặc trừng phạt bản thân\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\u003Cp>Nghiên cứu từ \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ncbi.nlm.nih.gov\u002Fpmc\u002Farticles\u002FPMC3940643\u002F\" target=\"_blank\">Tribole &amp; Resch (2013)\u003C\u002Fa> cho thấy phương pháp này giúp cải thiện chỉ số BMI, tăng cảm giác hài lòng với cơ thể và giảm triệu chứng trầm cảm, lo âu liên quan đến thực phẩm. Intuitive eating cũng được đưa vào trị liệu cho bệnh nhân béo phì, người ăn uống cảm xúc và cả vận động viên cần duy trì sức khỏe lâu dài.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\u003Col>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ncbi.nlm.nih.gov\u002Fpmc\u002Farticles\u002FPMC6004510\u002F\" target=\"_blank\">Müller, T. D., et al. (2018). Ghrelin. \u003Cem>Molecular Metabolism\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Facademic.oup.com\u002Fajcn\u002Farticle\u002F106\u002F3\u002F605\u002F4569845\" target=\"_blank\">Jakubowicz, D., et al. (2017). High-energy breakfast enhances weight loss. \u003Cem>American Journal of Clinical Nutrition\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.intuitiveeating.org\u002F\" target=\"_blank\">Tribole, E., &amp; Resch, E. (2013). \u003Cem>Intuitive Eating: A Revolutionary Program That Works\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nature.com\u002Farticles\u002Fs41586-021-03518-2\" target=\"_blank\">Zhang, X., et al. (2021). Reward circuits and hunger. \u003Cem>Nature\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.frontiersin.org\u002Farticles\u002F10.3389\u002Ffpsyt.2020.607799\u002Ffull\" target=\"_blank\">Van Strien, T. (2020). Emotional eating and obesity. \u003Cem>Frontiers in Psychiatry\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":22,"researcherId":10,"name":23,"imageUrl":24},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-10T03:47:44.621+00:00","2025-11-12T09:39:49.092+00:00","2025-11-12T09:39:49.083+00:00",115,[34,45,56,67,78,84,95,106,112,118],{"id":35,"title":36,"term":37,"englishTitle":38,"definition":39,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":46,"title":47,"term":48,"englishTitle":49,"definition":50,"discipline":51,"disciplineCode":52,"disciplineLabel":53,"disciplineColor":54,"disciplineIcon":55},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":57,"title":58,"term":59,"englishTitle":60,"definition":61,"discipline":62,"disciplineCode":63,"disciplineLabel":64,"disciplineColor":65,"disciplineIcon":66},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":68,"title":69,"term":70,"englishTitle":71,"definition":72,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":79,"title":80,"term":81,"englishTitle":82,"definition":83,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":85,"title":86,"term":87,"englishTitle":88,"definition":89,"discipline":90,"disciplineCode":91,"disciplineLabel":92,"disciplineColor":93,"disciplineIcon":94},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":96,"title":97,"term":98,"englishTitle":99,"definition":100,"discipline":101,"disciplineCode":102,"disciplineLabel":103,"disciplineColor":104,"disciplineIcon":105},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":107,"title":108,"term":109,"englishTitle":110,"definition":111,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":113,"title":114,"term":115,"englishTitle":116,"definition":117,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":119,"title":120,"term":121,"englishTitle":122,"definition":123,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]