[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_fame%20biol%C3%B3gico{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_fame%20biol%C3%B3gico":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":25,"keywordCount":26,"enrichTopicLink":27,"status":28,"createTime":29,"updateTime":30,"publishTime":31,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":32,"wikidataId":10,"relateTopics":33},"fame biológico","Fame biológico là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","Fame biológico là cảm giác đói phát sinh từ nhu cầu năng lượng thực sự của cơ thể, được điều khiển bởi các hormone và tín hiệu sinh học tự nhiên. Đây là phản ứng sinh lý giúp duy trì cân bằng chuyển hóa, khác với đói cảm xúc vốn bị chi phối bởi tâm lý hoặc môi trường. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Định nghĩa Fame biológico\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Fame biológico là khái niệm dùng để mô tả cảm giác đói phát sinh từ nhu cầu năng lượng thực tế của cơ thể. Đây là phản ứng sinh lý bình thường khi mức năng lượng dự trữ thấp hoặc khi lượng đường huyết (glucose) trong máu bắt đầu giảm dưới mức ổn định. Cảm giác đói sinh học là tín hiệu quan trọng cho thấy cơ thể cần bổ sung năng lượng để duy trì các hoạt động sống và chức năng chuyển hóa cơ bản.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Khác với đói cảm xúc (fame emocional), fame biológico không bị ảnh hưởng bởi trạng thái tâm lý như căng thẳng, buồn chán hay thói quen xã hội. Nó liên quan trực tiếp đến các chỉ số sinh học như độ co bóp của dạ dày, nồng độ hormone ghrelin, insulin và leptin, cũng như mức glucose trong huyết tương. Cảm giác đói thật sự thường khởi phát chậm, tăng dần và đi kèm với các biểu hiện cụ thể như bụng sôi, cồn cào, mất tập trung và đôi khi là cáu gắt nhẹ.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Nhận biết đúng fame biológico có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng thói quen ăn uống khoa học, hỗ trợ điều trị các rối loạn ăn uống và cải thiện nhận thức dinh dưỡng trong xã hội hiện đại, nơi mà thực phẩm luôn sẵn có nhưng cơ thể con người ngày càng khó phân biệt giữa nhu cầu sinh lý và kích thích từ môi trường.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Cơ chế sinh lý học của cảm giác đói\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Cảm giác đói được điều khiển bởi hệ thống thần kinh trung ương, đặc biệt là vùng dưới đồi (hypothalamus), nơi tiếp nhận các tín hiệu sinh học từ các cơ quan tiêu hóa, mô mỡ và tuyến tụy. Khi dạ dày trống, hormone ghrelin được tiết ra từ niêm mạc dạ dày, đi vào máu và tác động trực tiếp đến nhân cung (arcuate nucleus) của vùng dưới đồi, làm khởi phát cảm giác đói.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Cùng lúc đó, khi lượng glucose trong máu giảm nhẹ, tế bào thần kinh trong não nhận được tín hiệu kích thích, làm tăng sự chú ý đến thức ăn, tăng động lực tìm kiếm thực phẩm và tạo cảm giác thèm ăn. Hệ thống này hoạt động trong một chu trình liên tục, giúp đảm bảo mức năng lượng và glucose trong máu được duy trì ổn định cho các hoạt động sống như hô hấp, tuần hoàn và vận động.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các yếu tố điều hòa cảm giác đói chính gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Ghrelin:\u003C\u002Fstrong> Hormone “gây đói”, tiết ra từ dạ dày trống\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Leptin:\u003C\u002Fstrong> Hormone “ức chế đói”, tiết từ mô mỡ, báo hiệu cơ thể đã đủ năng lượng\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Insulin:\u003C\u002Fstrong> Hạ đường huyết sau bữa ăn, giúp tạo cảm giác no\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>PYY và GLP-1:\u003C\u002Fstrong> Hormone từ ruột, làm giảm tốc độ rỗng dạ dày, giúp kéo dài cảm giác no\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Quá trình này tuân theo một vòng phản hồi sinh học chặt chẽ. Bất kỳ rối loạn nào trong cơ chế này (như đề kháng leptin trong béo phì) đều có thể làm tăng cảm giác đói không phù hợp, từ đó dẫn đến ăn quá mức và các bệnh lý chuyển hóa.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Phân biệt Fame biológico và Fame emocional\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Fame biológico và fame emocional là hai hiện tượng khác nhau dù cùng biểu hiện dưới dạng cảm giác thèm ăn. Phân biệt hai dạng đói này là chìa khóa để thiết lập mối quan hệ lành mạnh với thực phẩm. Fame biológico liên quan đến nhu cầu năng lượng thật sự, thường khởi phát sau vài giờ không ăn, trong khi fame emocional được kích thích bởi cảm xúc như lo âu, buồn chán hoặc do môi trường (nhìn thấy đồ ăn hấp dẫn, áp lực xã hội).\u003C\u002Fp>\u003Cp>Người trải qua fame biológico có thể ăn bất kỳ loại thực phẩm nào, miễn là cung cấp năng lượng, còn fame emocional thường khiến người ta thèm ăn đồ ngọt, béo hoặc thực phẩm tiện lợi – nhóm thức ăn có khả năng kích hoạt hệ thống tưởng thưởng trong não (dopamine). Sau khi ăn do fame biológico, người ăn cảm thấy hài lòng, còn ăn do fame emocional thường dẫn đến cảm giác tội lỗi, hối hận hoặc đầy bụng.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bảng dưới đây tóm tắt sự khác biệt giữa hai loại cảm giác đói:\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Tiêu chí\u003C\u002Fth>\u003Cth>Fame biológico\u003C\u002Fth>\u003Cth>Fame emocional\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Thời điểm khởi phát\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Chậm, tăng dần theo thời gian\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Đột ngột, không liên quan đến thời gian bữa ăn\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Biểu hiện thể chất\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Bụng cồn cào, sôi, mất năng lượng\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Không rõ ràng, liên quan đến cảm xúc\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Loại thực phẩm thèm ăn\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Đa dạng, ưu tiên năng lượng\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Đồ ngọt, béo, thức ăn nhanh\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Cảm xúc sau ăn\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Hài lòng, no\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Hối hận, tội lỗi\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Ch2>Vai trò sinh tồn và tiến hóa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Fame biológico là một cơ chế bảo tồn sinh tồn có từ thời kỳ tiến hóa nguyên thủy của loài người. Trong môi trường hoang dã, nơi thức ăn khan hiếm và không ổn định, khả năng nhận diện đói sinh học giúp cá thể chủ động tìm kiếm nguồn năng lượng mới trước khi nguồn dự trữ cạn kiệt. Cảm giác đói thúc đẩy hành vi săn mồi, thu hái, di chuyển và tăng sự cảnh giác với các dấu hiệu môi trường liên quan đến thực phẩm.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Về mặt thần kinh học tiến hóa, hệ thống cảm giác đói được kết nối chặt chẽ với vùng não liên quan đến phần thưởng và động lực như nucleus accumbens và ventral tegmental area (VTA). Khi đáp ứng được cơn đói bằng thức ăn, não tiết ra dopamine tạo cảm giác dễ chịu – cơ chế này củng cố hành vi tìm kiếm thực phẩm lặp lại trong tương lai.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Mô hình sinh tồn này từng hiệu quả trong điều kiện khan hiếm, nhưng trong xã hội hiện đại, nơi thực phẩm dư thừa, chính hệ thống cảm giác đói tiến hóa này có thể trở thành bất lợi, khiến con người tiêu thụ nhiều năng lượng hơn mức cần thiết, dẫn đến béo phì và các bệnh không lây nhiễm.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Liên hệ giữa Fame biológico và hormone\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Fame biológico được kiểm soát bởi mạng lưới phức tạp của các hormone và tín hiệu thần kinh trong cơ thể. Trung tâm điều khiển chính là vùng dưới đồi (hypothalamus), nơi tiếp nhận, xử lý và phản hồi lại thông tin từ các cơ quan khác như dạ dày, gan, tụy và mô mỡ. Sự cân bằng giữa hormone “gây đói” và “ức chế đói” là yếu tố quyết định cường độ và tần suất cảm giác đói.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ghrelin là hormone đóng vai trò trung tâm trong việc kích hoạt fame biológico. Nó được tiết ra từ dạ dày khi trống rỗng và đạt nồng độ cao nhất ngay trước bữa ăn. Khi ghrelin tăng, cơ thể phản ứng bằng việc tăng cảm giác thèm ăn và giảm hoạt động chuyển hóa năng lượng để bảo tồn năng lượng. Ngược lại, sau khi ăn, leptin do mô mỡ tiết ra sẽ gửi tín hiệu “đã đủ năng lượng” lên não, ức chế cảm giác đói và tăng tiêu hao năng lượng.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bảng dưới đây mô tả vai trò của một số hormone chính trong điều hòa fame biológico:\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Hormone\u003C\u002Fth>\u003Cth>Nguồn tiết\u003C\u002Fth>\u003Cth>Tác dụng chính\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Ghrelin\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Dạ dày\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tăng cảm giác đói, giảm tiêu hao năng lượng\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Leptin\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Mô mỡ\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Ức chế đói, kích thích tiêu hao năng lượng\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Insulin\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tuyến tụy\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Điều hòa glucose máu, góp phần tạo cảm giác no\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>PYY, GLP-1\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Ruột non\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Kéo dài cảm giác no, làm chậm rỗng dạ dày\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Cp>Rối loạn trong cơ chế này có thể dẫn đến ăn uống không kiểm soát. Ví dụ, tình trạng đề kháng leptin khiến cơ thể không nhận biết tín hiệu “no”, từ đó kích thích ăn liên tục. Đây là một trong những nguyên nhân sinh học gây ra béo phì. Việc hiểu rõ cơ chế hormone giúp các chuyên gia y tế phát triển các phương pháp điều trị rối loạn ăn uống, từ điều chỉnh hành vi đến can thiệp nội tiết.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Fame biológico và nhịp sinh học\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Nhịp sinh học (circadian rhythm) có vai trò quan trọng trong việc điều tiết cảm giác đói và no. Hormone ghrelin tăng cao nhất vào thời điểm trước các bữa ăn cố định trong ngày và giảm xuống sau khi ăn. Cơ thể hình thành một “đồng hồ sinh học dinh dưỡng”, điều chỉnh thời điểm tiết hormone để dự đoán và chuẩn bị cho việc nạp năng lượng.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Khi con người ăn lệch so với nhịp sinh học – chẳng hạn ăn khuya hoặc bỏ bữa sáng – chu trình hormone bị rối loạn, dẫn đến mất cân bằng năng lượng và tăng nguy cơ béo phì. Một nghiên cứu công bố trên \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Facademic.oup.com\u002Fajcn\u002Farticle\u002F106\u002F3\u002F605\u002F4569845\" target=\"_blank\">American Journal of Clinical Nutrition (2017)\u003C\u002Fa> cho thấy những người ăn sáng đầy đủ và ăn tối sớm có hiệu quả chuyển hóa tốt hơn, mức insulin ổn định hơn và cảm giác đói ít xảy ra hơn trong ngày.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ánh sáng, giấc ngủ và hoạt động thể chất cũng ảnh hưởng đến fame biológico. Thiếu ngủ làm tăng tiết ghrelin và giảm leptin, khiến cảm giác đói xuất hiện sớm hơn và mạnh hơn. Do đó, duy trì giấc ngủ đủ và lịch ăn uống cố định là cách tự nhiên để điều hòa fame biológico và kiểm soát cân nặng hiệu quả.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Đánh giá Fame biológico trong thực hành lâm sàng\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Trong lâm sàng, việc phân biệt fame biológico và fame emocional giúp bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng xác định nguyên nhân của hành vi ăn uống bất thường. Các công cụ đánh giá phổ biến bao gồm bảng câu hỏi về cảm giác đói, nhật ký ăn uống và mô hình “Intuitive Eating” – phương pháp khuyến khích người bệnh lắng nghe tín hiệu tự nhiên của cơ thể.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Một số công cụ thường dùng để đánh giá:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Hunger Rating Scale:\u003C\u002Fstrong> Thang đo từ 1 đến 10, giúp xác định mức độ đói thật sự.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Intuitive Eating Scale-2:\u003C\u002Fstrong> Đánh giá khả năng nhận diện và phản ứng với tín hiệu đói và no.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Nhật ký cảm xúc khi ăn:\u003C\u002Fstrong> Ghi nhận trạng thái tâm lý, thời gian và loại thực phẩm được chọn để phân tích hành vi ăn uống.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Những công cụ này giúp phân biệt giữa nhu cầu năng lượng thực sự và hành vi ăn dựa trên cảm xúc, từ đó cải thiện phác đồ điều trị trong các rối loạn như binge eating (ăn uống vô độ), biếng ăn tâm lý, hoặc béo phì do ăn không điều tiết.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bên cạnh đó, các kỹ thuật nhận thức – hành vi (Cognitive Behavioral Therapy – CBT) kết hợp với thực hành ăn trực giác đang được áp dụng rộng rãi trong điều trị lâm sàng, giúp người bệnh khôi phục khả năng nhận diện fame biológico và thiết lập mối quan hệ lành mạnh với thực phẩm.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Tác động của môi trường và văn hóa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Môi trường hiện đại khiến con người dễ mất khả năng nhận biết fame biológico. Quảng cáo thực phẩm, thức ăn nhanh và thói quen ăn theo giờ cố định dù không đói khiến tín hiệu sinh học tự nhiên bị “nhiễu”. Ngoài ra, văn hóa “ăn hết phần”, “ăn cho vui” hoặc “ăn xã giao” cũng góp phần làm mờ ranh giới giữa đói sinh học và đói cảm xúc.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ảnh hưởng của văn hóa và xã hội được thể hiện rõ qua hành vi ăn uống trẻ em: việc ép trẻ ăn dù chưa đói hoặc dùng thực phẩm như phần thưởng (ví dụ: khen thưởng bằng kẹo) làm suy giảm khả năng lắng nghe tín hiệu đói – no tự nhiên. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến thói quen ăn quá mức, béo phì hoặc rối loạn ăn uống ở tuổi trưởng thành.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Những yếu tố môi trường khác ảnh hưởng đến fame biológico bao gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Thiếu ngủ và làm việc ca đêm\u003C\u002Fli>\u003Cli>Áp lực công việc và stress kéo dài\u003C\u002Fli>\u003Cli>Sự sẵn có của thực phẩm giàu năng lượng, dễ tiêu thụ\u003C\u002Fli>\u003Cli>Ảnh hưởng của mạng xã hội và xu hướng “ăn theo cảm xúc”\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Ch2>Ứng dụng thực hành: Ăn uống theo tín hiệu đói\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Phương pháp \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.intuitiveeating.org\u002F\" target=\"_blank\">ăn uống trực giác (Intuitive Eating)\u003C\u002Fa> được phát triển nhằm khôi phục khả năng cảm nhận fame biológico. Cách tiếp cận này không dựa vào việc đếm calo hay kiêng khem nghiêm ngặt, mà tập trung vào việc lắng nghe và tôn trọng tín hiệu sinh lý tự nhiên của cơ thể.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ba nguyên tắc cơ bản trong ăn theo fame biológico:\u003C\u002Fp>\u003Col>\u003Cli>Nhận biết và tôn trọng cảm giác đói thật sự.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Dừng ăn khi cảm thấy no, không ép buộc bản thân.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Không gắn cảm xúc tội lỗi với việc ăn hoặc chọn thực phẩm.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\u003Cp>Nhiều nghiên cứu lâm sàng cho thấy, áp dụng phương pháp này giúp cải thiện kiểm soát cân nặng, giảm stress liên quan đến ăn uống, đồng thời tăng sự hài lòng với cơ thể. Nó cũng được dùng như một phần trong trị liệu hành vi cho bệnh nhân béo phì hoặc rối loạn ăn uống không điển hình.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\u003Col>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ncbi.nlm.nih.gov\u002Fpmc\u002Farticles\u002FPMC6004510\u002F\" target=\"_blank\">Müller, T. D., et al. (2018). Ghrelin. Molecular Metabolism.\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Facademic.oup.com\u002Fajcn\u002Farticle\u002F106\u002F3\u002F605\u002F4569845\" target=\"_blank\">Jakubowicz, D., et al. (2017). High-energy breakfast enhances weight loss. \u003Cem>American Journal of Clinical Nutrition.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.intuitiveeating.org\u002F\" target=\"_blank\">Intuitive Eating Official Site.\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nature.com\u002Farticles\u002Fs41586-021-03518-2\" target=\"_blank\">Zhang, X., et al. (2021). Reward circuits and hunger. \u003Cem>Nature.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.frontiersin.org\u002Farticles\u002F10.3389\u002Ffpsyt.2020.607799\u002Ffull\" target=\"_blank\">Van Strien, T. (2020). Emotional eating and obesity. \u003Cem>Frontiers in Psychiatry.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":22,"researcherId":10,"name":23,"imageUrl":24},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-10T03:47:44.631+00:00","2025-11-12T09:32:52.962+00:00","2025-11-12T09:32:52.941+00:00",129,[34,45,56,67,78,84,95,106,112,118],{"id":35,"title":36,"term":37,"englishTitle":38,"definition":39,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":46,"title":47,"term":48,"englishTitle":49,"definition":50,"discipline":51,"disciplineCode":52,"disciplineLabel":53,"disciplineColor":54,"disciplineIcon":55},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":57,"title":58,"term":59,"englishTitle":60,"definition":61,"discipline":62,"disciplineCode":63,"disciplineLabel":64,"disciplineColor":65,"disciplineIcon":66},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":68,"title":69,"term":70,"englishTitle":71,"definition":72,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":79,"title":80,"term":81,"englishTitle":82,"definition":83,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":85,"title":86,"term":87,"englishTitle":88,"definition":89,"discipline":90,"disciplineCode":91,"disciplineLabel":92,"disciplineColor":93,"disciplineIcon":94},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":96,"title":97,"term":98,"englishTitle":99,"definition":100,"discipline":101,"disciplineCode":102,"disciplineLabel":103,"disciplineColor":104,"disciplineIcon":105},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":107,"title":108,"term":109,"englishTitle":110,"definition":111,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":113,"title":114,"term":115,"englishTitle":116,"definition":117,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":119,"title":120,"term":121,"englishTitle":122,"definition":123,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]