[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_ch%C4%83n%20nu%C3%B4i%20b%C3%B2%20s%E1%BB%AFa{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_ch%C4%83n%20nu%C3%B4i%20b%C3%B2%20s%E1%BB%AFa":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":22,"keywordCount":23,"enrichTopicLink":24,"status":25,"createTime":26,"updateTime":27,"publishTime":28,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":29,"wikidataId":10,"relateTopics":30},"chăn nuôi bò sữa","Chăn nuôi bò sữa là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","Chăn nuôi bò sữa là ngành sản xuất nông nghiệp chuyên nuôi bò cái nhằm khai thác sữa phục vụ tiêu dùng và chế biến, đóng vai trò quan trọng trong an ninh dinh dưỡng. Đây là hệ thống chăn nuôi hiện đại tích hợp quản lý giống, dinh dưỡng, sinh sản, thú y và công nghệ để tối ưu hóa năng suất và chất lượng sữa. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Định nghĩa và vai trò của chăn nuôi bò sữa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Chăn nuôi bò sữa là ngành chăn nuôi tập trung vào việc nuôi dưỡng và quản lý bò cái nhằm khai thác sữa như một sản phẩm chính, phục vụ cho tiêu dùng trực tiếp và sản xuất công nghiệp. Đây là hoạt động nông nghiệp có giá trị gia tăng cao, góp phần quan trọng trong cung cấp protein động vật, canxi, vitamin và các vi chất thiết yếu cho con người. Sữa là nguồn dinh dưỡng cơ bản trong khẩu phần ăn của nhiều quốc gia, đặc biệt đối với trẻ nhỏ và người cao tuổi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Chăn nuôi bò sữa hiện đại là một hệ thống sản xuất phức hợp, tích hợp giữa sinh học, kỹ thuật và kinh tế, đòi hỏi kỹ thuật cao trong chọn giống, dinh dưỡng, sinh sản, thú y và quản lý môi trường. Vai trò của ngành không chỉ nằm ở cung cấp thực phẩm mà còn trong phát triển nông thôn, tạo việc làm, ổn định sinh kế và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu nhờ các mô hình chăn nuôi tuần hoàn.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Theo FAO (Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc), ngành bò sữa đóng góp hơn 10% giá trị sản xuất nông nghiệp toàn cầu và là nguồn thu nhập chính của hơn 600 triệu nông dân trên thế giới. Chi tiết có thể tham khảo tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.fao.org\u002Fdairy-production-products\u002Fen\u002F\" target=\"_blank\">FAO Dairy Production\u003C\u002Fa>.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Đặc điểm sinh học và giống bò sữa phổ biến\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Bò sữa là loài động vật nhai lại, thuộc họ Bovidae, có hệ tiêu hóa đặc biệt với bốn ngăn dạ dày: dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Khả năng tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn thô như cỏ, rơm, ủ chua thành sữa nhờ vi sinh vật cộng sinh trong dạ cỏ là đặc điểm quan trọng giúp tối ưu hóa sản xuất từ nguyên liệu rẻ tiền. Một chu kỳ tiết sữa kéo dài khoảng 305 ngày, với đỉnh năng suất rơi vào 30–90 ngày sau khi đẻ.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các giống bò sữa được phân loại dựa trên năng suất, chất lượng sữa và khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu. Holstein Friesian là giống bò có năng suất sữa cao nhất thế giới, trung bình từ 7.000–10.000 lít\u002Fnăm\u002Fcon. Jersey là giống bò cho sữa có hàm lượng béo cao (trên 5%), thích hợp cho chế biến bơ và pho-mát. Brown Swiss và Ayrshire là các giống phổ biến tại châu Âu nhờ tính ổn định và chất lượng sữa tốt.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Tại Việt Nam, giống bò HF lai (Holstein Friesian × Zebu hoặc địa phương) được nuôi phổ biến do khả năng thích nghi với khí hậu nóng ẩm, khả năng vắt sữa kéo dài và hiệu suất chuyển hóa thức ăn cao. Thông tin chi tiết về các giống bò được ghi nhận trong hệ thống DAD-IS của FAO tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.fao.org\u002Fdad-is\" target=\"_blank\">fao.org\u002Fdad-is\u003C\u002Fa>.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Chu kỳ sinh sản và quản lý sinh lý tiết sữa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Bò sữa đạt độ tuổi sinh sản vào khoảng 15–18 tháng, với chu kỳ động dục lặp lại mỗi 18–24 ngày. Việc nhận biết và canh thời điểm phối giống chính xác là yếu tố then chốt để duy trì hiệu quả sinh sản ổn định. Thời gian mang thai của bò trung bình khoảng 283 ngày, sau đó bò bước vào chu kỳ tiết sữa chính thức. Quản lý sinh sản tốt giúp đảm bảo mỗi con bò có thể đẻ một lứa mỗi năm và duy trì chu kỳ vắt sữa đều đặn.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ngay sau khi đẻ, sản lượng sữa tăng nhanh và đạt đỉnh sau 1–2 tháng. Sau đỉnh, năng suất giảm dần do thay đổi nội tiết và cạn kiệt dự trữ cơ thể. Khoảng 60 ngày trước khi phối giống lại, người nuôi cần theo dõi kỹ tình trạng thể chất, mức ăn, thời điểm rụng trứng và các chỉ số hormone để quyết định thời điểm can thiệp phối giống. Kỹ thuật phối giống nhân tạo (AI) và siêu âm kiểm tra thai là phương pháp phổ biến để nâng cao hiệu suất sinh sản.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Công thức mô phỏng đường cong tiết sữa sau đỉnh theo chuẩn Wood (1967) được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu:\u003Cbr>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{Y} = a \\cdot X^b \\cdot e^{-cX}\u003C\u002Fscript>\u003Cbr>Trong đó: \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">Y\u003C\u002Fscript> là sản lượng sữa ngày, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">X\u003C\u002Fscript> là số ngày sau khi đẻ, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">a, b, c\u003C\u002Fscript> là các hệ số đặc trưng của giống và điều kiện nuôi dưỡng.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Chế độ dinh dưỡng và quản lý khẩu phần\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Dinh dưỡng hợp lý là nhân tố quyết định năng suất, khả năng sinh sản và tuổi thọ khai thác của bò sữa. Khẩu phần ăn cần đảm bảo cân bằng giữa năng lượng, protein, xơ, khoáng và vitamin, được điều chỉnh theo giai đoạn sinh lý (cạn sữa, vắt sữa, mang thai). Việc sử dụng khẩu phần hỗn hợp hoàn chỉnh (TMR – Total Mixed Ration) giúp bò ăn đều, tiêu hóa tốt và giảm thiểu rối loạn tiêu hóa.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Một khẩu phần điển hình cho bò đang vắt sữa năng suất trung bình có thể gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Thức ăn thô: 12–15 kg cỏ tươi hoặc 8–10 kg rơm ủ chua\u003C\u002Fli>\u003Cli>Thức ăn tinh: 5–8 kg ngô hạt, cám, đậu nành\u003C\u002Fli>\u003Cli>Chất khoáng – vitamin bổ sung: 100–150 g\u002Fngày\u003C\u002Fli>\u003Cli>Nước uống: ≥80 lít\u002Fngày\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>Hàm lượng dinh dưỡng khuyến nghị:\u003Cbr>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Chỉ tiêu\u003C\u002Fth>\u003Cth>Mức yêu cầu\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Protein thô\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>16–18%\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Năng lượng trao đổi (ME)\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>10–11 MJ\u002Fkg chất khô\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Xơ thô\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>18–22%\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Việc thay đổi khẩu phần cần thực hiện từ từ để tránh gây rối loạn vi sinh vật dạ cỏ. Bổ sung men tiêu hóa và probiotic có thể cải thiện hấp thu, giảm sinh khí và hỗ trợ tăng sản lượng sữa. Thông tin chi tiết về chiến lược dinh dưỡng bò sữa được công bố tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.dairyglobal.net\" target=\"_blank\">dairyglobal.net\u003C\u002Fa>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Hệ thống chuồng trại và công nghệ chăn nuôi\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Hệ thống chuồng trại là yếu tố hạ tầng quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, năng suất và phúc lợi động vật trong chăn nuôi bò sữa. Chuồng phải được thiết kế đảm bảo thông thoáng, khô ráo, sạch sẽ và có khả năng điều tiết nhiệt độ theo mùa. Các yếu tố kỹ thuật cần quan tâm bao gồm: hướng chuồng, độ dốc nền, hệ thống thoát nước, máng ăn – uống và khu vực vắt sữa riêng biệt.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các kiểu chuồng phổ biến hiện nay gồm chuồng buộc cố định (tie-stall) và chuồng thả tự do (free-stall). Mỗi loại có ưu nhược điểm riêng:\u003Cbr>\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Kiểu chuồng\u003C\u002Fth>\u003Cth>Ưu điểm\u003C\u002Fth>\u003Cth>Nhược điểm\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Buộc cố định\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Kiểm soát tốt khẩu phần và vắt sữa\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Hạn chế vận động, dễ stress\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Thả tự do\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tăng phúc lợi, bò tự do di chuyển\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Chi phí xây dựng cao hơn\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ứng dụng công nghệ trong quản lý chuồng trại gồm cảm biến đeo cổ đo nhịp tim, nhiệt độ, hoạt động; hệ thống điều hòa làm mát (quạt + phun sương); robot vắt sữa và phần mềm theo dõi sản lượng theo từng cá thể. Các giải pháp từ \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.delaval.com\" target=\"_blank\">DeLaval\u003C\u002Fa> hoặc \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.gea.com\" target=\"_blank\">GEA\u003C\u002Fa> đang được triển khai tại nhiều trang trại quy mô lớn tại Việt Nam.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Phòng bệnh và phúc lợi động vật trong chăn nuôi bò sữa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Phòng bệnh chủ động là nguyên tắc cốt lõi trong chăn nuôi bò sữa hiện đại, nhằm giảm thiểu thiệt hại về năng suất và chi phí điều trị. Một số bệnh thường gặp: viêm vú, viêm tử cung, viêm móng, tụ huyết trùng, lở mồm long móng, ngộ độc thức ăn. Quy trình phòng bệnh bao gồm: tiêm vaccine định kỳ, tẩy giun sán, kiểm tra sức khỏe thường xuyên và kiểm soát vệ sinh môi trường.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Phúc lợi động vật ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi, khả năng miễn dịch và sản lượng sữa. Các nguyên tắc phúc lợi theo OIE gồm: không đói khát, không đau đớn, không bị giới hạn hành vi tự nhiên, không sợ hãi và được chăm sóc y tế. Một số biện pháp áp dụng:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Thiết kế chuồng có giường nằm mềm, không trơn trượt\u003C\u002Fli>\u003Cli>Cung cấp nước sạch liên tục qua máng uống tự động\u003C\u002Fli>\u003Cli>Giảm tiếng ồn, tránh xung đột trong đàn\u003C\u002Fli>\u003Cli>Ghi nhật ký sức khỏe cá thể định kỳ\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>Tham khảo tiêu chuẩn tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.woah.org\u002Fen\u002Fwhat-we-do\u002Fanimal-welfare\u002F\" target=\"_blank\">WOAH – Animal Welfare\u003C\u002Fa>.\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Thu hoạch, bảo quản và kiểm soát chất lượng sữa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Sữa tươi phải được thu hoạch và xử lý trong điều kiện nghiêm ngặt để đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Mỗi ngày bò được vắt sữa 2–3 lần, cách đều nhau, sử dụng máy vắt hoặc tay (trong chăn nuôi nhỏ lẻ). Trước khi vắt, đầu vú được sát trùng, kiểm tra sữa đầu dòng để phát hiện sớm viêm vú. Thiết bị vắt phải được khử trùng sau mỗi lần sử dụng.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Sữa sau khi vắt được làm lạnh nhanh về &lt; 4°C để ức chế vi khuẩn. Chất lượng sữa được đánh giá qua các chỉ tiêu:\u003Cbr>\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Chỉ tiêu\u003C\u002Fth>\u003Cth>Giá trị chuẩn\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Hàm lượng mỡ\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>≥3.2%\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Protein\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>≥3.0%\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Soma cell count (SCC)\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>&lt; 400.000 TB\u002Fml\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Total bacterial count (TBC)\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>&lt; 100.000 CFU\u002Fml\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Sữa không đạt chất lượng sẽ bị loại tại trạm thu mua hoặc nhà máy chế biến. Hệ thống truy xuất điện tử, mã QR và kiểm định nhanh được các doanh nghiệp sữa lớn như Vinamilk, TH True Milk triển khai để đảm bảo minh bạch chuỗi cung ứng.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Tác động môi trường và giải pháp phát triển bền vững\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Chăn nuôi bò sữa là một trong những ngành phát thải cao, đặc biệt methane (CH₄) từ quá trình lên men dạ cỏ, nitrous oxide (N₂O) từ phân thải và carbon dioxide (CO₂) từ sử dụng năng lượng. Mỗi con bò có thể thải ra trung bình 100–200 kg CH₄\u002Fnăm, đóng góp đáng kể vào biến đổi khí hậu nếu không được kiểm soát.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Giải pháp phát triển bền vững gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Ủ phân hữu cơ bằng biogas giảm phát thải và tận dụng năng lượng\u003C\u002Fli>\u003Cli>Điều chỉnh khẩu phần để giảm methane (giảm xơ, tăng tinh bột)\u003C\u002Fli>\u003Cli>Trồng cỏ carbon thấp, cải tiến hệ thống thoát nước\u003C\u002Fli>\u003Cli>Ứng dụng nông nghiệp tuần hoàn – tái sử dụng nước rửa chuồng, phân cho trồng trọt\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>Các mô hình chăn nuôi tuần hoàn (circular dairy) tại châu Âu và New Zealand đã chứng minh hiệu quả kinh tế – môi trường vượt trội. Tài liệu chuyên sâu tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.idf.org\" target=\"_blank\">International Dairy Federation\u003C\u002Fa>.\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Xu hướng phát triển ngành chăn nuôi bò sữa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Chăn nuôi bò sữa toàn cầu đang chuyển dịch theo hướng hiện đại, bền vững và có trách nhiệm xã hội. Nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm sữa cao cấp (sữa A2, không lactose, hữu cơ) tăng nhanh, tạo động lực cho tái cấu trúc ngành theo tiêu chuẩn quốc tế. Công nghệ số (digital dairy), blockchain và AI đang được tích hợp để tối ưu hóa vận hành, dự đoán bệnh và quản lý chuỗi cung ứng.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Tại Việt Nam, các doanh nghiệp lớn đang đầu tư mạnh vào chuỗi giá trị từ đồng cỏ đến bàn ăn. Mô hình trang trại công nghệ cao với quy mô hàng nghìn con bò, vắt sữa bằng robot, sử dụng AI theo dõi sức khỏe bò theo thời gian thực đã và đang được triển khai tại Nghệ An, Lâm Đồng, Thanh Hóa. Chính phủ cũng ban hành các chính sách hỗ trợ tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp, và đào tạo kỹ thuật để nâng cao năng lực nông hộ.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Báo cáo thị trường của \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.rabobank.com\u002Fen\u002Fsearch\u002F?q=dairy+report\" target=\"_blank\">Rabobank\u003C\u002Fa> dự báo ngành sữa khu vực châu Á – Thái Bình Dương sẽ tăng trưởng trung bình 6–8% mỗi năm đến 2030, đặc biệt ở nhóm sản phẩm giá trị gia tăng và truy xuất nguồn gốc minh bạch.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\u003Col>\u003Cli>FAO. Dairy Production and Products. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.fao.org\u002Fdairy-production-products\u002Fen\u002F\" target=\"_blank\">fao.org\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>FAO DAD-IS. Domestic Animal Diversity Information System. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.fao.org\u002Fdad-is\" target=\"_blank\">fao.org\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>DeLaval. Smart Dairy Farming Solutions. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.delaval.com\" target=\"_blank\">delaval.com\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>WOAH (OIE). Animal Welfare Standards. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.woah.org\u002Fen\u002Fwhat-we-do\u002Fanimal-welfare\u002F\" target=\"_blank\">woah.org\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>Dairy Global. Feeding Strategies for High Yield Cows. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.dairyglobal.net\" target=\"_blank\">dairyglobal.net\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>International Dairy Federation. Sustainability in Dairy. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.idf.org\" target=\"_blank\">idf.org\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>Rabobank. Global Dairy Reports. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.rabobank.com\u002Fen\u002Fsearch\u002F?q=dairy+report\" target=\"_blank\">rabobank.com\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2889,"Lê Xuân Niên","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLuyWIkhyP2W5E59cKwN7ciI2nbjMGUpXO9rVQquC826ujzkqhU=s96-c",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-13T18:29:07.057+00:00","2025-11-13T18:32:09.633+00:00","2025-11-13T18:32:09.630+00:00",148,[31,42,53,64,75,81,92,103,109,115],{"id":32,"title":33,"term":34,"englishTitle":35,"definition":36,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":43,"title":44,"term":45,"englishTitle":46,"definition":47,"discipline":48,"disciplineCode":49,"disciplineLabel":50,"disciplineColor":51,"disciplineIcon":52},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":54,"title":55,"term":56,"englishTitle":57,"definition":58,"discipline":59,"disciplineCode":60,"disciplineLabel":61,"disciplineColor":62,"disciplineIcon":63},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":65,"title":66,"term":67,"englishTitle":68,"definition":69,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":76,"title":77,"term":78,"englishTitle":79,"definition":80,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":82,"title":83,"term":84,"englishTitle":85,"definition":86,"discipline":87,"disciplineCode":88,"disciplineLabel":89,"disciplineColor":90,"disciplineIcon":91},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":93,"title":94,"term":95,"englishTitle":96,"definition":97,"discipline":98,"disciplineCode":99,"disciplineLabel":100,"disciplineColor":101,"disciplineIcon":102},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":104,"title":105,"term":106,"englishTitle":107,"definition":108,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":110,"title":111,"term":112,"englishTitle":113,"definition":114,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":116,"title":117,"term":118,"englishTitle":119,"definition":120,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]