[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_ch%C4%83m%20s%C3%B3c%20m%E1%BA%A5t%20tr%C3%AD%20nh%E1%BB%9B{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_chăm sóc mất trí nhớ":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":17,"synonyms":18,"definition":21,"discipline":22,"references":23,"faqs":59,"createUser":72,"publishUser":76,"keywords":77,"keywordCount":88,"enrichTopicLink":89,"status":90,"createTime":91,"updateTime":92,"publishTime":93,"linkEnrichedTime":94,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":95,"relateTopics":96},"chăm sóc mất trí nhớ","Chăm sóc mất trí nhớ là gì? Mô hình VIPS và can thiệp","Khám phá phương pháp chăm sóc mất trí nhớ: mô hình VIPS lấy người bệnh làm trung tâm, quy trình DICE, giảm gánh nặng gia đình và thực nghiệm REACH VN.","\u003Cp>Chăm sóc mất trí nhớ (dementia care \u002F memory care) là hệ thống các can thiệp y tế, điều dưỡng, phục hồi chức năng và hỗ trợ tâm lý xã hội chuyên biệt nhằm duy trì tối đa năng lực tự chủ, bảo vệ phẩm giá và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người mắc các hội chứng sa sút trí tuệ và suy giảm nhận thức tiến triển. Bài viết này trình bày khung lý thuyết chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm theo mô hình VIPS, các can thiệp phi dược lý đối với triệu chứng hành vi và tâm thần theo quy trình DICE, đặc điểm gánh nặng của người chăm sóc gia đình, cùng kết quả thử nghiệm lâm sàng can thiệp hỗ trợ chăm sóc tại Việt Nam.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Mô hình VIPS và triết lý chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong lịch sử lão khoa và điều dưỡng tâm thần, người mắc các hội chứng {{topic|%7B%22topic%22%3A%22suy%20gi%E1%BA%A3m%20tr%C3%AD%20nh%E1%BB%9B%22%7D}} mạn tính như bệnh Alzheimer từng bị nhìn nhận thuần túy qua lăng kính bệnh lý học sinh học, nơi người bệnh bị tước bỏ vai trò chủ động và phụ thuộc hoàn toàn vào chế độ chăm sóc y tế thụ động. Sự chuyển dịch mô thức căn bản bắt đầu khi triết lý chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm (person-centred care) được hệ thống hóa.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Trong công trình nghiên cứu định hình trên tạp chí Reviews in Clinical Gerontology, Brooker (2003) đã phát triển khung lý thuyết VIPS, thiết lập 4 trụ cột thực hành then chốt cho mọi cơ sở và gia đình thực hiện chăm sóc người mất trí nhớ:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>V (Valuing people): Tôn trọng giá trị con người.\u003C\u002Fstrong> Người {{topic|%7B%22topic%22%3A%22suy%20gi%E1%BA%A3m%20nh%E1%BA%ADn%20th%E1%BB%A9c%22%7D}} được công nhận trọn vẹn tư cách con người với đầy đủ quyền công dân và phẩm giá bất khả xâm phạm, bất kể mức độ suy giảm nhận thức hay giai đoạn tiến triển của bệnh tật.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>I (Individualised care): Cá nhân hóa kế hoạch chăm sóc.\u003C\u002Fstrong> Kế hoạch chăm sóc không áp dụng rập khuôn mà phải được xây dựng tỉ mỉ dựa trên tiểu sử cuộc đời, nghề nghiệp quá khứ, thói quen sinh hoạt, sở thích cá nhân và giá trị văn hóa riêng biệt của từng cá nhân.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>P (Perspective of the person): Thấu cảm theo góc nhìn của người bệnh.\u003C\u002Fstrong> Mọi biểu hiện hành vi lạ, sự giận dữ hay hoang tưởng đều được xem là nỗ lực giao tiếp có ý nghĩa của người bệnh nhằm phản ứng lại thế giới xung quanh qua lăng kính trải nghiệm nhận thức bị biến đổi của họ.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>S (Supportive social environment): Xây dựng môi trường xã hội tương trợ.\u003C\u002Fstrong> Kiến tạo không gian tâm lý xã hội ấm áp, giảm thiểu cảm giác cô lập, tạo cơ hội cho các mối quan hệ tương tác tích cực và giúp người bệnh duy trì cảm giác thuộc về cộng đồng.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Quản lý triệu chứng hành vi và tâm thần bằng tiếp cận DICE\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Một trong những thách thức lớn nhất trong chăm sóc mất trí nhớ là sự xuất hiện của các triệu chứng hành vi và tâm thần của {{topic|%7B%22topic%22%3A%22sa%20s%C3%BAt%20tr%C3%AD%20tu%E1%BB%87%22%7D}} (Behavioral and Psychological Symptoms of Dementia, viết tắt là BPSD), bao gồm kích động, hung hăng, đi lang thang, ảo giác và rối loạn chu kỳ thức - ngủ.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Trong bài tổng quan hệ thống trên tạp chí JAMA, Gitlin và cộng sự (2012) đã nhấn mạnh rằng các chiến lược can thiệp phi dược lý phải luôn là tuyến phòng thủ đầu tiên (first-line treatment) trước khi cân nhắc các thuốc hướng thần. Việc lạm dụng thuốc chống loạn thần không chỉ hạn chế về mặt hiệu quả dài hạn mà còn làm gia tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ, ngã gãy xương và tử vong ở người cao tuổi.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Để cung cấp công cụ thực hành lâm sàng có cấu trúc cho nhân viên y tế và người chăm sóc, Kales và cộng sự (2014) trên Journal of the American Geriatrics Society đã chuẩn hóa quy trình tiếp cận can thiệp DICE gồm 4 bước tiếp cận tuần tự:\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ctable>\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Bước tiếp cận\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Tên bước (DICE)\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Mục tiêu và hành động can thiệp cụ thể\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Bước 1\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Mô tả (Describe)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Thu thập chi tiết bối cảnh xuất hiện hành vi: ai chứng kiến, thời điểm xảy ra, không gian xung quanh, mức độ nguy hiểm và tác động đối với người bệnh.\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Bước 2\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Điều tra (Investigate)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Tìm kiếm các nguyên nhân tiềm ẩn kích hoạt hành vi: cơn đau thể xác chưa được phát hiện, nhiễm trùng tiết niệu, tác dụng phụ của thuốc, sự quá tải kích thích âm thanh hoặc nhu cầu giao tiếp chưa được đáp ứng.\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Bước 3\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Khởi tạo (Create)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Nhóm chăm sóc và gia đình phối hợp xây dựng kế hoạch can thiệp: điều chỉnh môi trường sống, thiết lập lại hoạt động có ý nghĩa, thay đổi phong cách giao tiếp và đơn giản hóa các tác vụ hàng ngày.\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Bước 4\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Đánh giá (Evaluate)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Kiểm tra xem chiến lược can thiệp có làm giảm tần suất và cường độ của hành vi hay không; tiếp tục duy trì những giải pháp hữu hiệu hoặc điều chỉnh nếu chưa đạt kết quả.\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Gánh nặng thể chất và tâm lý của người chăm sóc gia đình\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Phần lớn người mắc hội chứng suy giảm trí nhớ trên toàn cầu được chăm sóc tại nhà bởi các thành viên trong gia đình (người bạn đời, con cái), thường được gọi là người chăm sóc không chính thức (informal caregivers).\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Tổng quan hệ thống của Chiao và cộng sự (2015) trên tạp chí International Nursing Review đã chỉ ra rằng {{topic|%7B%22topic%22%3A%22g%C3%A1nh%20n%E1%BA%B7ng%20ch%C4%83m%20s%C3%B3c%22%7D}} (caregiver burden) là một hiện tượng đa chiều phức tạp, bao gồm sự kiệt quệ về thể lực, tổn thương tâm lý, áp lực tài chính và sự xói mòn các {{topic|%7B%22topic%22%3A%22m%E1%BB%91i%20quan%20h%E1%BB%87%20x%C3%A3%20h%E1%BB%99i%22%7D}}. Nghiên cứu khẳng định rằng mức độ gánh nặng không chỉ tương quan với mức độ suy giảm trí nhớ đơn thuần mà bị chi phối mạnh mẽ nhất bởi tần suất xuất hiện các triệu chứng {{topic|%7B%22topic%22%3A%22r%E1%BB%91i%20lo%E1%BA%A1n%20h%C3%A0nh%20vi%22%7D}} và tâm thần của người bệnh. Khi người bệnh có biểu hiện kích động ban đêm hoặc không nhận ra người thân, {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ng%C6%B0%E1%BB%9Di%20ch%C4%83m%20s%C3%B3c%20gia%20%C4%91%C3%ACnh%22%7D}} dễ rơi vào trạng thái kiệt sức cảm xúc, trầm cảm lâm sàng và gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch mãn tính.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Thực nghiệm can thiệp hỗ trợ người chăm sóc tại Việt Nam\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tại Việt Nam, với tốc độ già hóa dân số nhanh chóng và bối cảnh văn hóa coi trọng chữ hiếu, hầu hết người cao tuổi mắc sa sút trí tuệ sinh sống tại cộng đồng và được phụng dưỡng bởi con cái trong gia đình. Tuy nhiên, kiến thức về bệnh lý sa sút trí tuệ và kỹ năng ứng phó với rối loạn nhận thức trong cộng đồng vẫn còn nhiều khoảng trống, khiến áp lực đè nặng lên người chăm sóc chính.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Để giải quyết thách thức này, Hinton và nhóm nghiên cứu đa ngành tại Hà Nội (2020) đã triển khai một {{topic|%7B%22topic%22%3A%22th%E1%BB%AD%20nghi%E1%BB%87m%20l%C3%A2m%20s%C3%A0ng%20ng%E1%BA%ABu%20nhi%C3%AAn%22%7D}} cụm (pilot cluster RCT) nhằm đánh giá tính khả thi và hiệu quả sơ bộ của {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ch%C6%B0%C6%A1ng%20tr%C3%ACnh%20can%20thi%E1%BB%87p%22%7D}} hỗ trợ sức khỏe người chăm sóc gia đình mang tên REACH VN (Resources for Advancing Alzheimer's Caregiver Health in Vietnam), được công bố trên tạp chí Alzheimer's & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Nghiên cứu của Hinton và cộng sự (2020) được tiến hành với các thông số thực nghiệm khoa học chặt chẽ:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Mẫu nghiên cứu và phân cụm:\u003C\u002Fstrong> Nghiên cứu tiến hành ngẫu nhiên hóa 9 cụm dân cư trên địa bàn thành phố Hà Nội với tổng số 60 người chăm sóc gia đình đủ điều kiện tham gia. Tiêu chuẩn chọn mẫu yêu cầu người chăm sóc phải đạt điểm thang đo gánh nặng Zarit (Zarit Burden Inventory, ZBI) từ 6 điểm trở lên.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Hình thức can thiệp:\u003C\u002Fstrong> Nhóm can thiệp nhận chương trình REACH VN được bản địa hóa phù hợp với văn hóa gia đình Việt Nam, bao gồm các buổi hướng dẫn kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ thuật đối phó với rối loạn hành vi và các biện pháp tự {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ch%C4%83m%20s%C3%B3c%20s%E1%BB%A9c%20kh%E1%BB%8Fe%20t%C3%A2m%20th%E1%BA%A7n%22%7D}} được cung cấp trực tiếp tại nhà.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tỷ lệ duy trì nghiên cứu:\u003C\u002Fstrong> Có 51 người chăm sóc hoàn tất toàn bộ quy trình can thiệp và đánh giá, đạt tỷ lệ duy trì cao tới 85 phần trăm (85%).\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Kết quả lâm sàng:\u003C\u002Fstrong> Phân tích hiệp biến sau mốc thời gian 3 tháng can thiệp cho thấy nhóm nhận can thiệp REACH VN ghi nhận mức giảm gánh nặng chăm sóc trung bình tới 1,2 độ lệch chuẩn (SD) trên thang điểm ZBI (với p = 0,02) và giảm 0,7 độ lệch chuẩn trên thang đo suy sụp tâm lý PHQ-4 (với p = 0,03) so với nhóm chứng.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Cp>Kết quả từ công trình của Hinton và cộng sự (2020) cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng đầu tiên tại Việt Nam, khẳng định rằng các chương trình can thiệp đào tạo kỹ năng và nâng đỡ tâm lý có cấu trúc hoàn toàn khả thi và đem lại hiệu quả cải thiện rõ rệt đối với sức khỏe tinh thần của người chăm sóc gia đình trong bối cảnh nguồn lực y tế cộng đồng còn hạn chế.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Chiến lược tổ chức môi trường và nguyên tắc an toàn\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bên cạnh việc thấu hiểu tâm lý và hỗ trợ người chăm sóc, việc thiết kế không gian vật lý xung quanh đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu tai nạn và kích hoạt năng lực tự phục vụ còn lại của người bệnh:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Thiết kế chiếu sáng và thị giác:\u003C\u002Fstrong> Tăng cường ánh sáng tự nhiên vào ban ngày để hỗ trợ đồng hồ sinh học, duy trì đèn ngủ dịu nhẹ ban đêm nhằm giảm thiểu ảo giác thị giác và hội chứng lú lẫn lúc hoàng hôn (sundowning). Sử dụng màu sắc tương phản giữa vật dụng và nền nhà (ví dụ đĩa ăn màu đậm trên mặt bàn màu sáng) giúp người bệnh nhận biết đồ vật dễ dàng hơn.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Đơn giản hóa và gắn biển hướng dẫn:\u003C\u002Fstrong> Giảm bớt đồ đạc lộn xộn để phòng ngừa té ngã; gắn các biểu tượng hình ảnh trực quan hoặc chữ viết rõ ràng lên cửa phòng vệ sinh, tủ đựng quần áo và bếp ăn để hỗ trợ định hướng không gian.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Bảo đảm an toàn chống đi lạc:\u003C\u002Fstrong> Cài đặt khóa cửa an toàn ngoài tầm mắt thông thường, sử dụng thiết bị cảm biến định vị hoặc chuông báo khi cửa mở để bảo đảm an toàn mà không tạo cảm giác giam hãm người bệnh.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n","Dementia Care",[19,20],"chăm sóc sa sút trí tuệ","chăm sóc người sa sút trí tuệ","Chăm sóc mất trí nhớ (dementia care \u002F memory care) là hệ thống các can thiệp y tế, điều dưỡng, phục hồi chức năng và hỗ trợ tâm lý xã hội chuyên biệt nhằm duy trì tối đa năng lực tự chủ, bảo vệ phẩm giá và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người mắc các hội chứng sa sút trí tuệ và suy giảm nhận thức tiến triển.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES",[24,31,38,45,52],{"citationText":25,"title":26,"authors":27,"source":28,"year":29,"doi":30,"url":10},"Brooker, D. (2003). What is person-centred care in dementia? Reviews in Clinical Gerontology, 13(3), 215-222.","What is person-centred care in dementia?","Brooker, D.","Reviews in Clinical Gerontology",2003,"10.1017\u002Fs095925980400108x",{"citationText":32,"title":33,"authors":34,"source":35,"year":36,"doi":37,"url":10},"Gitlin, L. N., Kales, H. C., & Lyketsos, C. G. (2012). Nonpharmacologic management of behavioral symptoms in dementia. JAMA, 308(19), 2020-2029.","Nonpharmacologic management of behavioral symptoms in dementia","Gitlin, L. N., Kales, H. C., & Lyketsos, C. G.","JAMA",2012,"10.1001\u002Fjama.2012.36918",{"citationText":39,"title":40,"authors":41,"source":42,"year":43,"doi":44,"url":10},"Kales, H. C., Gitlin, L. N., & Lyketsos, C. G. (2014). Management of Neuropsychiatric Symptoms of Dementia in Clinical Settings: Recommendations from a Multidisciplinary Expert Panel. Journal of the American Geriatrics Society, 62(4), 762-769.","Management of Neuropsychiatric Symptoms of Dementia in Clinical Settings: Recommendations from a Multidisciplinary Expert Panel","Kales, H. C., Gitlin, L. N., & Lyketsos, C. G.","Journal of the American Geriatrics Society",2014,"10.1111\u002Fjgs.12730",{"citationText":46,"title":47,"authors":48,"source":49,"year":50,"doi":51,"url":10},"Chiao, C. Y., Wu, H. S., & Hsiao, C. Y. (2015). Caregiver burden for informal caregivers of patients with dementia: A systematic review. International Nursing Review, 62(3), 340-350.","Caregiver burden for informal caregivers of patients with dementia: A systematic review","Chiao, C. Y., Wu, H. S., & Hsiao, C. Y.","International Nursing Review",2015,"10.1111\u002Finr.12194",{"citationText":53,"title":54,"authors":55,"source":56,"year":57,"doi":58,"url":10},"Hinton, L., Nguyen, H., Nguyen, T. N. P., Harvey, D., Nichols, L., Martindale-Adams, J., Nguyen, T., Nguyen, B., Nguyen, H., Nguyen, P., Nguyen, T., Nguyen, C., Nguyen, H., Nguyen, M., Tiet, Q., Nguyen, V., Nguyen, D., Nguyen, G., & Pham, T. (2020). Advancing family dementia caregiver interventions in low- and middle-income countries: A pilot cluster randomized controlled trial of Resources for Advancing Alzheimer's Caregiver Health in Vietnam (REACH VN). Alzheimer's & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions, 6(1), e12063.","Advancing family dementia caregiver interventions in low- and middle-income countries: A pilot cluster randomized controlled trial of Resources for Advancing Alzheimer's Caregiver Health in Vietnam (REACH VN)","Hinton, L., Nguyen, H., Nguyen, T. N. P., Harvey, D., Nichols, L., Martindale-Adams, J., Nguyen, T., Nguyen, B., Nguyen, H., Nguyen, P., Nguyen, T., Nguyen, C., Nguyen, H., Nguyen, M., Tiet, Q., Nguyen, V., Nguyen, D., Nguyen, G., & Pham, T.","Alzheimer's & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions",2020,"10.1002\u002Ftrc2.12063",[60,63,66,69],{"question":61,"answer":62},"Chăm sóc mất trí nhớ lấy người bệnh làm trung tâm (mô hình VIPS) là gì?","Mô hình VIPS bao gồm 4 trụ cột: tôn trọng giá trị con người (Valuing), cá nhân hóa kế hoạch chăm sóc (Individualised), thấu cảm theo góc nhìn người bệnh (Perspective) và xây dựng môi trường xã hội hỗ trợ (Supportive environment), nhằm bảo vệ phẩm giá và quyền tự chủ của người bệnh.",{"question":64,"answer":65},"Tại sao can thiệp phi dược lý là ưu tiên hàng đầu trong xử trí rối loạn hành vi sa sút trí tuệ?","Can thiệp phi dược lý giúp giải quyết trực tiếp các nhu cầu thể chất hoặc tâm lý chưa được đáp ứng mà không gây các tác dụng phụ nguy hiểm như buồn ngủ quá mức, té ngã, đột quỵ và tử vong vốn thường gặp khi dùng thuốc chống loạn thần ở người cao tuổi.",{"question":67,"answer":68},"Quy trình tiếp cận DICE xử trí hành vi bất thường ở người bệnh gồm những bước nào?","Quy trình DICE gồm 4 bước nối tiếp: Mô tả hành vi (Describe), Điều tra các nguyên nhân tiềm ẩn (Investigate), Khởi tạo kế hoạch can thiệp điều chỉnh môi trường và giao tiếp (Create), và Đánh giá hiệu quả sau can thiệp (Evaluate).",{"question":70,"answer":71},"Chương trình can thiệp REACH VN đã chứng minh hiệu quả gì đối với người chăm sóc tại Việt Nam?","Thử nghiệm lâm sàng của Hinton và cộng sự (2020) tại Hà Nội chứng minh chương trình REACH VN giúp giảm gánh nặng chăm sóc trung bình 1,2 độ lệch chuẩn trên thang đo ZBI và giảm 0,7 độ lệch chuẩn chỉ số suy sụp tâm lý PHQ-4 ở người chăm sóc gia đình.",{"id":73,"researcherId":10,"name":74,"imageUrl":75},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":73,"researcherId":10,"name":74,"imageUrl":75},[78,79,80,81,82,83,84,85,86,87],"suy giảm trí nhớ","suy giảm nhận thức","sa sút trí tuệ","gánh nặng chăm sóc","mối quan hệ xã hội","rối loạn hành vi","người chăm sóc gia đình","thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên","chương trình can thiệp","chăm sóc sức khỏe tâm thần",10,true,"PUBLISHED","2025-12-01T09:43:09.804+00:00","2026-09-12T11:09:11.944+00:00","2026-09-04T13:09:52.059+00:00","2026-09-12T11:09:11.598+00:00",0,[97,107,110,113,116,119,122,125,128,133],{"id":98,"title":99,"term":98,"englishTitle":100,"definition":101,"discipline":102,"disciplineCode":103,"disciplineLabel":104,"disciplineColor":105,"disciplineIcon":106},"chuẩn chủ quan","Chuẩn chủ quan là gì? Cấu trúc và ứng dụng","subjective norm","Chuẩn chủ quan (subjective norm) là nhận thức của một cá nhân về áp lực và kỳ vọng xã hội từ những người hoặc nhóm tham chiếu quan trọng đối với việc họ nên hay không nên thực hiện một hành vi cụ thể.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":108,"title":109,"term":108,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"adolescent","Adolescent là gì? Các công bố khoa học về Adolescent",{"id":111,"title":112,"term":111,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"chánh niệm","Chánh niệm là gì? Các nghiên cứu khoa học về Chánh niệm",{"id":114,"title":115,"term":114,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"trí tuệ cảm xúc","Trí tuệ cảm xúc là gì? Các nghiên cứu về Trí tuệ cảm xúc",{"id":117,"title":118,"term":117,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"sự cô đơn","Sự cô đơn là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":120,"title":121,"term":120,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"thành ngữ","Thành ngữ là gì? Các nghiên cứu khoa học về Thành ngữ",{"id":123,"title":124,"term":123,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"khuyết tật trí tuệ","Khuyết tật trí tuệ là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":126,"title":127,"term":126,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"tuổi thọ","Tuổi thọ là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":129,"title":130,"term":129,"englishTitle":131,"definition":132,"discipline":102,"disciplineCode":103,"disciplineLabel":104,"disciplineColor":105,"disciplineIcon":106},"sự đồng cảm","Sự đồng cảm là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","su dong cam","khái niệm và đối tượng nghiên cứu cơ bản trong khoa học xã hội, phản ánh các đặc trưng bản chất, cơ chế vận hành và các quy luật tương tác hệ thống trong thực tiễn.",{"id":134,"title":135,"term":134,"englishTitle":136,"definition":137,"discipline":138,"disciplineCode":139,"disciplineLabel":140,"disciplineColor":141,"disciplineIcon":142},"nho giáo","Nho giáo là gì? Các công bố khoa học về Nho giáo","Confucianism","Nho giáo (Confucianism) là hệ thống triết học, luân lý và chính trị do Khổng Tử sáng lập thời Xuân Thu tại Trung Quốc, lấy nhân nghĩa, lễ trị và tu thân làm nền tảng quản trị xã hội và rèn luyện đạo đức con người.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open"]