[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_c%E1%BB%A5m%20natri{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_c%E1%BB%A5m%20natri":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":17,"synonyms":18,"definition":21,"discipline":22,"references":23,"faqs":47,"createUser":57,"publishUser":61,"keywords":62,"keywordCount":58,"enrichTopicLink":63,"status":64,"createTime":65,"updateTime":66,"publishTime":67,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":68,"wikidataId":10,"relateTopics":69},"cụm natri","Cụm natri (sodium cluster) là gì?","Cụm natri là hệ thống tập hợp hữu hạn các nguyên tử natri, thể hiện hiệu ứng vỏ lượng tử và các số kỳ diệu theo mô hình thạch cầu trong vật lý cụm.","\u003Cp>Cụm natri là hệ thống tập hợp hữu hạn các nguyên tử natri liên kết với nhau, có kích thước nằm trong dải chuyển tiếp từ phân tử vài nguyên tử đến hạt nano chứa hàng nghìn nguyên tử, thể hiện cấu trúc vỏ lượng tử rõ nét và các hiệu ứng gián đoạn kích thước đặc trưng của vật lý cụm kim loại. Được xem là hệ thống mẫu mực trong nghiên cứu vật lý chất ngưng tụ và hóa học lượng tử, cụm natri minh họa rõ nét cơ chế chuyển hóa từ trạng thái các mức năng lượng gián đoạn của nguyên tử cô lập sang vùng năng lượng giả liên tục của vật liệu kim loại khối.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Khái niệm và bản chất vật lý của cụm natri\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong vật lý chất rắn và hóa học vật lý, cụm natri được ký hiệu tổng quát là \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{Na}_n\u003C\u002Fscript>, trong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">n\u003C\u002Fscript> là số lượng nguyên tử natri hợp thành cụm. Nguyên tử natri là kim loại kiềm điển hình với cấu hình electron trạng thái cơ bản là neon đóng kín cộng với một electron hóa trị duy nhất ở phân lớp ngoài cùng. Khi các nguyên tử natri kết tụ lại trong pha khí hoặc môi trường chân không, các electron hóa trị bị khử định xứ và chuyển động tự do trên toàn bộ thể tích của cụm, tương tự như các electron dẫn trong mạng tinh thể kim loại khối.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tuy nhiên, khác với vật liệu khối có kích thước vô hạn và cấu trúc vùng năng lượng liên tục, cụm natri bị giới hạn không gian nghiêm ngặt bởi bề mặt hình học. Sự giới hạn lượng tử này dẫn đến sự rời rạc hóa của các mức năng lượng electron. Kích thước của cụm đóng vai trò là một biến số quyết định tính chất vật lý và hóa học, khiến năng lượng ion hóa, ái lực electron, độ phân cực điện môi và hoạt tính phản ứng thay đổi phi tuyến tính theo số lượng nguyên tử \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">n\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Lịch sử khám phá và phát hiện cấu trúc vỏ điện tử\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nghiên cứu về cụm natri đạt được bước đột phá lịch sử với sự phát triển của kỹ thuật chùm phân tử siêu thanh kết hợp với khối phổ ion hóa quang học. Theo công trình kinh điển của Knight và cộng sự (1984), phổ khối lượng của các chùm cụm natri bay hơi trong môi trường khí trơ đã bộc lộ những đỉnh cường độ vượt trội tại các giá trị nguyên tử đặc biệt, được gọi là các số kỳ diệu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Knight và cộng sự (1984) đã phát hiện ra rằng các cụm natri trung hòa có kích thước lên đến 100 nguyên tử xuất hiện với độ phong phú dị thường tại các số lượng nguyên tử \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">n = 8, 20, 40, 58, 92\u003C\u002Fscript>. Hiện tượng này hoàn toàn không thể giải thích được nếu chỉ dựa trên các mô hình đóng gói hình học tinh thể lập phương tâm khối thông thường của natri. Thay vào đó, nhóm nghiên cứu đã chứng minh rằng các đỉnh độ bền dị thường này xuất phát trực tiếp từ sự lấp đầy hoàn toàn các vỏ electron lượng tử chuyển động trong một trường thế năng đối xứng cầu trung tâm, tương tự như mô hình lớp vỏ hạt nhân trong vật lý hạt nhân.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Mô hình thạch cầu và cơ sở lý thuyết lượng tử\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Để mô tả định lượng trạng thái điện tử của cụm natri, mô hình thạch cầu, hay còn gọi là mô hình thạch đối xứng, được xem là phương pháp gần đúng thành công nhất. Theo tổng quan lý thuyết của Brack (1993), mô hình thạch xem các ion dương natri trong cụm như một khối điện tích nền đồng nhất liên tục mang điện tích dương tổng cộng, phân bố trong một quả cầu thể tích bán kính \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">R\u003C\u002Fscript>, thay vì xét vị trí tọa độ rời rạc của từng hạt nhân.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Bán kính của quả cầu thạch được xác định theo hệ thức liên hệ với số electron hóa trị \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">N\u003C\u002Fscript> thông qua bán kính Wigner-Seitz của kim loại natri:\u003C\u002Fp>\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex; mode=display\">R = r_s N^{1\u002F3}\u003C\u002Fscript>\n\u003Cp>Trong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">R\u003C\u002Fscript> là bán kính hình học của cụm, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">N\u003C\u002Fscript> là tổng số electron hóa trị tự do trong cụm, và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">r_s\u003C\u002Fscript> là bán kính Wigner-Seitz đặc trưng cho mật độ electron của natri kim loại. Thế năng tĩnh điện tác dụng lên một electron hóa trị chuyển động bên trong và bên ngoài quả cầu điện tích dương đồng nhất được biểu diễn bằng biểu thức giải tích:\u003C\u002Fp>\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex; mode=display\">V(r) = -\\frac{N e^2}{2 R^3} (3 R^2 - r^2) \\quad \\text{khi} \\quad r \\le R\u003C\u002Fscript>\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex; mode=display\">V(r) = -\\frac{N e^2}{r} \\quad \\text{khi} \\quad r > R\u003C\u002Fscript>\n\u003Cp>Trong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">V(r)\u003C\u002Fscript> là thế năng hữu hiệu tại khoảng cách xuyên tâm \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">r\u003C\u002Fscript>, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">e\u003C\u002Fscript> là điện tích nguyên tố, và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">R\u003C\u002Fscript> là bán kính quả cầu thạch. Bằng cách giải phương trình Schrödinger ba chiều cho electron trong giếng thế năng đối xứng cầu này, các mức năng lượng electron tách thành các trạng thái lượng tử với mômen động lượng quỹ đạo xác định. Thứ tự lấp đầy của các trạng thái electron đơn hạt trong giếng thế thạch cầu tuân theo quy tắc thực nghiệm:\u003C\u002Fp>\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex; mode=display\">1s \u003C 1p \u003C 1d \u003C 2s \u003C 1f \u003C 2p \u003C 1g \u003C 2d \u003C 3s \u003C 1h\u003C\u002Fscript>\n\u003Cp>Mỗi phân lớp có sức chứa electron tối đa là \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">2 (2l + 1)\u003C\u002Fscript> do tính đến suy biến spin electron. Khi tính tổng số electron tích lũy qua từng phân lớp đóng kín hoàn toàn, các mức lấp đầy vỏ tương ứng chính xác với các số kỳ diệu:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Vỏ thứ nhất: đóng kín trạng thái \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">1s\u003C\u002Fscript> chứa 2 electron, tạo thành cụm bền vững \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{Na}_2\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Vỏ thứ hai: đóng kín trạng thái \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">1p\u003C\u002Fscript> chứa thêm sáu electron, đạt tổng số 8 electron, tạo thành cụm bền vững \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{Na}_8\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Vỏ thứ ba: đóng kín các trạng thái \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">1d\u003C\u002Fscript> và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">2s\u003C\u002Fscript> chứa thêm mười hai electron, đạt tổng số 20 electron, tạo thành cụm bền vững \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{Na}_{20}\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Vỏ thứ tư: đóng kín các trạng thái \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">1f\u003C\u002Fscript> và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">2p\u003C\u002Fscript> chứa thêm hai mươi electron, đạt tổng số 40 electron, tạo thành cụm bền vững \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{Na}_{40}\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Vỏ thứ năm: đóng kín trạng thái \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">1g\u003C\u002Fscript> chứa thêm mười tám electron, đạt tổng số 58 electron, tạo thành cụm bền vững \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{Na}_{58}\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Vỏ thứ sáu: đóng kín các trạng thái \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">2d\u003C\u002Fscript>, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">3s\u003C\u002Fscript> và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">1h\u003C\u002Fscript> chứa thêm ba mươi tư electron, đạt tổng số 92 electron, tạo thành cụm bền vững \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{Na}_{92}\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Tính chất vật lý và quang học đặc trưng\u003C\u002Fh2>\n\u003Ch3>Năng lượng ion hóa và ái lực electron\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Theo tổng quan thực nghiệm của de Heer (1993), năng lượng ion hóa của cụm natri giảm dần theo quy luật kích thước ngược tỉ lệ với bán kính khi kích thước cụm tăng lên, tiệm cận về công thoát electron của bề mặt kim loại natri khối. Tuy nhiên, trên đường suy giảm trơn tru này xuất hiện các bước nhảy đột ngột: các cụm có số lượng electron ứng với số kỳ diệu sở hữu năng lượng ion hóa cao vượt trội so với các cụm liền kề có thêm một electron ở vỏ kế tiếp.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hiện tượng này phản ánh trực tiếp khe năng lượng lượng tử lớn giữa mức năng lượng cao nhất bị chiếm đóng và mức năng lượng thấp nhất chưa bị chiếm đóng trong các cụm vỏ đóng kín, chứng minh tính bền vững nhiệt động học và độ trơ hóa học tương đối của các cụm kỳ diệu này.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch3>Cộng hưởng plasmon bề mặt và đáp ứng quang học\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Đáp ứng quang học của cụm natri bị chi phối bởi dao động tập thể của đám mây electron hóa trị so với khung nền ion dương, tạo ra hiện tượng cộng hưởng plasmon bề mặt hay cộng hưởng lưỡng cực khổng lồ. Theo de Heer (1993), tiết diện hấp thụ quang học của các cụm natri thể hiện một đỉnh hấp thụ cộng hưởng rất mạnh trong vùng phổ khả kiến và tử ngoại gần.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vị trí đỉnh cộng hưởng quang học và độ rộng vạch phổ cung cấp thông tin trực tiếp về hình dạng hình học của cụm. Đối với các cụm có vỏ electron mở, tương tác giữa electron và dao động mạng tinh thể dẫn đến hiệu ứng Jahn-Teller làm biến dạng quả cầu thành hình ellipsoid dẹp hoặc kéo dài, dẫn đến sự tách đôi hoặc tách ba của đỉnh hấp thụ quang học tương ứng với các trục đối xứng khác nhau.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>So sánh cụm natri với các hệ thống vật lý lân cận\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Để làm rõ bản chất trung gian độc đáo của cụm natri, bảng đối chiếu dưới đây so sánh các đặc trưng cốt lõi của cụm natri với nguyên tử natri cô lập và khối kim loại natri vĩ mô:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Đặc tính so sánh\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Nguyên tử natri cô lập\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Cụm natri trung bình (số lượng nguyên tử xác định)\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kim loại natri khối\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Cấu trúc điện tử\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mức năng lượng gián đoạn tuyệt đối theo các obitan nguyên tử\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Cấu trúc vỏ lượng tử hình cầu theo thế năng thạch, mức năng lượng rời rạc\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Vùng năng lượng liên tục với mặt Fermi xác định\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Độ dẫn điện và electron hóa trị\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Electron liên kết cục bộ với một hạt nhân duy nhất\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Electron hóa trị khử định xứ trên toàn thể tích cụm, tạo đám mây tự do\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Chất dẫn điện kim loại lý tưởng với electron dẫn tự do di chuyển khắp mạng tinh thể\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Hình dạng hình học\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Đối xứng cầu hoàn hảo của đám mây điện tử nguyên tử\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hình cầu đối với cụm vỏ đóng kín, biến dạng hình học theo hiệu ứng Jahn-Teller với cụm vỏ mở\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Cấu trúc tinh thể tuần hoàn lập phương tâm khối có trật tự tầm xa\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Năng lượng ion hóa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Giá trị cố định của nguyên tử đơn lẻ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Biến thiên gián đoạn và có các bước nhảy lớn tại các số kỳ diệu\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Công thoát bề mặt cố định của kim loại khối\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Đáp ứng quang học\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Các vạch phổ phát xạ và hấp thụ nguyên tử hẹp\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Cộng hưởng plasmon bề mặt tập thể do dao động đám mây electron\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Độ phản xạ kim loại cao và hấp thụ liên tục dải rộng\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Hạn chế của mô hình thạch và các phương pháp tính toán hiện đại\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mặc dù mô hình thạch đối xứng cầu giải thích xuất sắc sự xuất hiện của các số kỳ diệu và đáp ứng quang học sơ cấp, mô hình này vẫn bộc lộ những giới hạn vật lý căn bản:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Bỏ qua cấu trúc mạng ion rời rạc:\u003C\u002Fstrong> Việc giả định nền điện tích dương là một khối đồng nhất làm mất đi thông tin về cấu trúc tinh thể thực tế và vị trí tương đối giữa các hạt nhân nguyên tử natri, không phản ánh được tương tác giả thế chi tiết giữa electron và lõi ion.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Khó khăn khi xử lý các cụm kích thước nhỏ:\u003C\u002Fstrong> Đối với các cụm rất nhỏ như đime hoặc trime, hiệu ứng liên kết hóa học định hướng cục bộ chiếm ưu thế rõ rệt, đòi hỏi các phương pháp hóa học lượng tử vi mô thay vì xấp xỉ môi trường liên tục.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Sự phát triển của lý thuyết phiếm hàm mật độ (DFT):\u003C\u002Fstrong> Theo Brack (1993), việc tích hợp các phương pháp phiếm hàm mật độ tự đồng nhất kết hợp với phương pháp mô phỏng động lực học phân tử lượng tử Car-Parrinello đã cho phép khảo sát đồng thời cả cấu trúc điện tử lẫn tối ưu hóa hình học không gian của khung ion natri, khắc phục hoàn toàn nhược điểm của mô hình thạch cổ điển.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Ý nghĩa khoa học và triển vọng nghiên cứu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Cụm natri giữ vai trò là mô hình thử nghiệm lý tưởng cho việc kiểm chứng các học thuyết vật lý lượng tử đa hạt và cơ học thống kê của các hệ kích thước nano. Thông qua việc nghiên cứu cụm natri, các nhà khoa học đã xây dựng nên cầu nối lý thuyết vững chắc giữa hóa học phân tử và vật lý chất rắn, làm sáng tỏ các quy luật tiến hóa của vật chất khi chuyển tiếp từ thế giới vi mô sang thế giới vĩ mô.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Những hiểu biết sâu sắc thu được từ các nghiên cứu tiên phong của Knight và cộng sự (1984), de Heer (1993) và Brack (1993) trên cụm natri tiếp tục là kim chỉ nam định hướng cho sự phát triển của công nghệ quang tử nano, thiết kế vật liệu chấm lượng tử kim loại và chế tạo các chất xúc tác dị thể hiệu năng cao ứng dụng trong khoa học vật liệu đương đại.\u003C\u002Fp>","sodium cluster",[19,20],"cluster natri","cụm nguyên tử natri","Cụm natri là hệ thống tập hợp hữu hạn từ hai đến hàng nghìn nguyên tử natri liên kết với nhau, thể hiện trạng thái trung gian giữa nguyên tử đơn lẻ và vật liệu kim loại khối thông qua hiệu ứng lượng tử kích thước và cấu trúc lớp electron.","NATURAL_SCIENCES",[24,32,40],{"citationText":25,"title":26,"authors":27,"source":28,"year":29,"doi":30,"url":31},"Knight, W. D., Clemenger, K., de Heer, W. A., Saunders, W. A., Chou, M. Y., & Cohen, M. L. (1984). Electronic Shell Structure and Abundances of Sodium Clusters. Physical Review Letters, 52(24), 2141–2144.","Electronic Shell Structure and Abundances of Sodium Clusters","Knight, W. D., Clemenger, K., de Heer, W. A., Saunders, W. A., Chou, M. Y., & Cohen, M. L.","Physical Review Letters, 52(24), 2141–2144",1984,"10.1103\u002FPhysRevLett.52.2141","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1103\u002FPhysRevLett.52.2141",{"citationText":33,"title":34,"authors":35,"source":36,"year":37,"doi":38,"url":39},"de Heer, W. A. (1993). The physics of simple metal clusters: experimental aspects and simple models. Reviews of Modern Physics, 65(3), 611–676.","The physics of simple metal clusters: experimental aspects and simple models","de Heer, W. A.","Reviews of Modern Physics, 65(3), 611–676",1993,"10.1103\u002FRevModPhys.65.611","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1103\u002FRevModPhys.65.611",{"citationText":41,"title":42,"authors":43,"source":44,"year":37,"doi":45,"url":46},"Brack, M. (1993). The physics of simple metal clusters: self-consistent jellium model and semiclassical approaches. Reviews of Modern Physics, 65(3), 677–732.","The physics of simple metal clusters: self-consistent jellium model and semiclassical approaches","Brack, M.","Reviews of Modern Physics, 65(3), 677–732","10.1103\u002FRevModPhys.65.677","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1103\u002FRevModPhys.65.677",[48,51,54],{"question":49,"answer":50},"Cụm natri thể hiện những số kỳ diệu nào theo mô hình thạch cầu?","Các số kỳ diệu tiêu biểu của cụm natri bao gồm 2, 8, 20, 40, 58 và 92, tương ứng với trạng thái lấp đầy hoàn toàn các vỏ electron lượng tử trong thế năng đối xứng cầu.",{"question":52,"answer":53},"Mô hình thạch (jellium model) giải thích cấu trúc cụm natri như thế nào?","Mô hình thạch xem các ion dương natri như một vùng nền tích điện dương phân bố đồng đều liên tục, trong đó các electron hóa trị chuyển động tự do trong giếng thế năng trung tâm.",{"question":55,"answer":56},"Cụm natri có ý nghĩa gì đối với vật lý chất rắn và công nghệ nano?","Cụm natri là đối tượng nghiên cứu mẫu mực giúp hiểu rõ sự tiến hóa từ tính chất mức năng lượng gián đoạn của phân tử sang vùng năng lượng liên tục của kim loại khối.",{"id":58,"researcherId":10,"name":59,"imageUrl":60},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":58,"researcherId":10,"name":59,"imageUrl":60},[13],false,"PUBLISHED","2025-12-01T11:21:15.620+00:00","2026-11-16T06:54:21.037+00:00","2026-11-16T06:54:21.011+00:00",0,[70,79,83,88,93,98,103,108,113,118],{"id":71,"title":72,"term":71,"englishTitle":73,"definition":74,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"đồng vị bền","Đồng vị bền: Bản chất hạt nhân, cơ chế phân đoạn và ứng dụng thực tiễn","Stable isotope","Đồng vị bền là các biến thể của một nguyên tố hóa học có cùng số proton nhưng khác số neutron, sở hữu cấu trúc hạt nhân ổn định vĩnh viễn hoặc chu kỳ bán rã vượt xa tuổi vũ trụ, không tự phát phóng xạ.","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":80,"title":81,"term":80,"englishTitle":80,"definition":82,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"proton","Proton là gì? Cấu trúc và ứng dụng của Proton","Proton là một hạt hạ nguyên tử bền vững thuộc nhóm baryon cấu tạo từ hai quark lên và một quark xuống, mang điện tích nguyên tố dương và có khối lượng nghỉ xấp xỉ 1.6726 x 10^-27 kg nằm trong hạt nhân nguyên tử.",{"id":84,"title":85,"term":84,"englishTitle":86,"definition":87,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"nhiệt độ nóng chảy","Nhiệt độ nóng chảy là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","nhiet do nong chay","khái niệm và đối tượng nghiên cứu cơ bản trong khoa học tự nhiên, phản ánh các đặc trưng bản chất, cơ chế vận hành và các quy luật tương tác hệ thống trong thực tiễn.",{"id":89,"title":90,"term":89,"englishTitle":91,"definition":92,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"hằng số tốc độ","Hằng số tốc độ là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","rate constant","Hằng số tốc độ (Reaction Rate Constant, ký hiệu k) là một hệ số tỷ lệ đặc trưng trong phương trình động học biểu thị tốc độ của phản ứng hóa học khi nồng độ của tất cả các chất phản ứng bằng đơn vị.",{"id":94,"title":95,"term":94,"englishTitle":96,"definition":97,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"động vật linh trưởng","Động vật linh trưởng là gì? Tiến hóa Perelman, giải phẫu Fleagle và Estrada","primates","Động vật linh trưởng là một bộ thú có vú bậc cao đặc trưng bởi bàn tay ngón cái đối diện, thị giác lập thể 3D và vỏ não phát triển, tiến hóa qua các nhánh Mũi ướt và Mũi khô theo nghiên cứu Perelman-Fleagle.",{"id":99,"title":100,"term":99,"englishTitle":101,"definition":102,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"đồng vị","Đồng vị là gì? Phân loại và ứng dụng trong khoa học hiện đại","isotope","Đồng vị là các biến thể của cùng một nguyên tố hóa học có cùng số proton trong hạt nhân nhưng khác nhau về số neutron, dẫn đến khối lượng nguyên tử khác nhau.",{"id":104,"title":105,"term":104,"englishTitle":106,"definition":107,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"chu trình sinh địa hóa","Chu trình sinh địa hóa: Khái niệm, nguyên lý và ứng dụng","Biogeochemical cycle","Chu trình sinh địa hóa là một thuật ngữ và phạm trù học thuật then chốt trong lĩnh vực natural sciences, phản ánh các nguyên lý, cơ chế và phương pháp luận chuyên sâu đã được chuẩn hóa trong nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.",{"id":109,"title":110,"term":109,"englishTitle":111,"definition":112,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"ethylene","Ethylene là gì? Cấu trúc hóa học, vai trò sinh học và ứng dụng","Ethylene","Ethylene (ethene, công thức hóa học C2H4) là một hydrocarbon không no thuộc nhóm anken đơn giản nhất, tồn tại ở thể khí không màu, đồng thời là một phytohormone dạng khí điều hòa sự chín và rụng ở thực vật.",{"id":114,"title":115,"term":114,"englishTitle":116,"definition":117,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"không khí ẩm","Không khí ẩm là gì? Các công bố khoa học về Không khí ẩm","moist air","Không khí ẩm là hỗn hợp nhiệt động học giữa không khí khô và hơi nước, có các thông số đặc trưng gồm độ ẩm tương đối, độ ẩm tuyệt đối và nhiệt độ điểm sương.",{"id":119,"title":120,"term":119,"englishTitle":121,"definition":122,"discipline":22,"disciplineCode":75,"disciplineLabel":76,"disciplineColor":77,"disciplineIcon":78},"hệ số phân bố","Hệ số phân bố là gì? Ý nghĩa trong hóa học và dược lý","Partition Coefficient","Hệ số phân bố (partition coefficient, ký hiệu P hoặc log P) là đại lượng nhiệt động học biểu thị tỷ lệ nồng độ cân bằng của một chất tan không phân ly giữa hai dung môi không trộn lẫn (thường là 1-octanol và nước)."]