[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_c%C3%B4ng%20ngh%E1%BB%87%20chu%E1%BB%97i%20kh%E1%BB%91i{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_công nghệ chuỗi khối":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":22,"keywordCount":10,"enrichTopicLink":23,"status":24,"createTime":25,"updateTime":26,"publishTime":27,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":28,"relateTopics":29},"công nghệ chuỗi khối","Công nghệ chuỗi khối là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học","Công nghệ chuỗi khối (blockchain) là hệ thống lưu trữ dữ liệu phi tập trung, ghi lại giao dịch trong các khối liên kết bằng mã băm để đảm bảo tính toàn vẹn. Mỗi khối được xác thực qua mạng ngang hàng và thêm vào chuỗi theo thời gian, tạo nên sổ cái không thể sửa đổi và minh bạch giữa các bên không cần tin cậy lẫn nhau. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Định nghĩa công nghệ chuỗi khối\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Công nghệ chuỗi khối (blockchain) là một hệ thống lưu trữ và truyền tải dữ liệu phi tập trung, nơi thông tin được ghi nhận dưới dạng các khối (blocks) liên kết với nhau theo chuỗi (chain). Mỗi khối chứa một tập hợp các giao dịch đã được xác thực, cùng với dấu thời gian và hàm băm (hash) của khối liền trước, tạo thành một cấu trúc liên kết chặt chẽ và không thể thay đổi sau khi ghi nhận.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Khác với cơ sở dữ liệu tập trung truyền thống, blockchain không có máy chủ trung tâm. Thay vào đó, toàn bộ mạng lưới các nút ngang hàng (peer-to-peer) cùng nhau lưu trữ, cập nhật và xác thực dữ liệu. Tính phi tập trung này giúp blockchain có khả năng chống giả mạo, chống kiểm duyệt và tăng cường tính minh bạch trong nhiều lĩnh vực như tài chính, logistics, y tế, giáo dục và công nghệ pháp lý.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Một ứng dụng điển hình của blockchain là Bitcoin – loại tiền mã hóa đầu tiên – trong đó công nghệ này được sử dụng để tạo ra một sổ cái công khai, không thể bị thay đổi và không cần bất kỳ cơ quan trung gian nào để xác minh giao dịch.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Nguyên lý hoạt động\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Blockchain vận hành dựa trên ba nguyên lý kỹ thuật chính: phân tán (distributed), bất biến (immutable) và minh bạch (transparent). Khi một giao dịch mới được khởi tạo, nó sẽ được lan truyền tới tất cả các nút trong mạng lưới để kiểm tra tính hợp lệ. Nếu được xác nhận, giao dịch sẽ được nhóm cùng các giao dịch khác để tạo thành một khối mới.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Khối mới sẽ được liên kết vào chuỗi khối hiện có bằng cách gắn kèm hàm băm của khối trước đó. Do tính chất toán học của hàm băm – trong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">H(x) = y\u003C\u002Fscript> là một ánh xạ một chiều – bất kỳ thay đổi nhỏ nào trong dữ liệu cũng sẽ tạo ra giá trị băm hoàn toàn khác biệt, khiến các khối sau đó không còn hợp lệ.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Cơ chế xác thực được thực hiện bởi các thuật toán đồng thuận. Sau khi có đủ số lượng nút đồng thuận rằng khối là hợp lệ, khối đó được ghi vào chuỗi và lan truyền tới toàn mạng. Toàn bộ lịch sử giao dịch từ khối đầu tiên (genesis block) đều được lưu giữ và công khai.\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Thành phần khối\u003C\u002Fth>\u003Cth>Mô tả\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Dữ liệu giao dịch\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Thông tin về các giao dịch cụ thể trong khối\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Timestamp\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Thời điểm tạo khối\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Hash khối hiện tại\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Giá trị băm đại diện cho toàn bộ dữ liệu trong khối\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Hash của khối trước\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Liên kết với khối trước đó để đảm bảo chuỗi\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Thuật toán đồng thuận\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Thuật toán đồng thuận là yếu tố then chốt trong blockchain, giúp toàn bộ các nút trong mạng đạt được sự đồng thuận về trạng thái dữ liệu mà không cần một máy chủ trung tâm. Nó đảm bảo rằng chỉ những khối hợp lệ mới được thêm vào chuỗi, đồng thời ngăn chặn các hành vi gian lận như chi tiêu hai lần (double spending).\u003C\u002Fp>\u003Cp>Một số thuật toán đồng thuận phổ biến hiện nay bao gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Proof of Work (PoW):\u003C\u002Fstrong> các nút (thợ đào) giải một bài toán mật mã tính toán phức tạp để có quyền thêm khối mới. Dù bảo mật cao, PoW tiêu tốn nhiều năng lượng và tài nguyên.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Proof of Stake (PoS):\u003C\u002Fstrong> các nút giữ nhiều token có cơ hội cao hơn được chọn xác minh khối mới. Hiệu quả năng lượng cao hơn PoW và đang được Ethereum sử dụng sau nâng cấp \"The Merge\".\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Delegated Proof of Stake (DPoS):\u003C\u002Fstrong> người dùng bỏ phiếu chọn ra một số đại diện xác minh giao dịch, cải thiện tốc độ xử lý và khả năng mở rộng.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>PBFT (Practical Byzantine Fault Tolerance):\u003C\u002Fstrong> phù hợp với blockchain doanh nghiệp, có độ trễ thấp và không yêu cầu đào khối.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Sự lựa chọn thuật toán đồng thuận ảnh hưởng trực tiếp đến các yếu tố như độ an toàn, khả năng mở rộng và hiệu suất của mạng lưới blockchain.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Các loại blockchain\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Blockchain không chỉ có một loại duy nhất. Tùy theo mục đích và mô hình triển khai, có thể phân loại blockchain thành ba nhóm chính: công khai (public), riêng tư (private) và liên hợp (consortium). Mỗi loại đều có đặc điểm riêng phù hợp với các ứng dụng khác nhau trong thực tế.\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Loại blockchain\u003C\u002Fth>\u003Cth>Mô tả\u003C\u002Fth>\u003Cth>Ví dụ điển hình\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Public\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Bất kỳ ai cũng có thể tham gia, xác minh và ghi dữ liệu\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Bitcoin, Ethereum\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Private\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Chỉ một tổ chức kiểm soát quyền truy cập và xác thực\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>IBM Food Trust\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Consortium\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Nhiều tổ chức cùng quản lý blockchain chung\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Hyperledger Fabric, R3 Corda\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Cp>Public blockchain thường được sử dụng trong các hệ thống phi tập trung hoàn toàn và minh bạch. Private blockchain phù hợp với doanh nghiệp cần kiểm soát dữ liệu nội bộ. Consortium blockchain kết hợp cả hai, thích hợp cho các mô hình hợp tác giữa nhiều bên như ngân hàng, logistics hoặc bảo hiểm.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Sự phân loại này có vai trò quan trọng trong thiết kế hệ thống blockchain tùy chỉnh, giúp cân bằng giữa hiệu suất, bảo mật và tính minh bạch theo nhu cầu cụ thể của từng ngành.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Bảo mật và mã hóa\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Bảo mật trong blockchain được xây dựng dựa trên nền tảng mật mã học hiện đại. Mỗi giao dịch được ký số bằng khóa riêng (private key) của người gửi và có thể xác minh bằng khóa công khai (public key) tương ứng. Cơ chế này đảm bảo chỉ chủ sở hữu hợp pháp mới có thể khởi tạo giao dịch, đồng thời bên thứ ba không thể giả mạo nội dung.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các dữ liệu trong khối được băm bằng thuật toán mã băm mật mã như SHA-256. Băm là hàm ánh xạ một chiều: \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">H(x) = y\u003C\u002Fscript>, trong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">x\u003C\u002Fscript> là dữ liệu đầu vào và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">y\u003C\u002Fscript> là chuỗi đầu ra có độ dài cố định. Bất kỳ thay đổi nhỏ nào trong \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">x\u003C\u002Fscript> cũng tạo ra \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">y'\u003C\u002Fscript> hoàn toàn khác biệt, điều này giúp phát hiện thao túng dữ liệu dễ dàng.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ngoài ra, cấu trúc dữ liệu cây Merkle (Merkle Tree) được sử dụng để tổ chức các giao dịch trong khối. Mỗi giao dịch được băm, sau đó ghép đôi và tiếp tục băm lặp cho đến khi chỉ còn một gốc duy nhất – Merkle root – được lưu trong header của khối. Việc xác minh sự tồn tại của một giao dịch bất kỳ chỉ cần duyệt qua một vài nút trong cây, giúp tối ưu tốc độ xác minh và bảo mật.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Blockchain cũng chống được các cuộc tấn công phổ biến như sửa dữ liệu lịch sử (do đặc tính bất biến), giả mạo danh tính (do chữ ký số), và từ chối dịch vụ (vì dữ liệu được sao lưu toàn mạng).\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Khả năng mở rộng và hiệu suất\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Một thách thức lớn với blockchain là khả năng mở rộng, tức khả năng xử lý số lượng lớn giao dịch trong thời gian ngắn mà vẫn đảm bảo bảo mật và tính toàn vẹn. Các blockchain như Bitcoin chỉ xử lý được khoảng 7 giao dịch\u002Fgiây, trong khi mạng Visa xử lý hàng nghìn giao dịch\u002Fgiây.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Nguyên nhân chính là do giới hạn về kích thước khối, thời gian tạo khối và tốc độ đồng thuận giữa các nút. Khi mạng lưới phát triển, số lượng nút tăng lên dẫn đến thời gian lan truyền thông tin và xác thực khối cũng tăng, ảnh hưởng đến hiệu năng tổng thể.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Một số giải pháp mở rộng đang được áp dụng bao gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Sharding:\u003C\u002Fstrong> chia blockchain thành các phân đoạn độc lập (shard), mỗi shard xử lý một phần dữ liệu, từ đó tăng tốc độ tổng thể\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Layer 2:\u003C\u002Fstrong> xây dựng các lớp xử lý giao dịch ngoài chuỗi như Lightning Network (Bitcoin) hoặc Rollups (Ethereum)\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Sidechains:\u003C\u002Fstrong> chuỗi phụ có khả năng giao tiếp với chuỗi chính, giúp chia tải giao dịch mà vẫn giữ bảo mật\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Tuy nhiên, các giải pháp này cần đánh đổi giữa bảo mật, phi tập trung và hiệu suất – gọi là “Bộ ba Blockchain” (Blockchain Trilemma). Việc tối ưu đồng thời cả ba yếu tố là thách thức kỹ thuật lớn với các nhà phát triển.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng thực tiễn\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Blockchain đang được triển khai trong nhiều lĩnh vực vượt ra ngoài phạm vi tài chính. Với khả năng minh bạch, không thể sửa đổi và phi tập trung, nó mở ra nhiều ứng dụng tiềm năng.\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Tài chính phi tập trung (DeFi):\u003C\u002Fstrong> tạo ra các sản phẩm tài chính không cần trung gian như cho vay, thế chấp, giao dịch hoán đổi. Nền tảng như Uniswap, Aave, MakerDAO hoạt động hoàn toàn trên Ethereum blockchain (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fethereum.org\u002Fen\u002Fdefi\u002F\" target=\"_blank\">ethereum.org\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Chuỗi cung ứng:\u003C\u002Fstrong> theo dõi hành trình sản phẩm từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng, đảm bảo nguồn gốc rõ ràng và chống hàng giả. IBM Food Trust là ví dụ điển hình trong ngành thực phẩm.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Y tế:\u003C\u002Fstrong> bảo vệ và chia sẻ hồ sơ bệnh án, đảm bảo quyền riêng tư và truy xuất nguồn gốc điều trị.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Quản trị công:\u003C\u002Fstrong> ứng dụng trong bầu cử điện tử, cấp chứng chỉ học thuật, quản lý danh tính số.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>NFT (Non-Fungible Token):\u003C\u002Fstrong> chứng minh quyền sở hữu tài sản kỹ thuật số trong nghệ thuật, trò chơi, bất động sản ảo.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Các chính phủ và doanh nghiệp toàn cầu đang đầu tư vào công nghệ chuỗi khối như một nền tảng hạ tầng mới cho nền kinh tế số.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Hạn chế và thách thức\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Mặc dù có nhiều tiềm năng, công nghệ blockchain vẫn đối mặt với các rào cản lớn trong việc triển khai đại trà. Một số điểm hạn chế chính bao gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Tiêu thụ năng lượng:\u003C\u002Fstrong> các blockchain sử dụng PoW như Bitcoin tiêu tốn lượng điện khổng lồ, gây tranh cãi về môi trường\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Khó cập nhật dữ liệu:\u003C\u002Fstrong> tính bất biến khiến việc sửa đổi hoặc cập nhật thông tin sai trở nên khó khăn, không linh hoạt\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Vấn đề pháp lý:\u003C\u002Fstrong> thiếu hành lang pháp lý đồng bộ trên toàn cầu, gây khó khăn trong triển khai chính thức\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Trải nghiệm người dùng:\u003C\u002Fstrong> việc lưu trữ khóa cá nhân, giao diện kỹ thuật phức tạp là rào cản với người dùng phổ thông\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Để vượt qua các rào cản này, các nhà phát triển đang hướng đến giải pháp blockchain thế hệ mới – dễ tích hợp, thân thiện và tiết kiệm năng lượng hơn, như sử dụng thuật toán PoS, zkRollup hoặc thiết kế UX tối ưu.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Triển vọng tương lai\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Blockchain đang được xem là nền tảng cốt lõi cho Internet giá trị – nơi mọi tài sản, hợp đồng và tương tác đều có thể được mã hóa và xác minh bằng công nghệ số. Các tổ chức như IMF, WEF, EU đang theo dõi và đầu tư mạnh vào các hạ tầng blockchain cho chính phủ số, tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) và tài sản ảo.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Những lĩnh vực tiềm năng bao gồm metaverse, dữ liệu y tế cá nhân, danh tính số, và hệ sinh thái IoT. Tích hợp AI với blockchain cũng là hướng đi được quan tâm, giúp nâng cao hiệu quả tự động hóa, giám sát và ra quyết định trong hệ thống phân tán.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Cùng với sự hoàn thiện về mặt pháp lý, hạ tầng kỹ thuật và nhận thức xã hội, blockchain hứa hẹn sẽ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu thời kỳ hậu số hóa.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\u003Col>\u003Cli>Bitcoin.org. How Bitcoin works. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fbitcoin.org\u002Fen\u002Fhow-it-works\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Fbitcoin.org\u002Fen\u002Fhow-it-works\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>Ethereum Foundation. Decentralized Finance (DeFi). \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fethereum.org\u002Fen\u002Fdefi\u002F\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Fethereum.org\u002Fen\u002Fdefi\u002F\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>IBM Blockchain. Enterprise blockchain explained. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ibm.com\u002Fblockchain\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Fwww.ibm.com\u002Fblockchain\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>Hyperledger Foundation. What is Hyperledger Fabric? \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.hyperledger.org\u002Fuse\u002Ffabric\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Fwww.hyperledger.org\u002Fuse\u002Ffabric\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>World Economic Forum. Blockchain Beyond the Hype. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.weforum.org\u002Fwhitepapers\u002Fblockchain-beyond-the-hype\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Fwww.weforum.org\u002Fwhitepapers\u002Fblockchain-beyond-the-hype\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},[13],false,"PUBLISHED","2025-09-17T10:20:48.030+00:00","2025-09-17T10:27:51.566+00:00","2025-09-17T10:27:51.563+00:00",180,[30,40,50,55,66,71,76,81,86,96],{"id":31,"title":32,"term":31,"englishTitle":33,"definition":34,"discipline":35,"disciplineCode":36,"disciplineLabel":37,"disciplineColor":38,"disciplineIcon":39},"an toàn thông tin","An toàn thông tin là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","Information Security","An toàn thông tin là tập hợp các chính sách, biện pháp kỹ thuật và quy trình quản trị nhằm bảo vệ dữ liệu và hệ thống thông tin khỏi sự truy cập, sử dụng, tiết lộ, gián đoạn, sửa đổi hoặc phá hủy trái phép, bảo đảm ba thuộc tính cốt lõi: tính bảo mật, tính toàn vẹn và tính sẵn sàng.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":41,"title":42,"term":41,"englishTitle":43,"definition":44,"discipline":45,"disciplineCode":46,"disciplineLabel":47,"disciplineColor":48,"disciplineIcon":49},"tỏi lý sơn","Tỏi lý sơn là gì? Các công bố khoa học về Tỏi lý sơn","Ly Son garlic","Tỏi Lý Sơn là chỉ dẫn địa lý nông sản đặc hữu của huyện đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), thuộc loài Allium sativum, nổi tiếng với củ nhỏ, tép chắc, hương thơm thanh dịu và hàm lượng các hợp chất lưu huỳnh sinh học cao nhờ đất đỏ bazan phong hóa từ núi lửa pha cát san hô.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":51,"title":52,"term":51,"englishTitle":53,"definition":54,"discipline":35,"disciplineCode":36,"disciplineLabel":37,"disciplineColor":38,"disciplineIcon":39},"distributed computing","Tính toán phân tán","Distributed computing","Tính toán phân tán (Distributed computing) là phân ngành khoa học máy tính nghiên cứu các hệ thống tính toán gồm nhiều thực thể phần mềm và phần cứng độc lập (nút mạng) kết nối qua mạng viễn thông, phối hợp thông điệp để thực hiện chung một tác vụ giải thuật phức tạp.",{"id":56,"title":57,"term":58,"englishTitle":59,"definition":60,"discipline":61,"disciplineCode":62,"disciplineLabel":63,"disciplineColor":64,"disciplineIcon":65},"ví điện tử","Ví điện tử là gì? Cấu trúc công nghệ, mô hình bảo mật và tác động kinh tế số","Ví điện tử","digital wallet","Ví điện tử (digital wallet, hay e-wallet) là một tài khoản kỹ thuật số dựa trên phần mềm hoặc thiết bị di động, hoạt động như một kho lưu trữ giá trị tiền điện tử được định danh và bảo mật, cho phép người dùng liên kết với tài khoản ngân hàng, thẻ thanh toán hoặc các cổng giao dịch số để thực hiện thanh toán hàng hóa dịch vụ, chuyển tiền và tiếp cận hệ sinh thái tài chính toàn diện.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":67,"title":68,"term":67,"englishTitle":69,"definition":70,"discipline":61,"disciplineCode":62,"disciplineLabel":63,"disciplineColor":64,"disciplineIcon":65},"phương thức thanh toán","Phương thức thanh toán là gì? Phân loại và cơ chế vận hành","Payment method","Phương thức thanh toán là cách thức, thể thức và thoả thuận pháp lý mà qua đó bên trả tiền thực hiện chuyển giao quyền sở hữu giá trị tiền tệ cho bên thụ hưởng.",{"id":72,"title":73,"term":72,"englishTitle":74,"definition":75,"discipline":61,"disciplineCode":62,"disciplineLabel":63,"disciplineColor":64,"disciplineIcon":65},"hiếp dâm","hiếp dâm là gì? Ý nghĩa và ứng dụng chuyên sâu","Rape \u002F Sexual violence","Hiếp dâm (rape) là hành vi xâm hại tình dục nghiêm trọng được thực hiện bằng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ của nạn nhân để thực hiện quan hệ tình dục trái ý muốn, cấu thành tội phạm hình sự đặc biệt nghiêm trọng.",{"id":77,"title":78,"term":77,"englishTitle":79,"definition":80,"discipline":35,"disciplineCode":36,"disciplineLabel":37,"disciplineColor":38,"disciplineIcon":39},"cường độ ứng suất","cường độ ứng suất là gì? Ý nghĩa và ứng dụng chuyên sâu","Stress intensity factor \u002F Stress concentration","Cường độ ứng suất (stress intensity factor, K) là đại lượng cơ học đứt gãy đặc trưng cho mức độ tập trung và phân bố trạng thái ứng suất tại vùng đỉnh vết nứt trong vật liệu đàn hồi tuyến tính dưới tác dụng của tải trọng ngoài.",{"id":82,"title":83,"term":82,"englishTitle":84,"definition":85,"discipline":61,"disciplineCode":62,"disciplineLabel":63,"disciplineColor":64,"disciplineIcon":65},"hành vi bên ngoài","hành vi bên ngoài là gì? Ý nghĩa và ứng dụng chuyên sâu","Externalizing behavior \u002F Externalizing problems","Hành vi bên ngoài (externalizing behavior) là nhóm các biểu hiện rối loạn hành vi định hướng ra môi trường ngoại cảnh, bao gồm gây hấn, chống đối, phá hoại quy tắc xã hội và xung động, thường được nghiên cứu trong tâm lý học phát triển và tâm thần học trẻ em.",{"id":87,"title":88,"term":87,"englishTitle":89,"definition":90,"discipline":91,"disciplineCode":92,"disciplineLabel":93,"disciplineColor":94,"disciplineIcon":95},"gầy còm","gầy còm là gì? Ý nghĩa và ứng dụng chuyên sâu","Cachexia \u002F Disease-related wasting","Gầy còm (cachexia) là hội chứng chuyển hóa phức tạp đặc trưng bởi sự suy giảm khối lượng cơ vân nghiêm trọng kèm theo hoặc không kèm theo mất khối mỡ, không thể đảo ngược hoàn toàn bằng liệu pháp dinh dưỡng đơn thuần và thường phát triển thứ phát sau các bệnh lý mạn tính nặng.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":97,"title":98,"term":99,"englishTitle":100,"definition":101,"discipline":61,"disciplineCode":62,"disciplineLabel":63,"disciplineColor":64,"disciplineIcon":65},"phương pháp thuyết trình","Phương pháp thuyết trình là gì? Cấu trúc và kỹ thuật sư phạm","Phương pháp thuyết trình","Oral presentation skills","Phương pháp thuyết trình là phương thức truyền đạt thông tin có cấu trúc bằng lời nói kết hợp phương tiện trực quan nhằm cung cấp tri thức, định hình nhận thức hoặc thuyết phục người nghe."]