[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_c%C3%A2y%20c%C3%A0%20chua{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_cây cà chua":47},{"code":4,"data":5,"meta":12},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":46},[],[],[9,25,35],{"publicationId":10,"title":11,"originalTitle":12,"authorNames":13,"authorCount":16,"journalName":17,"vietnamJournal":18,"publishDate":19,"publishYear":20,"totalCitation":21,"url":22,"doi":23,"summary":24},"4bfda3d5-28ee-4423-90c1-9d0cb4bc89f4","PHÂN LẬP VI KHUẨN NỘI SINH TỪ CÂY CÀ CHUA ĐỐI KHÁNG VỚI Ralstonia solanacearum",null,[14,15],"Lý Nguyễn Minh","Toàn Kiều Đức",2,"Tạp chí Khoa học và Công nghệ Nông nghiệp",true,"2023-06-20",2023,0,"https:\u002F\u002Fwww.tapchidhnlhue.vn\u002Findex.php\u002Fid20194\u002Farticle\u002Fview\u002F1061","10.46826\u002Fhuaf-jasat.v7n2y2023.1061","\u003Cp>Nghiên cứu vi sinh học nông nghiệp phân lập và tuyển chọn các chủng vi khuẩn nội sinh từ mô thân \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">cây cà chua\u003C\u002Fb> có khả năng đối kháng nấm và vi khuẩn héo xanh \u003Ci>Ralstonia solanacearum\u003C\u002Fi>. Chủng vi khuẩn \u003Ci>Bacillus amyloliquefaciens\u003C\u002Fi> thể hiện hoạt tính kháng sinh mạnh qua cơ chế tiết enzyme phân giải vách tế bào. Kết quả cung cấp chủng giống tiềm năng để sản xuất chế phẩm sinh học bảo vệ mùa màng hữu cơ.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":26,"title":27,"originalTitle":12,"authorNames":28,"authorCount":16,"journalName":31,"vietnamJournal":18,"publishDate":12,"publishYear":32,"totalCitation":21,"url":33,"doi":12,"summary":34},"fcfbb005-6abb-4c49-8166-274e13f3e136","Hiệu quả phòng trừ côn trùng hại trên cây cà chua bi bằng các dịch trích thảo mộc tại Khu Thực nghiệm, Trường Đại học An Giang",[29,30],"TV Khải","NTN Giang","Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp",2020,"https:\u002F\u002Fdthujs.vn\u002Findex.php\u002Fdthujs\u002Farticle\u002Fview\u002F271","\u003Cp>Khảo nghiệm bảo vệ thực vật sinh học đánh giá hiệu lực xua đuổi và tiêu diệt bọ trĩ hại \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">cây cà chua\u003C\u002Fb> bi bằng các dịch trích thảo mộc từ gừng, tỏi và ớt. Các công thức phun thảo mộc làm giảm mạnh mật độ sâu hại trên phiến lá mà không để lại dư lượng độc hại trên nông sản thu hoạch. Đề tài kiến nghị quy trình canh tác an toàn phục vụ sản xuất rau sạch đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":36,"title":37,"originalTitle":12,"authorNames":38,"authorCount":40,"journalName":41,"vietnamJournal":18,"publishDate":42,"publishYear":43,"totalCitation":12,"url":44,"doi":12,"summary":45},"f243a032-0515-4a64-83a2-502240d3a088","NGHIÊN CỨU MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG KHẢ NĂNG TRỒNG CÂY CÀ CHUA BẰNG HỆ THỐNG THỦY CANH NHỎ GIỌT",[39],"Đinh Thị Thu Lê, Bùi Thị Hải Hòa, Nguyễn Thị Thu Hiền* Nguyễn Quang Thạch, Vũ Thị Hằng ",1,"Tạp chí khoa học Trường Đại học Mở Hà Nội","2022-09-27",2022,"https:\u002F\u002Fjs.hou.edu.vn\u002Fhoujs\u002Farticle\u002Fview\u002F175","\u003Cp>Nghiên cứu nông nghiệp công nghệ cao khảo sát các thông số kỹ thuật tối ưu để trồng \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">cây cà chua\u003C\u002Fb> bằng hệ thống khí canh khép kín trong nhà màng. Tác giả theo dõi chu kỳ phun sương dinh dưỡng, nhiệt độ rễ và chỉ số diện tích lá nhằm tối đa hóa năng suất sinh khối quả. Kết quả thực nghiệm mở ra triển vọng ứng dụng mô hình khí canh tiết kiệm nước cho canh tác rau đô thị hiện đại.\u003C\u002Fp>",[],{"code":4,"data":48,"meta":12},{"id":49,"title":50,"description":51,"content":52,"term":53,"englishTitle":54,"synonyms":55,"definition":59,"discipline":60,"references":61,"faqs":94,"createUser":107,"publishUser":110,"keywords":114,"keywordCount":125,"enrichTopicLink":18,"status":126,"createTime":127,"updateTime":128,"publishTime":129,"linkEnrichedTime":130,"publicationScanTime":131,"contentErrorMessage":12,"viewCount":132,"relateTopics":133},"cây cà chua","Cây cà chua là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","Cây cà chua (Solanum lycopersicum) là cây thân thảo hàng năm họ Cà, thân phân nhánh, lá kép, hoa vàng và quả mọng nhiều hạt, được trồng rộng rãi. Cà chua giàu nước, vitamin C, beta-carotene và lycopene với công thức C₄₀H₅₆, đóng vai trò quan trọng trong dinh dưỡng, sức khỏe và kinh tế nông nghiệp. ","\u003Cp>Cây cà chua (danh pháp khoa học: Solanum lycopersicum) là loài thực vật có hoa thuộc chi Cà (Solanum), họ Cà (Solanaceae), được trồng phổ biến trên toàn cầu như một loại cây rau ăn quả giàu dinh dưỡng và là sinh vật mô hình quan trọng trong nghiên cứu di truyền học thực vật. Cây cà chua có nguồn gốc từ vùng Andes thuộc Nam Mỹ, được người bản địa thuần hóa tại Trung Mỹ và sau đó du nhập rộng khắp thế giới. Quả cà chua là nguồn cung cấp dồi dào chất chống oxy hóa lycopene, vitamin C, vitamin A, folate và kali, giữ vai trò kinh tế chiến lược trong ngành sản xuất rau quả tươi và công nghiệp chế biến thực phẩm.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Đặc điểm thực vật học và hình thái học của cây cà chua\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Cây cà chua là loài cây thân thảo lâu năm trong điều kiện nhiệt đới tự nhiên nhưng thường được canh tác như cây một năm trong {{topic|%7B%22topic%22%3A%22s%E1%BA%A3n%20xu%E1%BA%A5t%20n%C3%B4ng%20nghi%E1%BB%87p%22%7D}} công nghiệp:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hệ thống rễ:\u003C\u002Fstrong> Cây gieo từ hạt phát triển một rễ cọc khỏe ăn sâu từ 0.5 đến 1.5 mét vào lòng đất, kết hợp với mạng lưới rễ bên phân nhánh dày đặc ở tầng đất mặt từ 0 đến 30 cm. Khi được vun gốc hoặc giâm cành, thân cây có khả năng mọc ra vô số rễ bất định (adventitious roots) giúp tăng cường {{topic|%7B%22topic%22%3A%22di%E1%BB%87n%20t%C3%ADch%20ti%E1%BA%BFp%20x%C3%BAc%22%7D}} hút nước và khoáng chất.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Thân và cành:\u003C\u002Fstrong> Thân tròn hoặc hơi có khía cạnh, mềm và mọng nước khi cây non, sau đó hóa gỗ từng phần ở gốc khi già. Toàn bộ bề mặt thân phủ đầy lông tơ đơn bào và các tuyến lông tiết chứa tinh dầu thơm có mùi hăng nồng đặc trưng cùng hợp chất alkaloid solanine giúp cây xua đuổi một số loài {{topic|%7B%22topic%22%3A%22c%C3%B4n%20tr%C3%B9ng%20%C4%83n%20l%C3%A1%22%7D}}. Về tập tính sinh trưởng, giống cà chua được chia thành hai nhóm: sinh trưởng hữu hạn (determinate - thân cây ngừng phát triển sau khi ra một số chùm hoa nhất định, mọc dạng bụi lùn) và sinh trưởng vô hạn (indeterminate - đỉnh sinh trưởng tiếp tục vươn cao liên tục, cần làm giàn leo).\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Lá:\u003C\u002Fstrong> Lá kép lông chim mọc cách, dài từ 15 đến 35 cm, gồm 5 đến 9 lá chét có cuống ngắn, mép lá khía răng cưa không đều. Bề mặt phiến lá có nhiều lông nhung mềm, mặt dưới có màu xanh nhạt hơn mặt trên.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hoa:\u003C\u002Fstrong> Hoa lưỡng tính mọc thành chùm xim từ nách lá hoặc đốt thân, mỗi chùm mang từ 4 đến 12 hoa. Tràng hoa màu vàng tươi gồm 5 cánh hoa dính ở gốc; 5 nhị hoa mang bao phấn màu vàng bao bọc chặt xung quanh vòi nhụy. Cà chua là loài cây tự thụ phấn nghiêm ngặt (tỷ lệ tự thụ phấn đạt trên 98%), việc giải phóng hạt phấn từ bao phấn đòi hỏi rung động cơ học (như gió hoặc hiện tượng thụ phấn rung của loài ong vò vẽ bumblebee).\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Quả và hạt:\u003C\u002Fstrong> Quả thuộc loại quả mọng (berry), có hình dạng đa dạng từ hình cầu tròn, hình quả lê đến hình bầu dục, nặng từ vài gam (cà chua bi) đến hơn 500 gam (cà chua beef). Khi chín, quả chuyển từ màu xanh lục sang màu đỏ thắm, cam, vàng hoặc tím sẫm do sự tích tụ sắc tố lycopene, carotene và flavonoid trong vách tế bào thịt quả. Hạt nhỏ, hình bầu dục dẹp, màu vàng rơm, bao bọc bởi một lớp vỏ nhầy chứa chất ức chế nảy mầm tự nhiên.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Yêu cầu nông sinh học và điều kiện sinh thái môi trường\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Để đạt năng suất tối đa và phẩm chất quả thơm ngon, cây cà chua đòi hỏi sự {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ki%E1%BB%83m%20so%C3%A1t%20t%E1%BB%91i%20%C6%B0u%22%7D}} các yếu tố ngoại cảnh:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Nhiệt độ:\u003C\u002Fstrong> Cà chua là cây trồng ưa nhiệt độ ấm áp vừa phải. Nhiệt độ tối thích cho sinh trưởng sinh dưỡng là 21 °C - 26 °C ban ngày và 15 °C - 18 °C ban đêm. Nhiệt độ ban ngày vượt quá 32 °C hoặc nhiệt độ ban đêm cao hơn 24 °C làm giảm nghiêm trọng sức sống của hạt phấn, gây hiện tượng bất thụ và rụng hoa hàng loạt. Ngược lại, nhiệt độ dưới 10 °C khiến cây ngừng sinh trưởng và quả chậm chín.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ánh sáng và quang chu kỳ:\u003C\u002Fstrong> Cây cà chua là cây ngày trung tính, có thể phân hóa mầm hoa bất kể thời gian chiếu sáng dài hay ngắn. Tuy nhiên, cây đòi hỏi {{topic|%7B%22topic%22%3A%22c%C6%B0%E1%BB%9Dng%20%C4%91%E1%BB%99%20%C3%A1nh%20s%C3%A1ng%22%7D}} quang hợp cao; thiếu sáng làm thân cây vống dài, mềm yếu, tỷ lệ rụng hoa tăng và hàm lượng đường cũng như chất khô trong quả giảm sút.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Đất trồng và nhu cầu dinh dưỡng khoáng:\u003C\u002Fstrong> Đất thích hợp nhất là đất thịt nhẹ, đất phù sa hoặc đất đỏ bazan có tầng canh tác dày, giàu chất hữu cơ mùn, thoát nước nhanh với độ pH lý tưởng từ 6.0 đến 6.8. Về dinh dưỡng: Đạm (N) cần thiết cho việc phát triển khung tán lá trong giai đoạn đầu; Lân (P) thúc đẩy phát triển bộ rễ và phân hóa mầm hoa; Kali (K) là nguyên tố đóng vai trò quyết định đến năng suất, độ cứng quả, hàm lượng đường và màu đỏ của quả; Canxi (Ca) đặc biệt thiết yếu để xây dựng thành tế bào, thiếu canxi cục bộ trong quả sẽ gây bệnh thối đít quả.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Chế độ nước tưới:\u003C\u002Fstrong> Cà chua cần lượng nước đều đặn, độ ẩm đất tối ưu duy trì ở mức 70% - 80% sức chứa ẩm đồng ruộng. Tưới tiêu thất thường (đất quá khô sau đó tưới quá đẫm) là nguyên nhân chính gây nứt quả và thối đít quả.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Các sâu bệnh hại chính và quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM)\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Cây cà chua là một trong những cây trồng mẫn cảm nhất với dịch hại nông nghiệp:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Bệnh héo xanh vi khuẩn (Bacterial Wilt):\u003C\u002Fstrong> Do vi khuẩn \u003Cem>Ralstonia solanacearum\u003C\u002Fem> cư trú trong đất xâm nhiễm qua các vết thương ở rễ, làm tắc nghẽn toàn bộ hệ thống mạch dẫn truyền. Cây đang tươi tốt bị héo rũ đột ngột trong vòng 24 - 48 giờ trong khi lá vẫn giữ màu xanh lục. Giải pháp phòng trừ triệt để nhất hiện nay là kỹ thuật ghép ngọn cà chua lên gốc cà tím (gốc EG203) hoặc giống cà hoang dại kháng khuẩn.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Bệnh mốc sương \u002F sương mai (Late Blight):\u003C\u002Fstrong> Do nấm trứng \u003Cem>Phytophthora infestans\u003C\u002Fem> gây ra trong {{topic|%7B%22topic%22%3A%22%C4%91i%E1%BB%81u%20ki%E1%BB%87n%20th%E1%BB%9Di%20ti%E1%BA%BFt%22%7D}} ẩm ướt và lạnh râm mát. Nấm tấn công lá tạo thành các đốm úng nước màu nâu xám có lớp mốc trắng mịn ở mặt dưới, làm thân cây thối đen và quả bị thối cứng loang lổ. Quản lý bằng cách dùng giống kháng bệnh và phun phòng trừ bằng thuốc gốc mancozeb, metalaxyl hoặc đồng hydroxit.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Bệnh virus xoăn vàng lá (TYLCV):\u003C\u002Fstrong> Do virus lây truyền qua môi giới truyền bệnh là bọ phấn trắng (\u003Cem>Bemisia tabaci\u003C\u002Fem>). Cây nhiễm bệnh bị còi cọc nghiêm trọng, lá xoăn tít biến dạng, mép lá vàng và hoàn toàn không thể đậu quả. Biện pháp then chốt là trồng trong nhà lưới chắn côn trùng mắt nhỏ và sử dụng bẫy dính màu vàng.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tuyến trùng nốt sưng rễ (\u003Cem>Meloidogyne\u003C\u002Fem> spp.):\u003C\u002Fstrong> Ký sinh trong mô rễ tạo thành các u sưng dị hình, làm rễ mất khả năng hút nước, cây vàng vọt và dễ bị nấm đất tấn công cơ hội.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Bảng so sánh các phương thức canh tác cà chua hiện đại\u003C\u002Fh2>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Tiêu chí so sánh\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Canh tác ngoài trời truyền thống\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Canh tác nhà màng giá thể (xơ dừa)\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Canh tác thủy canh tuần hoàn (NFT)\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kiểm soát môi trường\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hoàn toàn phụ thuộc thời tiết tự nhiên\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kiểm soát được nhiệt độ, độ ẩm và mưa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kiểm soát tự động vi khí hậu và dinh dưỡng\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Năng suất quả (tấn\u002Fha\u002Fnăm)\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>35 - 60 tấn\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>120 - 200 tấn\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>180 - 300 tấn\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Hiệu quả sử dụng nước\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Thấp (thất thoát do ngấm sâu và bay hơi)\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Rất cao (hệ thống tưới nhỏ giọt chính xác)\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tối ưu tuyệt đối nhờ tuần hoàn dung dịch\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Sử dụng {{topic|%7B%22topic%22%3A%22thu%E1%BB%91c%20b%E1%BA%A3o%20v%E1%BB%87%20th%E1%BB%B1c%20v%E1%BA%ADt%22%7D}}\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Cao và thường xuyên do áp lực sâu bệnh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Rất thấp nhờ hàng rào chắn côn trùng\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tối thiểu, ưu tiên các biện pháp sinh học\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Vốn đầu tư ban đầu\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Thấp (20 - 40 triệu VNĐ\u002Fha)\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Cao (600 triệu - 1.5 tỷ VNĐ\u002Fha)\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Rất cao (2.5 - 4.5 tỷ VNĐ\u002Fha)\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Giá trị dinh dưỡng, hoạt tính sinh học và vai trò sinh vật mô hình\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Về mặt dinh dưỡng học, quả cà chua là một nguồn bổ sung vi chất xuất sắc. Sắc tố Lycopene trong cà chua là một trong những {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ch%E1%BA%A5t%20ch%E1%BB%91ng%20oxy%20h%C3%B3a%22%7D}} dọn sạch gốc tự do mạnh mẽ nhất trong tự nhiên, có khả năng giảm tổn thương DNA và ức chế sự tăng sinh của các tế bào {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ung%20th%C6%B0%20tuy%E1%BA%BFn%20ti%E1%BB%81n%20li%E1%BB%87t%22%7D}}. Khi cà chua được xử lý nhiệt trong quá trình nấu nướng và phối hợp cùng lipid (dầu ăn), {{topic|%7B%22topic%22%3A%22c%E1%BA%A5u%20tr%C3%BAc%20ph%C3%A2n%20t%E1%BB%AD%22%7D}} lycopene chuyển từ dạng all-trans kém tan sang dạng cis-isomer có sinh khả dụng hấp thu cao hơn gấp nhiều lần qua thành ruột.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong nghiên cứu khoa học cơ bản, cà chua là một sinh vật mô hình kinh điển để giải mã di truyền học thực vật. Bộ gen cà chua (với kích thước khoảng 900 Mb phân bố trên 12 cặp nhiễm sắc thể) đã được giải trình tự hoàn chỉnh, đóng vai trò nền tảng cho các nghiên cứu về cơ chế chín của quả có hô hấp đột biến (climacteric ripening), cơ chế sinh tổng hợp hormone ethylene và các con đường tương tác gen kháng bệnh di truyền.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ngành sản xuất cà chua và ứng dụng công nghệ cao tại Việt Nam\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tại Việt Nam, cây cà chua được xếp vào nhóm cây rau ăn quả có diện tích và sản lượng lớn nhất. Tỉnh Lâm Đồng (với các vùng chuyên canh tại Đà Lạt, Đơn Dương, Đức Trọng, Lạc Dương) là thủ phủ sản xuất cà chua công nghệ cao của cả nước, áp dụng rộng rãi mô hình nhà màng Israel, tưới nhỏ giọt theo công nghệ Fertigation và canh tác trên giá thể xơ dừa đã xử lý tanin. Sản phẩm cà chua trái cây cao cấp (cà chua cherry, cà chua socola, cà chua beef) không chỉ cung ứng cho hệ thống siêu thị nội địa mà còn xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Singapore và Hàn Quốc. Đồng thời, tại các tỉnh phía Bắc như Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh, vụ cà chua đông xuân đem lại giá trị kinh tế vượt trội so với trồng lúa truyền thống.\u003C\u002Fp>","Cây cà chua","tomato plant",[56,57,58],"cà chua","Solanum lycopersicum","Lycopersicon esculentum","Cây cà chua (danh pháp khoa học: Solanum lycopersicum) là loài thực vật có hoa thuộc chi Cà (Solanum), họ Cà (Solanaceae), được trồng phổ biến trên toàn cầu như một loại cây rau ăn quả giàu dinh dưỡng và là sinh vật mô hình quan trọng trong nghiên cứu di truyền học thực vật.","AGRICULTURAL_SCIENCES",[62,70,78,86],{"citationText":63,"title":64,"authors":65,"source":66,"year":67,"doi":68,"url":69},"Tomato Genome Consortium. (2012). The tomato genome sequence provides insights into fleshy fruit evolution. Nature, 485(7400), 635-641.","The tomato genome sequence provides insights into fleshy fruit evolution","Tomato Genome Consortium","Nature",2012,"10.1038\u002Fnature11119","https:\u002F\u002Fwww.nature.com\u002Farticles\u002Fnature11119",{"citationText":71,"title":72,"authors":73,"source":74,"year":75,"doi":76,"url":77},"Giovannucci, E. (1999). Tomatoes, tomato-based products, lycopene, and cancer: review of the epidemiologic literature. Journal of the National Cancer Institute, 91(4), 317-331.","Tomatoes, tomato-based products, lycopene, and cancer: review of the epidemiologic literature","Giovannucci, E.","Journal of the National Cancer Institute",1999,"10.1093\u002Fjnci\u002F91.4.317","https:\u002F\u002Facademic.oup.com\u002Fjnci\u002Farticle\u002F91\u002F4\u002F317\u002F2543886",{"citationText":79,"title":80,"authors":81,"source":82,"year":83,"doi":84,"url":85},"Foolad, M. R. (2007). Genome mapping and molecular breeding of tomato. International Journal of Plant Genomics, 2007, 64358.","Genome mapping and molecular breeding of tomato","Foolad, M. R.","International Journal of Plant Genomics",2007,"10.1155\u002F2007\u002F64358","https:\u002F\u002Fwww.hindawi.com\u002Fjournals\u002Fijpg\u002F2007\u002F064358\u002F",{"citationText":87,"title":88,"authors":89,"source":90,"year":91,"doi":92,"url":93},"Heuvelink, E. (Ed.). (2018). Tomatoes (2nd ed.). CABI Publishing.","Tomatoes","Heuvelink, E.","CABI Publishing",2018,"10.1079\u002F9781780641935.0000","https:\u002F\u002Fwww.cabidigitallibrary.org\u002Fdoi\u002Fbook\u002F10.1079\u002F9781780641935.0000",[95,98,101,104],{"question":96,"answer":97},"Lycopene trong quả cà chua có tác dụng sinh học gì và làm thế nào để hấp thu tốt nhất?","Lycopene là chất chống oxy hóa mạnh giúp trung hòa gốc tự do và hỗ trợ phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt cũng như bệnh tim mạch; nấu chín cà chua cùng một lượng nhỏ dầu ăn giúp tăng sinh khả dụng và khả năng hấp thu lycopene lên nhiều lần.",{"question":99,"answer":100},"Hiện tượng thối đít quả (blossom-end rot) trên cà chua do nguyên nhân gì gây ra?","Thối đít quả là rối loạn sinh lý do thiếu hụt canxi cục bộ trong các mô đang phát triển nhanh ở đỉnh quả, thường bắt nguồn từ chế độ tưới nước không đều làm gián đoạn dòng vận chuyển canxi theo mạch gỗ.",{"question":102,"answer":103},"Tại sao kỹ thuật ghép cà chua lên gốc cà tím lại được ứng dụng rộng rãi?","Kỹ thuật ghép giúp cây cà chua tận dụng bộ rễ khỏe mạnh của gốc cà tím có khả năng chống chịu xuất sắc bệnh héo xanh vi khuẩn do Ralstonia solanacearum và bệnh tuyến trùng rễ trong đất.",{"question":105,"answer":106},"Cây cà chua sinh trưởng vô hạn (indeterminate) khác cây sinh trưởng hữu hạn (determinate) như thế nào?","Cây sinh trưởng hữu hạn mọc thành bụi lùn, ra hoa đồng loạt ở đỉnh ngọn và cho thu hoạch tập trung trong thời gian ngắn, trong khi cây sinh trưởng vô hạn tiếp tục mọc cao liên tục, ra hoa đậu quả rải rác nhiều tháng và cần làm giàn chống đỡ.",{"id":40,"researcherId":12,"name":108,"imageUrl":109},"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":111,"researcherId":12,"name":112,"imageUrl":113},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",[115,116,117,118,119,120,121,122,123,124],"sản xuất nông nghiệp","diện tích tiếp xúc","côn trùng ăn lá","kiểm soát tối ưu","cường độ ánh sáng","điều kiện thời tiết","thuốc bảo vệ thực vật","chất chống oxy hóa","ung thư tuyến tiền liệt","cấu trúc phân tử",10,"PUBLISHED","2025-07-13T02:19:55.755+00:00","2026-09-03T08:11:10.223+00:00","2025-07-17T08:35:01.414+00:00","2026-09-03T08:11:09.899+00:00","2026-09-03T07:20:09.689+00:00",505,[134,137,140,143,146,149,152,155,158,161],{"id":135,"title":136,"term":135,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"kaempferol","Kaempferol là gì? Các nghiên cứu khoa học về Kaempferol",{"id":138,"title":139,"term":138,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"tán xạ","Tán xạ là gì? Các nghiên cứu khoa học về Tán xạ",{"id":141,"title":142,"term":141,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"nguyên tử hydro","Nguyên tử hydro là gì? Các công bố khoa học về Nguyên tử hydro",{"id":144,"title":145,"term":144,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"in silico","In silico là gì? Các công bố khoa học về In silico",{"id":147,"title":148,"term":147,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"ester hóa","Ester hóa là gì? Các công bố khoa học về Ester hóa",{"id":150,"title":151,"term":150,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"khảo nghiệm","Khảo nghiệm là gì? Các công bố khoa học về Khảo nghiệm",{"id":153,"title":154,"term":153,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"bã đậu nành","Bã đậu nành là gì? Các công bố khoa học về Bã đậu nành",{"id":156,"title":157,"term":156,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"phân compost","Phân compost là gì? Các nghiên cứu khoa học về Phân compost",{"id":159,"title":160,"term":159,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"acid gallic","Acid gallic là gì? Các công bố khoa học về Acid gallic",{"id":162,"title":163,"term":162,"englishTitle":12,"definition":12,"discipline":12,"disciplineCode":12,"disciplineLabel":12,"disciplineColor":12,"disciplineIcon":12},"surfactant","Surfactant là gì? Các công bố khoa học về Surfactant"]