[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_c%C3%A1%20h%C3%B4{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_c%C3%A1%20h%C3%B4":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":22,"keywordCount":23,"enrichTopicLink":24,"status":25,"createTime":26,"updateTime":27,"publishTime":28,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":29,"wikidataId":10,"relateTopics":30},"cá hô","Cá hô là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan đến cá hô","Cá hô (Catlocarpio siamensis) là loài cá nước ngọt lớn nhất họ cá chép, sống ở sông Mê Kông, thân to, không râu, phân bố tại Việt Nam, Thái Lan, Lào và Campuchia. Đây là loài cá quý hiếm, đơn chi, đóng vai trò sinh thái quan trọng và đang được bảo tồn do nguy cơ tuyệt chủng cao trong tự nhiên. ","\u003Cfigure class=\"image\">\u003Cimg style=\"aspect-ratio:750\u002F500;\" src=\"\u002Fapi\u002Fpublic\u002Ffile\u002Ftopic-images\u002Fc20bc5a762d81361939f5791c91bb4a8.jpg\" alt=\"Cá hô: Thành tựu đột phá trong bảo tồn và tầm nhìn phát triển tại Đồng Bằng  Sông Cửu Long – Tạp chí Thủy sản Việt Nam\" width=\"750\" height=\"500\">\u003C\u002Ffigure>\u003Ch2>Giới thiệu về cá hô\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Cá hô, tên khoa học là \u003Ci>Catlocarpio siamensis\u003C\u002Fi>, là loài cá nước ngọt kích thước lớn thuộc họ Cyprinidae – nhóm cá chép. Đây là loài cá đơn loài trong chi \u003Ci>Catlocarpio\u003C\u002Fi>, được phát hiện và định danh lần đầu tiên vào năm 1842. Loài này phân bố chủ yếu tại khu vực hạ lưu và trung lưu sông Mê Kông, trải dài qua các quốc gia: Thái Lan, Campuchia, Lào và Việt Nam.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Cá hô là một trong những loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới, nổi bật với thân hình đồ sộ, vảy lớn, đầu to và môi dày. Khác với nhiều loài cá chép khác, cá hô không có râu. Điều này giúp phân biệt rõ ràng chúng với các họ hàng gần như cá trắm, cá mè hay cá chép thường.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Cá hô từng có mặt phổ biến tại lưu vực Mê Kông nhưng hiện đã trở nên cực kỳ hiếm trong tự nhiên. Nhiều tổ chức bảo tồn quốc tế xếp cá hô vào danh sách loài nguy cấp, cảnh báo nguy cơ tuyệt chủng nếu không có các biện pháp bảo tồn và nhân giống kịp thời.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Đặc điểm phân loại và hình thái\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Loài cá này thuộc lớp Actinopterygii (cá vây tia), bộ Cypriniformes và họ Cyprinidae. Chi \u003Ci>Catlocarpio\u003C\u002Fi> là đơn chi, tức chỉ bao gồm một loài duy nhất là \u003Ci>Catlocarpio siamensis\u003C\u002Fi>, điều này càng làm tăng giá trị sinh học và tiến hóa của cá hô trong họ cá chép.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Về kích thước, cá trưởng thành có thể đạt chiều dài trên 2,5 mét và trọng lượng hơn 300 kg. Cá có thân dài, chắc khỏe, vảy tròn lớn phủ đều khắp cơ thể, vây lưng ngắn và vây bụng rộng. Màu sắc phổ biến là xám bạc hoặc ánh đồng nhạt. Hàm trên hơi nhô, không có râu mép.\u003C\u002Fp>\u003Cp>So sánh đặc điểm hình thái một số loài cá chép lớn ở châu Á:\u003C\u002Fp>\u003Cfigure class=\"table\">\u003Ctable>\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Loài\u003C\u002Fth>\u003Cth>Chiều dài tối đa\u003C\u002Fth>\u003Cth>Khối lượng tối đa\u003C\u002Fth>\u003Cth>Có râu mép?\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>\u003Ci>Catlocarpio siamensis\u003C\u002Fi> (Cá hô)\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>~3,0 m\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>~300 kg\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Không\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>\u003Ci>Cyprinus carpio\u003C\u002Fi> (Cá chép thường)\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>~1,2 m\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>~40 kg\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Có\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>\u003Ci>Hypophthalmichthys molitrix\u003C\u002Fi> (Cá mè trắng)\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>~1,1 m\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>~50 kg\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Không\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003C\u002Ffigure>\u003Cp>Điểm nổi bật nhất ở cá hô là sự phát triển mạnh về khối lượng cơ thể, giúp chúng thích nghi với dòng chảy mạnh và vùng nước sâu tại các sông lớn. Hệ cơ săn chắc, đặc biệt phần đầu và lưng, giúp cá di chuyển nhanh và xa khi di cư sinh sản.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Sinh thái học và môi trường sống\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Cá hô là loài cá sông lớn, chủ yếu sinh sống tại các vùng nước ngọt sâu, có dòng chảy ổn định, đáy bùn hoặc cát. Chúng đặc biệt ưa thích các khu vực có thảm thực vật thủy sinh phong phú, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm thức ăn và trú ẩn.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Vòng đời của cá hô gắn liền với lưu vực sông Mê Kông. Vào mùa khô, cá thường sống ở các vùng nước sâu, ít di chuyển. Khi mùa mưa đến, nước sông dâng cao, cá bắt đầu di cư ngược dòng để tìm nơi sinh sản và tìm kiếm nguồn thức ăn mới tại các vùng ngập nước rộng lớn như hồ Tonle Sap (Campuchia) hoặc đồng bằng sông Cửu Long (Việt Nam).\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Nhiệt độ nước thích hợp: 23–30°C\u003C\u002Fli>\u003Cli>Độ pH tối ưu: 6.5–7.5\u003C\u002Fli>\u003Cli>Độ sâu sống phổ biến: 5–15 mét\u003C\u002Fli>\u003Cli>Thức ăn chính: thực vật thủy sinh, tảo, sinh vật phù du\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Cá hô đóng vai trò là loài cá bản địa chủ lực trong hệ sinh thái sông Mê Kông, tác động đến cấu trúc sinh học và đa dạng loài trong khu vực. Việc suy giảm quần thể cá hô có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chuỗi thức ăn và năng suất sinh học của toàn hệ sinh thái nước ngọt.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Tập tính sinh sản và vòng đời\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Loài cá này có chu kỳ sinh sản theo mùa, chủ yếu vào mùa mưa, kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9. Khi nước sông bắt đầu dâng cao, cá hô trưởng thành sẽ di cư hàng trăm kilômét ngược dòng để tìm nơi nước lặng, giàu oxy và thảm thực vật để sinh sản.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Trứng được đẻ thành từng đợt lớn, bám vào thực vật dưới nước hoặc rơi tự do trong nước. Thời gian ấp trứng phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường, thường kéo dài từ 2 đến 4 ngày. Ấu trùng sau khi nở sẽ phát triển trong các vùng nước tĩnh như đầm lầy, hồ hoặc nhánh sông nhỏ trước khi trưởng thành.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Vòng đời cá hô theo chu kỳ sinh thái như sau:\u003C\u002Fp>\u003Col>\u003Cli>Trứng (2–4 ngày)\u003C\u002Fli>\u003Cli>Ấu trùng (1–2 tuần)\u003C\u002Fli>\u003Cli>Cá con (vài tháng)\u003C\u002Fli>\u003Cli>Cá trưởng thành (3–4 năm trở lên)\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\u003Cp>Khả năng sinh sản của cá hô rất lớn, một cá thể cái trưởng thành có thể đẻ hàng triệu trứng trong một mùa sinh sản. Tuy nhiên, tỷ lệ sống sót đến trưởng thành rất thấp do môi trường bị suy thoái, dòng chảy bị chia cắt bởi đập thủy điện và áp lực đánh bắt gia tăng.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Giá trị kinh tế và dinh dưỡng\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Cá hô từng là nguồn thủy sản có giá trị kinh tế rất cao tại khu vực hạ lưu sông Mê Kông, đặc biệt là tại Campuchia và miền Tây Việt Nam. Thịt cá có màu trắng, ít mỡ, hương vị thanh, được đánh giá cao trong các món ăn truyền thống và nhà hàng đặc sản. Giá trị thương phẩm của cá hô tăng mạnh vào cuối thế kỷ XX do nguồn cá tự nhiên suy giảm nhanh, khiến chúng trở thành mặt hàng hiếm trên thị trường.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Về mặt dinh dưỡng, cá hô giàu protein và các axit béo không bão hòa như omega‑3, omega‑6, giúp hỗ trợ hệ tim mạch và tăng cường sức khỏe tổng thể. Những thành phần khoáng chất như selen, phốt pho và kali cũng xuất hiện với hàm lượng cao, làm tăng giá trị dinh dưỡng so với nhiều loài cá nước ngọt khác.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Dữ liệu dinh dưỡng so sánh giữa cá hô và một số loài cá nước ngọt phổ biến:\u003C\u002Fp>\u003Cfigure class=\"table\">\u003Ctable>\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Thành phần (trên 100g)\u003C\u002Fth>\u003Cth>Cá hô\u003C\u002Fth>\u003Cth>Cá basa\u003C\u002Fth>\u003Cth>Cá trắm\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Protein\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>~19–20 g\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>~15–17 g\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>~18 g\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Omega‑3\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Cao\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Trung bình\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Thấp\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Khoáng chất\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Giàu selen, kali\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Kali trung bình\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Phốt pho cao\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003C\u002Ffigure>\u003Ch2>Tình trạng bảo tồn và nguy cơ tuyệt chủng\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Cá hô được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp vào nhóm Nguy cấp (EN). Quần thể tự nhiên đã suy giảm tới hơn 80% trong vài thập kỷ qua. Mức độ suy giảm này được ghi nhận tại Thái Lan, nơi cá hô từng là loài thủy sản chủ lực nhưng hiện hiếm khi xuất hiện trong tự nhiên. Tại Việt Nam, cá hô tự nhiên gần như không còn gặp ở Đồng Tháp, An Giang – những khu vực trước đây là vùng phân bố quan trọng.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Nguyên nhân dẫn đến suy giảm bao gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Khai thác quá mức, chủ yếu bằng các phương tiện đánh bắt không kiểm soát.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Hệ thống đập thủy điện trên dòng chính và phụ lưu Mê Kông gây chia cắt đường di cư.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Suy thoái môi trường nước do ô nhiễm hữu cơ và khai thác cát.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Mất sinh cảnh mùa lũ, đặc biệt tại các vùng ngập nước.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có biện pháp bảo tồn mạnh mẽ, cá hô có thể biến mất hoàn toàn khỏi tự nhiên trong vài thập kỷ tới. Việc bảo vệ loài này đòi hỏi phối hợp cấp vùng giữa các quốc gia thuộc lưu vực Mê Kông.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Các nỗ lực nhân giống và nuôi trồng\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Để cứu vãn loài cá quý này, nhiều chương trình nhân giống nhân tạo đã được triển khai tại Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam. Thái Lan là quốc gia đầu tiên ghi nhận thành công trong việc kích thích sinh sản cá hô bằng phương pháp tiêm nội tiết, giúp tạo nguồn giống ổn định cho các trại nuôi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Tại Việt Nam, một số trung tâm nghiên cứu giống thủy sản đã áp dụng quy trình nuôi vỗ cá bố mẹ, kích thích sinh sản nhân tạo và ương nuôi cá hô con trong môi trường ao hồ. Kết quả cho thấy cá hô có khả năng thích nghi tốt với mô hình nuôi bán tự nhiên, tốc độ tăng trưởng chậm nhưng ổn định, phù hợp cho cả mục tiêu bảo tồn lẫn sản xuất kinh tế.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các yếu tố then chốt để nhân giống thành công:\u003C\u002Fp>\u003Col>\u003Cli>Chọn lọc cá bố mẹ khỏe mạnh, có nguồn gốc rõ ràng.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Duy trì chất lượng nước ở mức ổn định, giàu oxy hòa tan.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Sử dụng hormone sinh sản theo liều lượng phù hợp.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Quản lý mật độ nuôi thấp nhằm giảm stress cho cá.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\u003Ch2>Vai trò sinh thái trong hệ sinh thái sông Mê Kông\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Cá hô là loài cá ăn tạp thiên về thực vật, góp phần kiểm soát sinh vật phù du và tảo trong hệ sinh thái nước ngọt. Sự tiêu thụ thực vật thủy sinh của cá giúp duy trì trạng thái cân bằng dinh dưỡng trong các vùng đầm lầy và khu vực nước sâu. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc ngăn hiện tượng phú dưỡng nước do dư thừa chất hữu cơ.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Cá hô còn đóng vai trò như loài chỉ thị sinh thái, phản ánh sức khỏe của toàn hệ thống sông. Sự suy giảm mạnh của cá hô trong hai thập kỷ qua cho thấy mức độ tổn thương nghiêm trọng của hệ sinh thái Mê Kông trước các hoạt động nhân sinh.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Nếu cá hô biến mất, các hệ lụy sinh thái tiềm ẩn gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Mất cân bằng chuỗi thức ăn trong môi trường nước.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Gia tăng tảo và bùn hữu cơ do giảm áp lực tiêu thụ.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Suy giảm tính đa dạng sinh học ở các loài cá bản địa khác.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Ch2>Văn hóa và tín ngưỡng liên quan đến cá hô\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Cá hô không chỉ có giá trị sinh học mà còn giữ vị trí đáng kể trong văn hóa của cư dân lưu vực Mê Kông. Tại Campuchia và Thái Lan, cá hô được coi là loài linh vật tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng và sung túc. Một số ngôi chùa tại Thái Lan còn thả cá hô xuống sông trong các nghi lễ cầu an vào dịp năm mới.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Tại Việt Nam, cá hô từng xuất hiện trong các giai thoại của cư dân miền Tây Nam Bộ, gắn với những câu chuyện về loài cá khổng lồ sống ở vùng nước sâu. Hình ảnh cá hô đôi khi được sử dụng trong tranh dân gian và lễ hội truyền thống nhằm biểu trưng cho sự trù phú của vùng sông nước.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ở nhiều vùng, việc phóng sinh cá hô cũng mang ý nghĩa tâm linh, vừa nhằm bảo tồn loài quý hiếm vừa mang giá trị nhân văn trong tín ngưỡng bản địa.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Thách thức và định hướng phát triển bền vững\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Công tác bảo tồn cá hô đối mặt với nhiều thách thức, từ quản lý nguồn nước đến kiểm soát hoạt động khai thác. Một trong những vấn đề khó khăn nhất là sự thiếu phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia nằm trong lưu vực Mê Kông.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Định hướng phát triển bền vững cần tập trung vào các giải pháp:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Xây dựng khu vực bảo tồn thủy sinh theo mùa để đảm bảo đường di cư.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Giám sát chặt chẽ việc khai thác thương mại và cấm đánh bắt trong mùa sinh sản.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.mrcmekong.org\u002F\">Ủy hội Sông Mê Kông (MRC)\u003C\u002Fa>.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Phát triển chương trình nhân giống quy mô lớn để tái thả cá về tự nhiên.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Việc triển khai đồng bộ các biện pháp này sẽ giúp phục hồi quần thể cá hô và duy trì sự ổn định của hệ sinh thái Mê Kông trong dài hạn.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\u003Cul>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.iucnredlist.org\u002Fspecies\u002F18029\u002F134948051\">IUCN Red List – Catlocarpio siamensis\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.fishbase.se\u002Fsummary\u002F2466\">FishBase – Catlocarpio siamensis\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.mrcmekong.org\u002F\">Mekong River Commission (MRC)\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.fao.org\u002Ffishery\u002Fen\u002Faquatic-species\u002F13057\">FAO – Catlocarpio siamensis\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.researchgate.net\u002Fpublication\u002F281780726\">Breeding and conservation of the Giant Barb\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-13T07:33:45.894+00:00","2025-11-13T07:33:45.895+00:00","2025-11-13T07:33:41.983+00:00",170,[31,42,53,64,75,81,92,103,109,115],{"id":32,"title":33,"term":34,"englishTitle":35,"definition":36,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":43,"title":44,"term":45,"englishTitle":46,"definition":47,"discipline":48,"disciplineCode":49,"disciplineLabel":50,"disciplineColor":51,"disciplineIcon":52},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":54,"title":55,"term":56,"englishTitle":57,"definition":58,"discipline":59,"disciplineCode":60,"disciplineLabel":61,"disciplineColor":62,"disciplineIcon":63},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":65,"title":66,"term":67,"englishTitle":68,"definition":69,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":76,"title":77,"term":78,"englishTitle":79,"definition":80,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":82,"title":83,"term":84,"englishTitle":85,"definition":86,"discipline":87,"disciplineCode":88,"disciplineLabel":89,"disciplineColor":90,"disciplineIcon":91},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":93,"title":94,"term":95,"englishTitle":96,"definition":97,"discipline":98,"disciplineCode":99,"disciplineLabel":100,"disciplineColor":101,"disciplineIcon":102},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":104,"title":105,"term":106,"englishTitle":107,"definition":108,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":110,"title":111,"term":112,"englishTitle":113,"definition":114,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":116,"title":117,"term":118,"englishTitle":119,"definition":120,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]