[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_blood%20pressure{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_blood%20pressure":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":22,"keywordCount":23,"enrichTopicLink":24,"status":25,"createTime":26,"updateTime":27,"publishTime":28,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":29,"wikidataId":10,"relateTopics":30},"blood pressure","Blood pressure là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","Huyết áp là áp lực của máu tác động lên thành động mạch khi tim co bóp và nghỉ, phản ánh hiệu quả cung cấp máu cho các cơ quan trong cơ thể. Chỉ số huyết áp gồm huyết áp tâm thu và tâm trương, là thông số sinh lý quan trọng giúp đánh giá chức năng tuần hoàn và nguy cơ tim mạch. ","\u003Ch2>Định nghĩa và ý nghĩa sinh lý của huyết áp\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Huyết áp (blood pressure) là lực mà máu tạo ra khi đẩy lên thành động mạch trong quá trình được tim bơm đi khắp cơ thể. Đây là một chỉ số sinh lý học quan trọng phản ánh trực tiếp hiệu quả hoạt động của hệ tuần hoàn. Huyết áp giúp duy trì lưu lượng máu cần thiết đến các mô, đảm bảo cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho tế bào.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Chỉ số huyết áp được biểu thị bằng hai giá trị: huyết áp tâm thu (systolic blood pressure – SBP) và huyết áp tâm trương (diastolic blood pressure – DBP). SBP phản ánh áp lực trong động mạch khi tim co bóp đẩy máu đi, còn DBP phản ánh áp lực khi tim trong trạng thái nghỉ giữa hai lần co bóp. Một trị số huyết áp phổ biến là 120\u002F80 mmHg, trong đó 120 là SBP và 80 là DBP.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Huyết áp ổn định giúp bảo đảm tưới máu hiệu quả đến các cơ quan quan trọng như não, tim và thận. Những biến động lớn về huyết áp có thể dẫn đến rối loạn chức năng cơ quan, từ thiếu máu cục bộ đến tổn thương mạch máu, đặc biệt nếu xảy ra thường xuyên hoặc kéo dài. Đây là lý do huyết áp được xem là chỉ số cần theo dõi định kỳ trong chăm sóc sức khỏe.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Các thành phần cấu thành huyết áp\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Huyết áp là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố sinh lý và cơ học trong hệ tuần hoàn. Mối quan hệ quan trọng thể hiện bằng phương trình:\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">BP = CO \\times TPR\u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Trong đó:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>BP\u003C\u002Fstrong>: Huyết áp\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>CO (Cardiac Output)\u003C\u002Fstrong>: Cung lượng tim – thể tích máu mà tim bơm ra mỗi phút\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>TPR (Total Peripheral Resistance)\u003C\u002Fstrong>: Sức cản ngoại biên toàn thân – mức độ co giãn và sức cản của mạch máu ngoại vi\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Cung lượng tim phụ thuộc vào thể tích nhát bóp (SV – stroke volume) và nhịp tim (HR – heart rate):&nbsp;\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">CO = SV \\times HR\u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\u003Cp>&nbsp;\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Độ đàn hồi thành mạch: thành mạch kém đàn hồi làm tăng sức cản, từ đó tăng huyết áp\u003C\u002Fli>\u003Cli>Thể tích máu: mất máu gây tụt huyết áp, tăng thể tích làm tăng áp lực\u003C\u002Fli>\u003Cli>Hormon và hệ thần kinh: hệ giao cảm và các hormone như adrenaline, angiotensin II, aldosterone tác động lên nhịp tim và co mạch\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Như vậy, huyết áp phản ánh sự phối hợp của hệ tim mạch, nội tiết và thần kinh trong điều hòa huyết động.\u003C\u002Fp>\u003Cp>&nbsp;\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Phân loại mức huyết áp theo tổ chức y tế\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Việc phân loại huyết áp giúp đánh giá nguy cơ tim mạch và xác định chiến lược can thiệp phù hợp. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) đã đưa ra bảng phân loại mức huyết áp ở người trưởng thành, được cập nhật năm 2017 như sau:\u003C\u002Fp>\u003Cfigure class=\"table\">\u003Ctable>\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Phân loại\u003C\u002Fth>\u003Cth>Huyết áp tâm thu (mmHg)\u003C\u002Fth>\u003Cth>Huyết áp tâm trương (mmHg)\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Bình thường\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>&lt; 120\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>&lt; 80\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Tăng huyết áp tiền lâm sàng\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>120–129\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>&lt; 80\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Tăng huyết áp giai đoạn 1\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>130–139\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>80–89\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Tăng huyết áp giai đoạn 2\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>≥ 140\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>≥ 90\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003C\u002Ffigure>\u003Cp>Phân loại này giúp xác định thời điểm cần can thiệp bằng thay đổi lối sống hoặc thuốc. Hướng dẫn chi tiết từ AHA có thể xem tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.heart.org\u002Fen\u002Fhealth-topics\u002Fhigh-blood-pressure\">American Heart Association\u003C\u002Fa>.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ngoài ra, WHO và ESC (European Society of Cardiology) cũng có tiêu chuẩn tương tự, tuy nhiên ranh giới phân loại có thể chênh lệch nhẹ giữa các vùng dân số do đặc điểm di truyền, môi trường và mô hình bệnh tật khác nhau.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Phương pháp đo huyết áp\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Đo huyết áp đúng kỹ thuật là điều kiện tiên quyết để chẩn đoán và theo dõi điều trị tăng hoặc hạ huyết áp. Có hai phương pháp chính:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Phương pháp cổ điển: sử dụng vòng bít thủy ngân hoặc đồng hồ cơ học kết hợp ống nghe để xác định tiếng Korotkoff\u003C\u002Fli>\u003Cli>Phương pháp hiện đại: dùng máy đo điện tử bắp tay hoặc cổ tay, tự động ghi nhận huyết áp\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Mỗi phương pháp có ưu nhược điểm riêng nhưng cần đảm bảo đúng tư thế và điều kiện đo.\u003C\u002Fp>\u003Cp>&nbsp;\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các nguyên tắc cần lưu ý khi đo huyết áp:\u003C\u002Fp>\u003Col>\u003Cli>Người đo ngồi nghỉ ít nhất 5 phút trước khi đo\u003C\u002Fli>\u003Cli>Không uống cà phê, hút thuốc hoặc vận động mạnh trước đó 30 phút\u003C\u002Fli>\u003Cli>Vòng bít cần đặt ngang mức tim, quấn vừa đủ quanh bắp tay\u003C\u002Fli>\u003Cli>Thực hiện ít nhất 2 lần đo, cách nhau 1–2 phút và lấy trung bình\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\u003Cp>Hướng dẫn đầy đủ có thể tham khảo tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nhlbi.nih.gov\u002Fhealth\u002Fblood-pressure-measurement\">National Heart, Lung, and Blood Institute\u003C\u002Fa>.\u003C\u002Fp>\u003Cp>&nbsp;\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các kỹ thuật nâng cao như đo huyết áp lưu động 24 giờ (ABPM) hoặc đo tại nhà nhiều ngày (HBPM) giúp đánh giá chính xác hơn và loại trừ tăng huyết áp áo choàng trắng – hiện tượng bệnh nhân có huyết áp cao tạm thời do căng thẳng khi đo tại cơ sở y tế.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Vai trò của huyết áp trong sinh lý học\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Huyết áp đóng vai trò then chốt trong duy trì sự tưới máu đều đặn đến các cơ quan sống còn như não, tim, phổi, gan và thận. Áp lực này đảm bảo máu mang oxy và chất dinh dưỡng đến các mô, đồng thời loại bỏ các sản phẩm chuyển hóa. Sự ổn định của huyết áp là điều kiện tiên quyết để duy trì cân bằng nội môi và chức năng tế bào bình thường.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Nếu huyết áp giảm xuống dưới mức cần thiết (hạ huyết áp), dòng máu sẽ không đủ để cung cấp oxy cho mô, dẫn đến thiếu máu cục bộ, tổn thương mô và trong các trường hợp nặng có thể gây sốc hoặc ngừng tuần hoàn. Ngược lại, huyết áp tăng cao kéo dài có thể gây tổn thương thành mạch, tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Cơ thể duy trì huyết áp ổn định thông qua các cơ chế phản xạ và điều hòa nội tiết. Hệ thần kinh tự động điều chỉnh tức thời thông qua các baroreceptor ở động mạch cảnh và quai động mạch chủ. Về lâu dài, thận và hệ renin-angiotensin-aldosterone có vai trò điều hòa thể tích dịch ngoại bào và sức cản mạch máu. Các hormone như epinephrine, norepinephrine và vasopressin cũng tác động trực tiếp đến mạch máu và nhịp tim để điều chỉnh huyết áp.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Huyết áp và bệnh lý tim mạch\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh tim mạch, bệnh thận mạn và bệnh lý mạch máu não. Theo thống kê của \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.cdc.gov\u002Fbloodpressure\u002Findex.htm\">Centers for Disease Control and Prevention (CDC)\u003C\u002Fa>, có đến gần 50% người trưởng thành tại Hoa Kỳ mắc tăng huyết áp và chỉ khoảng 1\u002F4 trong số đó kiểm soát được huyết áp ở mức mục tiêu.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Tăng huyết áp làm tăng gánh nặng lên thành động mạch và buồng tim, dẫn đến phì đại thất trái – một yếu tố nguy cơ độc lập của tử vong do tim mạch. Ngoài ra, áp lực cao trong hệ mạch máu còn thúc đẩy quá trình viêm và tổn thương nội mô, dẫn đến xơ vữa động mạch. Một số bệnh lý phổ biến liên quan đến tăng huyết áp:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Nhồi máu cơ tim\u003C\u002Fli>\u003Cli>Đột quỵ xuất huyết hoặc thiếu máu não\u003C\u002Fli>\u003Cli>Suy tim sung huyết\u003C\u002Fli>\u003Cli>Bệnh thận mạn giai đoạn cuối\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>&nbsp;\u003C\u002Fp>\u003Cp>Điều đáng chú ý là phần lớn bệnh nhân tăng huyết áp không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu, nên thường chỉ được phát hiện khi đã có biến chứng. Do đó, việc tầm soát định kỳ và theo dõi huyết áp tại nhà là chiến lược dự phòng thiết yếu.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Biến chứng do huyết áp bất thường\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Cả tăng và hạ huyết áp đều có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Dưới đây là bảng tóm tắt một số biến chứng phổ biến:\u003C\u002Fp>\u003Cfigure class=\"table\">\u003Ctable>\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Loại huyết áp bất thường\u003C\u002Fth>\u003Cth>Biến chứng tiềm ẩn\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Tăng huyết áp mạn tính\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Xơ vữa mạch, nhồi máu cơ tim, suy thận, đột quỵ, phì đại thất trái\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Tăng huyết áp cấp cứu\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Bóc tách động mạch chủ, phù phổi cấp, xuất huyết não\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Hạ huyết áp tư thế\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Chóng mặt, ngã, mất ý thức, tổn thương mô não\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Sốc giảm thể tích\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Thiếu oxy mô, suy đa cơ quan, tử vong\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003C\u002Ffigure>\u003Cp>Các biến chứng này thường xuất hiện âm thầm nhưng tiến triển nhanh nếu không được kiểm soát đúng cách. Đặc biệt, huyết áp cao không được kiểm soát làm tăng gấp đôi nguy cơ tử vong do biến cố tim mạch ở người cao tuổi.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Chiến lược kiểm soát và điều trị huyết áp\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Việc kiểm soát huyết áp hiệu quả bao gồm hai nhóm biện pháp chính: điều chỉnh lối sống và dùng thuốc hạ huyết áp. Các hướng dẫn điều trị của \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.escardio.org\u002FGuidelines\">European Society of Cardiology (ESC)\u003C\u002Fa> và \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.heart.org\u002Fen\u002Fprofessional\u002Fquality-improvement\">American Heart Association (AHA)\u003C\u002Fa> đều nhấn mạnh vai trò của can thiệp không dùng thuốc trong giai đoạn đầu.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các biện pháp không dùng thuốc gồm:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>Giảm lượng muối ăn xuống &lt; 5g\u002Fngày\u003C\u002Fli>\u003Cli>Ăn nhiều rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu kali\u003C\u002Fli>\u003Cli>Vận động thể lực ít nhất 150 phút\u002Ftuần\u003C\u002Fli>\u003Cli>Giảm cân nếu thừa cân\u003C\u002Fli>\u003Cli>Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Khi các biện pháp trên không đủ hiệu quả hoặc huyết áp đã ở mức cao, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc điều trị.\u003C\u002Fp>\u003Cp>&nbsp;\u003C\u002Fp>\u003Cp>Các nhóm thuốc hạ huyết áp chính:\u003C\u002Fp>\u003Col>\u003Cli>ACE inhibitors (ức chế men chuyển): Enalapril, Lisinopril\u003C\u002Fli>\u003Cli>ARB (ức chế thụ thể angiotensin): Losartan, Valsartan\u003C\u002Fli>\u003Cli>Chẹn beta: Atenolol, Bisoprolol\u003C\u002Fli>\u003Cli>Lợi tiểu thiazide: Hydrochlorothiazide\u003C\u002Fli>\u003Cli>Chẹn kênh calci: Amlodipine, Nifedipine\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\u003Cp>Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào bệnh lý đi kèm như tiểu đường, suy thận, bệnh mạch vành, và đáp ứng cá nhân.\u003C\u002Fp>\u003Cp>&nbsp;\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Huyết áp trong các tình huống đặc biệt\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Có những nhóm đối tượng cần theo dõi huyết áp chặt chẽ hơn do nguy cơ biến chứng cao:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Phụ nữ mang thai:\u003C\u002Fstrong> Huyết áp ≥ 140\u002F90 mmHg có thể là dấu hiệu tiền sản giật, cần được theo dõi sát và điều trị sớm để tránh nguy cơ sinh non, co giật, hoặc tử vong mẹ - con.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Người cao tuổi:\u003C\u002Fstrong> Mạch máu xơ cứng làm giảm khả năng tự điều chỉnh huyết áp. Mục tiêu điều trị không nên quá thấp để tránh tụt huyết áp tư thế.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Bệnh nhân hồi sức (ICU):\u003C\u002Fstrong> Huyết áp cần giữ ở mức đủ để đảm bảo tưới máu não, thận và cơ quan thiết yếu khác.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Trong hồi sức, chỉ số huyết áp trung bình (MAP – Mean Arterial Pressure) được sử dụng để đánh giá hiệu quả tưới máu:\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">MAP = \\frac{SBP + 2 \\times DBP}{3}\u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Với mục tiêu MAP tối thiểu là 65 mmHg trong sốc nhiễm khuẩn hoặc suy tuần hoàn cấp. Việc duy trì MAP trong giới hạn này làm giảm nguy cơ tổn thương tạng và cải thiện tỷ lệ sống còn.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\u003Col>\u003Cli>Whelton PK, Carey RM, et al. (2017). 2017 ACC\u002FAHA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults. \u003Ci>Journal of the American College of Cardiology\u003C\u002Fi>. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1016\u002Fj.jacc.2017.11.006\">https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1016\u002Fj.jacc.2017.11.006\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>National Heart, Lung, and Blood Institute. Blood Pressure Measurement. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nhlbi.nih.gov\u002Fhealth\u002Fblood-pressure-measurement\">https:\u002F\u002Fwww.nhlbi.nih.gov\u002Fhealth\u002Fblood-pressure-measurement\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>Centers for Disease Control and Prevention (CDC). High Blood Pressure Facts. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.cdc.gov\u002Fbloodpressure\u002Ffacts.htm\">https:\u002F\u002Fwww.cdc.gov\u002Fbloodpressure\u002Ffacts.htm\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>American Heart Association. Understanding Blood Pressure Readings. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.heart.org\u002Fen\u002Fhealth-topics\u002Fhigh-blood-pressure\">https:\u002F\u002Fwww.heart.org\u002Fen\u002Fhealth-topics\u002Fhigh-blood-pressure\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003Cli>European Society of Cardiology. ESC Guidelines on Hypertension. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.escardio.org\u002FGuidelines\">https:\u002F\u002Fwww.escardio.org\u002FGuidelines\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-10T03:47:44.630+00:00","2025-11-12T04:45:20.420+00:00","2025-11-12T04:45:20.406+00:00",120,[31,42,53,64,75,81,92,103,109,115],{"id":32,"title":33,"term":34,"englishTitle":35,"definition":36,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":43,"title":44,"term":45,"englishTitle":46,"definition":47,"discipline":48,"disciplineCode":49,"disciplineLabel":50,"disciplineColor":51,"disciplineIcon":52},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":54,"title":55,"term":56,"englishTitle":57,"definition":58,"discipline":59,"disciplineCode":60,"disciplineLabel":61,"disciplineColor":62,"disciplineIcon":63},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":65,"title":66,"term":67,"englishTitle":68,"definition":69,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":76,"title":77,"term":78,"englishTitle":79,"definition":80,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":82,"title":83,"term":84,"englishTitle":85,"definition":86,"discipline":87,"disciplineCode":88,"disciplineLabel":89,"disciplineColor":90,"disciplineIcon":91},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":93,"title":94,"term":95,"englishTitle":96,"definition":97,"discipline":98,"disciplineCode":99,"disciplineLabel":100,"disciplineColor":101,"disciplineIcon":102},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":104,"title":105,"term":106,"englishTitle":107,"definition":108,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":110,"title":111,"term":112,"englishTitle":113,"definition":114,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":116,"title":117,"term":118,"englishTitle":119,"definition":120,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]