[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_b%C3%A3%20th%E1%BA%A3i%20qu%E1%BA%B7ng%20s%E1%BA%AFt{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_b%C3%A3%20th%E1%BA%A3i%20qu%E1%BA%B7ng%20s%E1%BA%AFt":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":22,"keywordCount":23,"enrichTopicLink":24,"status":25,"createTime":26,"updateTime":27,"publishTime":28,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":29,"wikidataId":10,"relateTopics":30},"bã thải quặng sắt","Bã thải quặng sắt là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","Bã thải quặng sắt là phần vật liệu còn lại sau quá trình tuyển quặng, chủ yếu gồm các khoáng chất không chứa sắt như silicat, alumina và oxit kim loại. Chúng tồn tại ở dạng bùn hoặc bột khô với khối lượng lớn, cần được quản lý chặt chẽ do tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường và mất an toàn công nghiệp. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Bã thải quặng sắt là gì?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nBã thải quặng sắt là phần vật liệu còn lại sau khi quặng sắt được xử lý để tách chiết sắt nguyên chất phục vụ cho sản xuất luyện kim. Trong quá trình tuyển quặng, phần chứa khoáng sắt sẽ được giữ lại, còn phần không chứa hoặc chứa rất ít sắt, như silicat, alumina, và các khoáng vật không mong muốn khác, sẽ bị loại bỏ. Phần loại bỏ đó chính là bã thải.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBã thải có thể ở dạng bùn nước (slurry) hoặc chất rắn khô, tùy thuộc vào công nghệ tuyển khoáng và kỹ thuật xử lý nước thải được áp dụng tại nhà máy. Trong nhiều mỏ khai thác sắt quy mô lớn, lượng bã thải sinh ra có thể chiếm từ 60% đến 70% tổng khối lượng quặng đầu vào, gây áp lực lớn về mặt lưu giữ và kiểm soát môi trường.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBã thải quặng sắt thường được lưu trữ trong các hồ chứa chuyên dụng (tailings dam) hoặc bãi chứa khô. Nếu không được quản lý đúng cách, chúng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường nước, đất và không khí xung quanh khu vực khai thác. Do vậy, khái niệm bã thải không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn gắn liền với các vấn đề sinh thái và an toàn công nghiệp.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Thành phần hóa học và tính chất vật lý của bã thải quặng sắt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nThành phần hóa học của bã thải phụ thuộc chặt chẽ vào thành phần khoáng vật của quặng đầu vào và phương pháp tuyển khoáng. Bã thải thường chứa hàm lượng cao các oxit không có giá trị kinh tế như SiO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub> (silic dioxit), Al\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>O\u003Csub>3\u003C\u002Fsub> (nhôm oxit), Fe\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>O\u003Csub>3\u003C\u002Fsub> còn sót lại, cùng các khoáng vật như kaolinite, feldspar và goethite. Ngoài ra, một số kim loại vết như Mn, Cr, Ni, Zn có thể hiện diện với hàm lượng thấp nhưng tiềm ẩn nguy cơ tích lũy sinh học.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTính chất vật lý của bã thải cũng đóng vai trò quan trọng trong thiết kế bãi chứa và xử lý sau tuyển quặng. Về cơ bản, bã thải có đặc điểm:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Kích thước hạt: chủ yếu từ 10–100 micromet\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Độ ẩm: thường dao động từ 20–40% ở dạng bùn\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tỷ trọng khối: khoảng 2.6–3.1 g\u002Fcm³\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Độ ổn định: thấp nếu tích tụ lâu trong điều kiện ẩm ướt\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nDưới đây là bảng mô tả điển hình thành phần hóa học trung bình của một số mẫu bã thải quặng sắt:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Thành phần\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Hàm lượng (%)\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>SiO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>40–60\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Al\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>O\u003Csub>3\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>5–15\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Fe\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>O\u003Csub>3\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>10–20\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>TiO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>1–3\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>CaO + MgO\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>3–8\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\nDữ liệu chi tiết có thể tham khảo trong nghiên cứu tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.sciencedirect.com\u002Fscience\u002Farticle\u002Fpii\u002FS0959652620322646\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Journal of Cleaner Production – Utilization of Iron Ore Tailings\u003C\u002Fa>.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Quá trình hình thành bã thải trong công nghiệp tuyển quặng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nBã thải hình thành trong quá trình chế biến quặng sắt thông qua các giai đoạn: nghiền – sàng – tuyển – rửa. Sau khi quặng được nghiền nhỏ, chúng được đưa vào các thiết bị tuyển như bàn đãi, máng xoắn, tuyển từ hoặc tuyển nổi. Các hạt khoáng chứa sắt được giữ lại làm tinh quặng, còn phần còn lại – không hoặc ít chứa sắt – sẽ trở thành bã thải và được tách ra khỏi chu trình sản xuất chính.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác công nghệ tuyển hiện đại cho phép thu hồi sắt hiệu quả cao, nhưng khối lượng bã thải vẫn rất lớn do khối lượng ban đầu của quặng. Phần lớn nước sử dụng trong quá trình này sẽ được tách ra bằng hệ thống lọc ép hoặc bể lắng tuần hoàn nước. Phần bã rắn sau đó được bơm tới hồ chứa, hoặc trong công nghệ khô sẽ được đưa vào bãi thải dạng tầng.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTóm lược các bước tạo ra bã thải:\n\u003C\u002Fp>\u003Col>\n  \u003Cli>Nghiền quặng đến kích thước yêu cầu\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tuyển trọng lực, tuyển từ hoặc tuyển nổi\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Phân chia tinh quặng và bã thải\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Khử nước sơ bộ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Vận chuyển bã thải đến nơi lưu trữ\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tác động môi trường của bã thải quặng sắt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nNếu không được kiểm soát nghiêm ngặt, bã thải quặng sắt có thể gây ra hàng loạt tác động tiêu cực đến môi trường. Với kích thước hạt siêu mịn và hàm lượng kim loại vết, bã thải dễ bị cuốn trôi bởi nước mưa, gây xói mòn đất, ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Bã thải dạng khô cũng có thể phát tán bụi mịn gây ảnh hưởng đến hô hấp của người dân sống gần khu vực mỏ.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNgoài ra, sự cố vỡ đập bã thải do thiết kế không phù hợp hoặc mưa lớn có thể gây hậu quả nghiêm trọng về nhân mạng và môi sinh. Một số hợp chất trong bã thải có thể gây độc cho thực vật và làm giảm độ phì nhiêu của đất nếu tích tụ lâu dài.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác tác động môi trường chính:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Nhiễm kim loại nặng vào nguồn nước\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Thoái hóa đất và suy giảm đa dạng sinh học\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tăng nguy cơ sạt lở, lũ bùn do vỡ hồ chứa\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Phát tán bụi gây bệnh đường hô hấp\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\nNguồn: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.environmentalpollutionjournal.com\u002Farticle\u002FS0269-7491(20)30873-5\u002Ffulltext\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Environmental Pollution – Mining Waste Impacts\u003C\u002Fa>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Quản lý và xử lý bã thải quặng sắt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nQuản lý bã thải quặng sắt là một phần không thể thiếu trong hoạt động khai khoáng hiện đại nhằm giảm thiểu rủi ro môi trường và đảm bảo an toàn vận hành. Việc xử lý bã thải thường bao gồm các bước như lắng – ép – lưu trữ – phục hồi khu vực chứa. Mỗi khâu đều đòi hỏi thiết kế kỹ thuật phù hợp với đặc tính địa hình, khí hậu, cũng như thành phần hóa học của bã thải tại từng mỏ.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCó ba phương pháp chính được sử dụng để xử lý và lưu giữ bã thải:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Lưu trữ ướt (wet tailings):\u003C\u002Fstrong> bã thải ở dạng bùn được chứa trong hồ chứa có đập chắn, cần kiểm soát chặt về ổn định công trình và chống thẩm thấu.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Lưu trữ khô (dry stacking):\u003C\u002Fstrong> bã thải được ép tách nước và đổ thành lớp, hạn chế rủi ro vỡ đập, tiết kiệm diện tích và thuận tiện phục hồi.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Lưu trữ bán khô (paste tailings):\u003C\u002Fstrong> sử dụng công nghệ đặc biệt để tạo bã thải dạng hồ dẻo có khả năng tự ổn định.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTùy theo điều kiện cụ thể, nhà máy tuyển có thể kết hợp nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu tác động môi trường. Công nghệ lọc ép (filter press) ngày càng phổ biến trong các dự án khai khoáng lớn vì khả năng giảm lượng nước thải ra môi trường và tạo điều kiện tái sử dụng nước tuần hoàn.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tái sử dụng bã thải trong xây dựng và vật liệu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nThay vì chỉ lưu trữ bã thải, nhiều nghiên cứu và ứng dụng thực tế đã chứng minh tiềm năng tận dụng bã thải quặng sắt như một loại nguyên liệu thứ cấp trong công nghiệp xây dựng. Với thành phần giàu khoáng silicat và oxit sắt, bã thải có thể được sử dụng làm phụ gia khoáng, vật liệu nền đường, gạch không nung hoặc nguyên liệu sản xuất xi măng pozzolanic.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác ứng dụng tái chế tiêu biểu:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Làm vật liệu san lấp, đắp nền móng công trình\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Sản xuất gạch xây, gạch lát, vật liệu không nung\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Phụ gia khoáng thay thế cát tự nhiên trong bê tông\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Chất độn trong sản xuất gốm sứ kỹ thuật hoặc xi măng xanh\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số nghiên cứu cho thấy khi trộn bã thải với tro bay hoặc xỉ lò cao, hỗn hợp có thể đạt được cường độ chịu nén cao, giảm độ thấm nước và khả năng kháng hóa chất tốt. Điều này mở ra cơ hội chuyển hóa chất thải công nghiệp thành tài nguyên có giá trị gia tăng.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Các sự cố môi trường liên quan đến bã thải quặng sắt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrên thế giới đã ghi nhận nhiều sự cố môi trường nghiêm trọng do vỡ đập bã thải trong ngành khai khoáng. Các tai nạn này không chỉ gây thiệt hại lớn về nhân mạng, mà còn phá hủy toàn bộ hệ sinh thái khu vực và làm ô nhiễm nguồn nước trong thời gian dài.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số sự cố nổi bật:\n\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Vụ việc\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Quốc gia\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Năm\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Thiệt hại\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Vỡ đập Brumadinho\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Brazil\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>2019\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>270 người chết, 12 triệu m³ bùn thải\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Vỡ đập Samarco\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Brazil\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>2015\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>19 người chết, ô nhiễm 650 km sông\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Vỡ đập Ajka (bùn đỏ)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Hungary\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>2010\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>10 người chết, 40 km² đất bị nhiễm độc\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác sự cố trên đã làm dấy lên làn sóng yêu cầu siết chặt quy định an toàn đập bã thải, kiểm tra độc lập và minh bạch hóa thông tin vận hành của các mỏ khai khoáng trên toàn thế giới.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tiềm năng nghiên cứu và phát triển công nghệ xử lý bã thải\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrong bối cảnh kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững, xử lý và tái sử dụng bã thải trở thành lĩnh vực nghiên cứu ưu tiên tại nhiều quốc gia. Nhiều trường đại học và viện nghiên cứu đang phát triển các công nghệ chiết xuất kim loại còn sót, chuyển hóa bã thải thành vật liệu mới hoặc cô đặc để giảm thể tích lưu trữ.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số hướng nghiên cứu tiêu biểu:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Chiết xuất sắt còn lại bằng vi sinh vật hoặc axit hữu cơ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Biến bã thải thành chất hấp phụ xử lý nước thải\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Phát triển vật liệu geopolymer từ bã thải + tro bay\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Ứng dụng AI trong giám sát hồ chứa bã thải\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNghiên cứu của \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.researchgate.net\u002Fpublication\u002F343759341\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Singh et al. (2020)\u003C\u002Fa> cho thấy khả năng tạo xi măng bền sunfat từ bã thải quặng sắt khi xử lý kết hợp với vôi và xỉ thép – mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường khả thi.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Xu hướng quản lý bền vững trong ngành khai khoáng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nNgành công nghiệp khai thác khoáng sản đang chuyển dần từ mô hình khai thác – thải bỏ sang hướng tiếp cận tuần hoàn và giảm thiểu chất thải. Nhiều nước đã đưa ra tiêu chuẩn quốc gia về quản lý bã thải, yêu cầu lập hồ sơ rủi ro, đánh giá tác động môi trường (ĐTM) chi tiết và báo cáo định kỳ về an toàn hồ chứa.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nXu hướng toàn cầu đang hướng đến:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Tái sử dụng bã thải tối đa trong nội bộ khu mỏ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Chuyển đổi hồ chứa cũ thành khu vực sinh thái sau phục hồi\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Số hóa giám sát bãi thải bằng cảm biến và drone\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Liên kết giữa doanh nghiệp – học viện – cộng đồng trong quản lý chất thải\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nViệc tích hợp các công nghệ mới như GIS, AI, và dữ liệu vệ tinh giúp cải thiện hiệu quả giám sát và phòng ngừa sự cố bã thải trong thời gian thực. Điều này là bước tiến cần thiết để nâng cao trách nhiệm xã hội và hình ảnh của ngành khai khoáng trong thế kỷ 21.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.sciencedirect.com\u002Fscience\u002Farticle\u002Fpii\u002FS0959652620322646\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Utilization of iron ore tailings as replacement in construction – Journal of Cleaner Production\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.environmentalpollutionjournal.com\u002Farticle\u002FS0269-7491(20)30873-5\u002Ffulltext\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Environmental impacts of mine tailings – Environmental Pollution\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.researchgate.net\u002Fpublication\u002F343759341\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Characterization and applications of iron ore tailings – ResearchGate\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.epa.gov\u002Fsites\u002Fdefault\u002Ffiles\u002F2015-05\u002Fdocuments\u002Fepa530-r-94-031.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">EPA - Technical Resource Document: Extraction and Beneficiation of Ores and Minerals\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-10T03:47:44.632+00:00","2025-11-11T03:22:08.561+00:00","2025-11-11T03:22:08.556+00:00",161,[31,42,53,64,75,81,92,103,109,115],{"id":32,"title":33,"term":34,"englishTitle":35,"definition":36,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":43,"title":44,"term":45,"englishTitle":46,"definition":47,"discipline":48,"disciplineCode":49,"disciplineLabel":50,"disciplineColor":51,"disciplineIcon":52},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":54,"title":55,"term":56,"englishTitle":57,"definition":58,"discipline":59,"disciplineCode":60,"disciplineLabel":61,"disciplineColor":62,"disciplineIcon":63},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":65,"title":66,"term":67,"englishTitle":68,"definition":69,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":76,"title":77,"term":78,"englishTitle":79,"definition":80,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":82,"title":83,"term":84,"englishTitle":85,"definition":86,"discipline":87,"disciplineCode":88,"disciplineLabel":89,"disciplineColor":90,"disciplineIcon":91},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":93,"title":94,"term":95,"englishTitle":96,"definition":97,"discipline":98,"disciplineCode":99,"disciplineLabel":100,"disciplineColor":101,"disciplineIcon":102},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":104,"title":105,"term":106,"englishTitle":107,"definition":108,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":110,"title":111,"term":112,"englishTitle":113,"definition":114,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":116,"title":117,"term":118,"englishTitle":119,"definition":120,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]