[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_%C4%91%E1%BA%B7c%20%C4%91i%E1%BB%83m%20c%C3%BA%20ph%C3%A1p{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_%C4%91%E1%BA%B7c%20%C4%91i%E1%BB%83m%20c%C3%BA%20ph%C3%A1p":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":22,"keywordCount":23,"enrichTopicLink":24,"status":25,"createTime":26,"updateTime":27,"publishTime":28,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":29,"wikidataId":10,"relateTopics":30},"đặc điểm cú pháp","Đặc điểm cú pháp là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","Đặc điểm cú pháp là các thuộc tính cấu trúc xác định cách tổ chức từ và cụm từ trong câu nhằm đảm bảo tính đúng đắn về mặt ngữ pháp của ngôn ngữ. Chúng đóng vai trò nền tảng trong phân tích cấu trúc câu, giúp phân biệt quan hệ giữa các thành phần cú pháp trong các mô hình ngôn ngữ học lý thuyết và ứng dụng. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Định nghĩa đặc điểm cú pháp\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐặc điểm cú pháp là các thuộc tính cấu trúc thể hiện cách các đơn vị ngôn ngữ như từ, cụm từ và mệnh đề được tổ chức, sắp xếp và kết nối với nhau trong một câu. Đây là lĩnh vực trung tâm của cú pháp học, giúp xác định cấu trúc hợp lệ trong một ngôn ngữ cụ thể. Các đặc điểm này là nền tảng để phân biệt câu đúng ngữ pháp với câu sai, cũng như hiểu mối quan hệ giữa các thành phần trong câu.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nKhác với các yếu tố ngữ nghĩa vốn quan tâm đến ý nghĩa, đặc điểm cú pháp không phụ thuộc vào nội dung ngữ nghĩa mà tập trung vào cấu trúc hình thức. Một câu có thể vô nghĩa nhưng vẫn đúng về mặt cú pháp nếu tuân thủ đúng các quy tắc tổ chức từ và cụm từ. Ví dụ: câu “Mùa hè chạy nhanh vui vẻ” không có nghĩa cụ thể, nhưng cấu trúc chủ ngữ – vị ngữ – trạng từ là hợp lệ về cú pháp trong tiếng Việt.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong nghiên cứu ngôn ngữ học lý thuyết và ứng dụng như xử lý ngôn ngữ tự nhiên, đặc điểm cú pháp được sử dụng để xây dựng mô hình ngữ pháp, phân tích cấu trúc câu, và tạo các hệ thống máy hiểu ngôn ngữ. Từ góc nhìn kỹ thuật, cú pháp là lớp trung gian giữa hình thái học và ngữ nghĩa học trong cấu trúc ngôn ngữ.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Phân biệt đặc điểm cú pháp với đặc điểm ngữ nghĩa và hình thái\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐặc điểm cú pháp thường bị nhầm lẫn với đặc điểm ngữ nghĩa và đặc điểm hình thái, nhưng chúng thực hiện các chức năng phân tích ngôn ngữ khác nhau. Đặc điểm cú pháp quan tâm đến tổ chức hình thức của câu; đặc điểm hình thái liên quan đến sự biến đổi từ vựng (như chia thì, giống, số); trong khi đặc điểm ngữ nghĩa tập trung vào nội dung, nghĩa và quan hệ khái niệm.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột ví dụ cụ thể: trong cụm “những cuốn sách cũ”, từ “những” biểu thị số nhiều – một đặc điểm hình thái; “sách” là danh từ – đặc điểm cú pháp; và “cũ” mang nghĩa thời gian – đặc điểm ngữ nghĩa. Hiểu đúng sự phân biệt này giúp làm rõ chức năng của từng thành phần trong hệ thống ngôn ngữ và là cơ sở để xây dựng các mô hình phân tích ngôn ngữ tự động.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Loại đặc điểm\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Phạm vi ảnh hưởng\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Ví dụ\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Cú pháp\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Quan hệ trật tự và chức năng giữa các thành phần\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chủ ngữ – Vị ngữ – Tân ngữ\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Hình thái\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Hình thức từ, biến tố, hậu tố, tiền tố\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>“-ed” trong “walked”\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Ngữ nghĩa\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Ý nghĩa khái niệm và hàm nghĩa ngôn từ\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>“sáng” trong “mặt trời mọc”\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\nSự phân biệt ba lớp đặc điểm ngôn ngữ là nền tảng cho cả nghiên cứu ngữ pháp hình thức, giảng dạy ngôn ngữ, cũng như ứng dụng trong phân tích cú pháp và dịch máy hiện đại.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Các loại đặc điểm cú pháp chính\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐặc điểm cú pháp được chia thành nhiều loại, tương ứng với vai trò và cấu trúc mà mỗi yếu tố đảm nhận trong câu. Các phân loại này giúp xây dựng hệ thống ngữ pháp có khả năng mô tả và sinh ra các câu đúng theo ngôn ngữ đích.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số loại phổ biến bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Đặc điểm trật tự từ:\u003C\u002Fstrong> xác định vị trí của các thành phần (ví dụ: chủ ngữ – động từ – tân ngữ trong tiếng Anh).\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Đặc điểm chi phối:\u003C\u002Fstrong> thể hiện mối quan hệ giữa thành phần chính và thành phần phụ thuộc (chẳng hạn động từ chi phối tân ngữ).\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Đặc điểm hòa hợp:\u003C\u002Fstrong> yêu cầu thống nhất về số, giống, ngôi giữa các thành phần như chủ ngữ – vị ngữ.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Đặc điểm phạm trù cú pháp:\u003C\u002Fstrong> xác định loại từ hoặc cụm từ như danh từ (NP), động từ (VP), mệnh đề (CP).\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nCác đặc điểm này thường được biểu diễn dưới dạng nhãn (tags) hoặc tập đặc trưng (feature sets) trong ngôn ngữ học máy tính. Ví dụ: cụm danh từ có thể được biểu diễn bằng \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">[category=NP, number=plural, case=subject]\u003C\u002Fscript>. Hệ thống gán nhãn POS (part-of-speech) hiện đại sử dụng tổ hợp các đặc điểm này để xác định chính xác vai trò từ trong câu.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Biểu diễn đặc điểm cú pháp trong ngữ pháp hình thức\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nNgữ pháp hình thức là mô hình trừu tượng mô tả cách các thành phần cú pháp kết hợp với nhau để hình thành câu hợp lệ. Trong mô hình ngữ pháp cấu trúc cụm từ (Phrase Structure Grammar), đặc điểm cú pháp được biểu diễn thông qua các quy tắc dạng \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">A \\rightarrow B + C\u003C\u002Fscript>, trong đó A là thành phần mẹ, B và C là thành phần con.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột ví dụ đơn giản:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">S \\rightarrow NP + VP\u003C\u002Fscript>\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong đó:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">S\u003C\u002Fscript>: câu (sentence)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">NP\u003C\u002Fscript>: cụm danh từ (noun phrase)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">VP\u003C\u002Fscript>: cụm động từ (verb phrase)\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nNgữ pháp phụ thuộc (Dependency Grammar) lại thể hiện quan hệ cú pháp bằng các cặp phụ thuộc giữa các từ trong câu, thường được biểu diễn dưới dạng đồ thị có hướng. Mỗi từ phụ thuộc vào một từ gốc (governor) duy nhất, tạo nên mạng lưới chi phối cú pháp toàn cục.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong các mô hình hiện đại, tập hợp đặc điểm cú pháp còn được gán trực tiếp lên các nút trong cây cú pháp để phục vụ cho việc phân tích ngữ cảnh và sinh ngôn ngữ. Ví dụ: \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">[tense=past, aspect=perfective, mood=indicative]\u003C\u002Fscript> có thể áp dụng cho động từ trong câu ở thì quá khứ hoàn thành.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Ứng dụng của đặc điểm cú pháp trong xử lý ngôn ngữ tự nhiên\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrong lĩnh vực xử lý ngôn ngữ tự nhiên (Natural Language Processing – NLP), đặc điểm cú pháp là yếu tố trung tâm trong việc phân tích cấu trúc câu và cải thiện khả năng hiểu ngôn ngữ của máy tính. Các mô hình NLP hiện đại dựa trên đặc điểm cú pháp để thực hiện các tác vụ như phân tích cú pháp (parsing), nhận dạng thực thể (NER), phân tích quan hệ ngữ pháp, và sinh văn bản.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác kỹ thuật sử dụng đặc điểm cú pháp trong NLP bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Constituency parsing:\u003C\u002Fstrong> Xác định cấu trúc phân cấp của câu dựa trên cụm từ (phrases).\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Dependency parsing:\u003C\u002Fstrong> Mô hình hóa quan hệ phụ thuộc giữa các từ trong câu.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>POS tagging:\u003C\u002Fstrong> Gán nhãn từ loại, giúp xác định vai trò cú pháp của từng từ.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nVí dụ, công cụ \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fnlp.stanford.edu\u002Fsoftware\u002Flex-parser.shtml\" target=\"_blank\">Stanford Parser\u003C\u002Fa> sử dụng đặc điểm cú pháp trong phân tích phụ thuộc để xây dựng biểu đồ cây cú pháp, từ đó cải thiện độ chính xác trong hệ thống dịch máy, tổng hợp văn bản và trả lời câu hỏi.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNgoài ra, các mô hình học sâu như BERT, GPT hay T5 cũng khai thác tầng thông tin cú pháp (syntax embeddings) để bổ trợ cho tầng biểu diễn ngữ nghĩa, đặc biệt trong những tác vụ yêu cầu hiểu ngữ cảnh sâu.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Sự khác biệt giữa các ngôn ngữ về đặc điểm cú pháp\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nMỗi ngôn ngữ trên thế giới có hệ thống đặc điểm cú pháp riêng, phản ánh bản chất cấu trúc và lịch sử phát triển của nó. Các đặc điểm cú pháp này bao gồm trật tự từ, mức độ biến hình thái, cách đánh dấu vai trò ngữ pháp và khả năng lược bỏ thành phần.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nVí dụ:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tiếng Anh:\u003C\u002Fstrong> Trật tự từ SVO (Subject – Verb – Object) cố định, ít biến tố, dùng trợ từ để thể hiện thời và thể.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tiếng Nhật:\u003C\u002Fstrong> Trật tự SOV, nhiều hậu tố biểu thị chức năng cú pháp, có thể lược bỏ chủ ngữ trong văn cảnh rõ ràng.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tiếng Nga:\u003C\u002Fstrong> Trật tự từ linh hoạt, dùng biến tố để thể hiện vai trò thành phần (case system).\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nBảng so sánh một số đặc điểm cú pháp của ba ngôn ngữ:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Ngôn ngữ\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Trật tự từ\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Biến hình thái\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Chi phối cú pháp\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tiếng Anh\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>SVO\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Thấp\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Vị trí\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tiếng Nhật\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>SOV\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Trung bình\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Hậu tố chức năng\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tiếng Nga\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Miễn biến (flexible)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Cao\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Hình thái – biến tố\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\nSự đa dạng về đặc điểm cú pháp buộc các hệ thống dịch máy và NLP phải xây dựng mô hình ngôn ngữ riêng biệt cho từng loại hình cấu trúc cú pháp, từ đó đảm bảo tính chính xác và tự nhiên trong đầu ra.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Vấn đề mơ hồ cú pháp và xử lý\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nMơ hồ cú pháp (syntactic ambiguity) xảy ra khi một câu có thể được phân tích cú pháp theo nhiều cách khác nhau. Đây là thách thức quan trọng trong phân tích cú pháp tự động và dịch máy. Loại mơ hồ này không thể được giải quyết chỉ bằng cú pháp mà cần kết hợp ngữ cảnh và ngữ nghĩa.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nVí dụ: câu tiếng Anh “I saw the man with the telescope.” có hai cách hiểu:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Tôi dùng kính viễn vọng để nhìn người đàn ông.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Người đàn ông mà tôi nhìn thấy có mang theo kính viễn vọng.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nĐể xử lý mơ hồ cú pháp, các hệ thống hiện đại sử dụng:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Mô hình ngữ cảnh học sâu (contextual embeddings)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Cây cú pháp có trọng số dựa trên xác suất thống kê\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Mô hình kết hợp cú pháp và ngữ nghĩa (semantic role labeling)\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nNhững cách tiếp cận này giúp máy tính lựa chọn phương án phân tích hợp lý nhất dựa trên xác suất hoặc mô hình ngữ nghĩa ngữ cảnh, đặc biệt hiệu quả trong các hệ thống AI thế hệ mới như ChatGPT hoặc Bard.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tác động của đặc điểm cú pháp đến ngữ pháp học và giảng dạy ngôn ngữ\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrong lĩnh vực giảng dạy và học ngôn ngữ, đặc điểm cú pháp là yếu tố then chốt để học viên nắm được cách tổ chức câu và sử dụng chính xác các thành phần. Việc hiểu được cú pháp không chỉ giúp xây dựng câu đúng mà còn cải thiện khả năng viết và hiểu văn bản phức tạp.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác nội dung cú pháp thường được đưa vào giáo trình bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Trật tự từ cơ bản và mở rộng (basic &amp; advanced word order)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Phân loại cụm từ và chức năng cú pháp (NP, VP, AdjP...)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Hiện tượng cú pháp phức hợp: câu ghép, câu phức, mệnh đề quan hệ\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nĐối với ngữ pháp học, đặc điểm cú pháp là nền tảng xây dựng các mô hình lý thuyết như Ngữ pháp Chomsky, Cấu trúc Cú pháp Tối giản (Minimalist Syntax), Ngữ pháp Vai – Hiện thể (Role and Reference Grammar), từ đó góp phần lý giải các hiện tượng cú pháp phổ quát và đặc thù giữa các ngôn ngữ.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n  \u003Cli>Chomsky, N. (1995). \u003Cem>The Minimalist Program\u003C\u002Fem>. MIT Press.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Jurafsky, D., &amp; Martin, J. H. (2021). \u003Cem>Speech and Language Processing\u003C\u002Fem>. Pearson.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Radford, A. (2009). \u003Cem>Analyzing English Sentences: A Minimalist Approach\u003C\u002Fem>. Cambridge University Press.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fnlp.stanford.edu\u002Fsoftware\u002Flex-parser.shtml\" target=\"_blank\">Stanford NLP – Lexicalized Parser\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Pullum, G. K., &amp; Huddleston, R. (2002). \u003Cem>The Cambridge Grammar of the English Language\u003C\u002Fem>. Cambridge University Press.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Faclanthology.org\u002F\" target=\"_blank\">ACL Anthology – Archive of Computational Linguistics\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Jackendoff, R. (2002). \u003Cem>Foundations of Language\u003C\u002Fem>. Oxford University Press.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2889,"Lê Xuân Niên","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLuyWIkhyP2W5E59cKwN7ciI2nbjMGUpXO9rVQquC826ujzkqhU=s96-c",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-14T11:10:33.787+00:00","2025-11-14T11:29:13.153+00:00","2025-11-14T11:29:13.150+00:00",138,[31,42,53,64,75,81,92,103,109,115],{"id":32,"title":33,"term":34,"englishTitle":35,"definition":36,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":43,"title":44,"term":45,"englishTitle":46,"definition":47,"discipline":48,"disciplineCode":49,"disciplineLabel":50,"disciplineColor":51,"disciplineIcon":52},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":54,"title":55,"term":56,"englishTitle":57,"definition":58,"discipline":59,"disciplineCode":60,"disciplineLabel":61,"disciplineColor":62,"disciplineIcon":63},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":65,"title":66,"term":67,"englishTitle":68,"definition":69,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":76,"title":77,"term":78,"englishTitle":79,"definition":80,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":82,"title":83,"term":84,"englishTitle":85,"definition":86,"discipline":87,"disciplineCode":88,"disciplineLabel":89,"disciplineColor":90,"disciplineIcon":91},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":93,"title":94,"term":95,"englishTitle":96,"definition":97,"discipline":98,"disciplineCode":99,"disciplineLabel":100,"disciplineColor":101,"disciplineIcon":102},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":104,"title":105,"term":106,"englishTitle":107,"definition":108,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":110,"title":111,"term":112,"englishTitle":113,"definition":114,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":116,"title":117,"term":118,"englishTitle":119,"definition":120,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]