[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_%C4%91%E1%BA%AFk%20n%C3%B4ng{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_%C4%91%E1%BA%AFk%20n%C3%B4ng":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":17,"synonyms":18,"definition":21,"discipline":22,"references":23,"faqs":42,"createUser":52,"publishUser":56,"keywords":60,"keywordCount":69,"enrichTopicLink":70,"status":71,"createTime":72,"updateTime":73,"publishTime":74,"linkEnrichedTime":75,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":76,"wikidataId":10,"relateTopics":77},"đắk nông","Đắk nông là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan","Đắk Nông là một tỉnh thuộc vùng Tây Nguyên Việt Nam, nổi bật với địa hình đa dạng, khí hậu thuận lợi, dân cư đa dạng và tiềm năng nông nghiệp, du lịch. Tỉnh đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội, bảo tồn văn hóa, môi trường và kết nối khu vực Tây Nguyên với Đông Nam Bộ. ","\u003Cp>\u003Cstrong>Đắk Nông\u003C\u002Fstrong> (tiếng Anh: \u003Cem>Dak Nong\u003C\u002Fem>) là một tỉnh miền núi nằm ở cửa ngõ phía tây nam của vùng Tây Nguyên Việt Nam. Về mặt địa kinh tế và an ninh quốc phòng, Đắk Nông giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng khi tiếp giáp với các trung tâm kinh tế lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và có đường biên giới quốc gia tiếp giáp với Vương quốc Campuchia. Địa hình đặc trưng bởi cao nguyên bazan lượn sóng, mạng lưới sông suối chia cắt sâu và hệ sinh thái rừng nhiệt đới đa dạng sinh học tạo nên thế mạnh vượt trội về kinh tế lâm nông nghiệp, công nghiệp khai khoáng và du lịch sinh thái địa chất.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Vị trí địa lý và phân vùng cảnh quan tự nhiên\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nằm trên cao nguyên M'Nông với độ cao trung bình hàng trăm mét so với {{topic|%7B%22topic%22%3A%22m%E1%BB%B1c%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20bi%E1%BB%83n%22%7D}}, Đắk Nông sở hữu {{topic|%7B%22topic%22%3A%22%C4%91%E1%BB%8Ba%20h%C3%ACnh%22%7D}} phân bậc tương đối phức tạp, thoải dần từ đông sang tây và từ bắc xuống nam. Phía bắc và đông bắc giáp tỉnh Đắk Lắk, phía đông và đông nam giáp tỉnh Lâm Đồng, phía nam và tây nam giáp tỉnh Bình Phước, và phía tây giáp tỉnh Mondulkiri của Campuchia. Sự chuyển tiếp giữa các dải đồi lượn sóng, bình nguyên đất đỏ và các hẻm vực thung lũng sông tạo ra nhiều tiểu vùng sinh thái {{topic|%7B%22topic%22%3A%22vi%20kh%C3%AD%20h%E1%BA%ADu%22%7D}} đa dạng.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Đất đai của tỉnh chủ yếu phát triển trên đá mẹ bazan {{topic|%7B%22topic%22%3A%22phong%20h%C3%B3a%22%7D}} giàu dinh dưỡng, tầng đất dày và khả năng giữ ẩm tương đối thuận lợi cho các loài thực vật nhiệt đới. Đây là tiền đề tự nhiên lý tưởng để hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp quy mô lớn của cả nước. Bên cạnh đó, các khối núi sót và cảnh quan đồi bát úp tạo nên diện mạo tự nhiên độc đáo, mang đậm dấu ấn đặc thù của địa hình cao nguyên miền Trung.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Lịch sử hình thành và cấu trúc hành chính\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Vùng đất Đắk Nông là nơi cư trú lâu đời của các cộng đồng dân tộc bản địa như M'Nông, Mạ và Ê Đê với truyền thống {{topic|%7B%22topic%22%3A%22v%C4%83n%20h%C3%B3a%20d%C3%A2n%20gian%22%7D}} phong phú và kho tàng sử thi truyền miệng đặc sắc. Dưới thời kỳ phong kiến và thuộc địa, địa giới hành chính vùng cao nguyên này nhiều lần được sáp nhập, điều chỉnh để phục vụ công tác quản lý an ninh {{topic|%7B%22topic%22%3A%22bi%C3%AAn%20gi%E1%BB%9Bi%22%7D}} và khai thác thuộc địa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sau ngày đất nước thống nhất, địa bàn Đắk Nông từng là một bộ phận hợp thành của tỉnh Đắk Lắk rộng lớn. Nhằm tạo động lực đột phá cho phát triển kinh tế xã hội và củng cố vững chắc thế trận quốc phòng vùng biên giới Tây Nguyên, tỉnh Đắk Nông được chính thức tái lập và đi vào hoạt động độc lập vào những năm đầu thế kỷ hai mươi mốt sau khi chia tách địa giới hành chính từ tỉnh Đắk Lắk cũ. Kể từ mốc lịch sử này, hệ thống hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, mạng lưới thủy lợi, hệ thống giáo dục y tế và các trung tâm đô thị của tỉnh đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Địa chất, địa mạo và Công viên địa chất toàn cầu UNESCO\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Đặc trưng {{topic|%7B%22topic%22%3A%22%C4%91%E1%BB%8Ba%20ch%E1%BA%A5t%22%7D}} của Đắk Nông gắn liền với các đợt phun trào {{topic|%7B%22topic%22%3A%22n%C3%BAi%20l%E1%BB%ADa%22%7D}} bazan mãnh liệt trong kỷ Đệ tứ, tạo nên lớp phủ dung nham rộng lớn trải dài khắp địa bàn. Quá trình làm nguội dòng dung nham bazan kết hợp với thoát khí áp suất cao đã hình thành nên hệ thống hang động núi lửa độc nhất vô nhị tại Đông Nam Á.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Công viên địa chất Đắk Nông được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu với hệ thống hàng chục điểm di sản địa chất độc đáo. Điểm nhấn nổi bật nhất của công viên địa chất là hệ thống hang động núi lửa Krông Nô với hàng chục hang động dung nham có chiều dài hàng nghìn mét, bảo tồn nguyên vẹn các cấu trúc dòng chảy dung nham, thạch nhũ đá bazan và dấu vết cổ sinh vật học. Đặc biệt, các nhà khảo cổ học đã phát hiện nhiều di cốt người tiền sử và công cụ lao động bằng đá có niên đại hàng nghìn năm trong lòng hang núi lửa, chứng minh sự thích ứng phi thường của các cộng đồng người cổ đại với môi trường sống bazan.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài nguyên khoáng sản và tiềm năng công nghiệp bauxit\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Đắk Nông được mệnh danh là thủ phủ khoáng sản bauxit của Việt Nam và khu vực. Quá trình phong hóa laterit kéo dài hàng triệu năm trên nền đá bazan cổ đã tích tụ nên những mỏ quặng bauxit có trữ lượng khổng lồ với chất lượng quặng nhôm cao, phân bố tập trung và rất thuận lợi cho phương thức khai thác lộ thiên.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Việc phát triển ngành công nghiệp khai thác, chế biến bauxit - alumin và luyện nhôm đóng vai trò là ngành công nghiệp mũi nhọn trụ cột, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh sang hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa. Tuy nhiên, bài toán khai khoáng bauxit tại Đắk Nông luôn đòi hỏi sự cân nhắc thận trọng và giải pháp công nghệ tiên tiến nhằm kiểm soát bùn đỏ, hoàn nguyên môi trường đất rừng sau khai thác và bảo đảm an ninh nguồn nước cho toàn bộ lưu vực hạ du.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Khí hậu, thủy văn và quản lý tài nguyên nước bền vững\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Đắk Nông nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo với sự phân hóa sâu sắc thành hai mùa tương phản rõ rệt: mùa mưa tập trung lượng nước dồi dào và mùa khô kéo dài gây nên tình trạng khô hạn gay gắt. Mạng lưới thủy văn của tỉnh bao gồm các hệ thống sông chính thuộc lưu vực sông Đồng Nai và sông Sêrêpôk.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trước tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu và áp lực gia tăng diện tích tưới tiêu nông nghiệp, an ninh tài nguyên nước trở thành vấn đề sống còn của địa phương. Nghiên cứu của Hung và cộng sự năm 2021 tích hợp mô hình SWAT và viễn thám GIS để đánh giá tính dễ bị tổn thương của tài nguyên nước tại lưu vực thượng nguồn sông Đồng Nai thuộc tỉnh Đắk Nông. Kết quả nghiên cứu đã cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp các nhà hoạch định chính sách xây dựng quy hoạch phân bổ nguồn nước hợp lý, điều tiết dung tích các hồ chứa thủy điện và bảo đảm dòng chảy môi trường cho hệ sinh thái hạ du.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Thảm thực vật rừng và nguy cơ cháy rừng trong mùa khô\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tài nguyên rừng Đắk Nông sở hữu độ che phủ cao với nhiều kiểu rừng đặc trưng như rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới, rừng bán rụng lá và rừng khộp rụng lá theo mùa. Các khu bảo tồn thiên nhiên như Tà Đùng và Nam Nung là nơi lưu giữ nhiều nguồn gen động thực vật quý hiếm, đóng vai trò là lá phổi xanh phòng hộ đầu nguồn xung yếu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong các tháng cao điểm của mùa khô hạn, sự suy giảm độ ẩm thảm thực vật kết hợp với tập quán đốt nương làm rẫy làm gia tăng đột biến nguy cơ cháy rừng. Nghiên cứu của Bui năm 2018 sử dụng dữ liệu cháy rừng năm 2017 tại Đắk Nông để xây dựng mô hình mạng nơ-ron lai ghép phục vụ dự báo nguy cơ cháy rừng. Công trình đã chứng minh tính ưu việt của việc ứng dụng thuật toán tối ưu hóa thông minh kết hợp trí tuệ nhân tạo và dữ liệu viễn thám không gian trong việc khoanh vùng các điểm nóng cháy rừng, nâng cao hiệu quả phòng cháy chữa cháy rừng của lực lượng kiểm lâm địa phương.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Đa dạng sinh học và nghiên cứu y sinh học phân tử\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Môi trường sinh thái rừng và các vùng đất ngập nước tự nhiên tại Đắk Nông tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loài côn trùng và vi sinh vật sinh sôi. Công bố của Kuwata và cộng sự năm 2013 định danh chủng virus Đắk Nông phân lập từ muỗi Culex tại địa bàn tỉnh Đắk Nông. Phát hiện y sinh học quan trọng này đã mở rộng hiểu biết của cộng đồng khoa học quốc tế về sự đa dạng di truyền học của các loài virus truyền qua côn trùng, góp phần hoàn thiện mạng lưới giám sát dịch tễ học dự phòng các bệnh truyền nhiễm tại khu vực nhiệt đới gió mùa.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Phát triển nông nghiệp bền vững và cây công nghiệp dài ngày\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nông nghiệp là trụ đỡ kinh tế vững chắc của Đắk Nông, nổi tiếng với các sản phẩm nông sản xuất khẩu chủ lực như cà phê Robusta, hồ tiêu, cao su, hạt điều và cây ăn trái giá trị cao như sầu riêng, bơ booth. Khí hậu mát mẻ trên các cao trình cao cùng thổ nhưỡng bazan phì nhiêu tạo nên hương vị đậm đà đặc trưng cho nông sản địa phương.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Để thích ứng với những biến động của thị trường toàn cầu và tiêu chuẩn nông nghiệp xanh khắt khe, tỉnh đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình thâm canh truyền thống sang các mô hình nông lâm kết hợp, canh tác hữu cơ có chứng chỉ quốc tế và ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước nhỏ giọt. Việc đa dạng hóa cây trồng xen canh trong vườn cà phê không chỉ cải thiện độ phì nhiêu của đất, tăng khả năng lưu giữ carbon sinh khối mà còn giúp các hộ nông dân tăng tính chống chịu trước biến động giá cả nông sản.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Bảo tồn bản sắc văn hóa và triển vọng phát triển tương lai\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bên cạnh tài nguyên thiên nhiên trù phú, Đắk Nông còn là một trong những cái nôi gìn giữ Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Các lễ hội truyền thống như lễ mừng lúa mới, lễ cúng bến nước và diễn xướng sử thi Ot Ndrong phản ánh lòng biết ơn sâu sắc của con người đối với mẹ thiên nhiên và thần linh bảo hộ buôn làng.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong chiến lược quy hoạch tổng thể giai đoạn tới, Đắk Nông định vị phát triển bền vững dựa trên ba trụ cột chiến lược: phát triển công nghiệp bauxit - nhôm và năng lượng tái tạo thân thiện môi trường; phát triển nông nghiệp sinh thái ứng dụng công nghệ cao gắn với chuỗi giá trị chế biến sâu; và phát triển du lịch sinh thái nghỉ dưỡng gắn kết với Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Tà Đùng. Bằng cách kết hợp hài hòa giữa khai thác tiềm năng kinh tế và gìn giữ tài nguyên sinh thái, Đắk Nông đang vững bước khẳng định vị thế là cực tăng trưởng năng động và giàu bản sắc của vùng đất Tây Nguyên hùng vĩ.\u003C\u002Fp>\n","Dak Nong",[17,19,20],"tỉnh Đắk Nông","Dak Nong province","Đắk Nông là một tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Nguyên Việt Nam, nổi bật với hệ thống địa chất bazan núi lửa, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, trữ lượng khoáng sản bauxit quy mô lớn và nền kinh tế nông lâm nghiệp nhiệt đới thích ứng biến đổi khí hậu.","SOCIAL_SCIENCES",[24,30,36],{"citationText":25,"title":26,"authors":27,"source":10,"year":28,"doi":29,"url":10},"Bui, Q.-T. (2018). Metaheuristic algorithms in optimizing neural network: a comparative study for forest fire susceptibility mapping in Dak Nong, Vietnam. Geomatics, Natural Hazards and Risk, 10(1), 136-150. doi:10.1080\u002F19475705.2018.1509902","Metaheuristic algorithms in optimizing neural network: a comparative study for forest fire susceptibility mapping in Dak Nong, Vietnam","Bui, Q.-T.",2018,"10.1080\u002F19475705.2018.1509902",{"citationText":31,"title":32,"authors":33,"source":10,"year":34,"doi":35,"url":10},"Hung, L. Q., Le, T. H., Vo, T. G., Duong, D. T., & Rahman, M. M. (2021). Vulnerability assessment of water resources using GIS, remote sensing and SWAT model – a case study: the upper part of Dong Nai river basin, Vietnam. International Journal of River Basin Management, 20(4), 517-531. doi:10.1080\u002F15715124.2021.1901729","Vulnerability assessment of water resources using GIS, remote sensing and SWAT model – a case study: the upper part of Dong Nai river basin, Vietnam","Hung, L. Q., Le, T. H., Vo, T. G., Duong, D. T., Rahman, M. M.",2021,"10.1080\u002F15715124.2021.1901729",{"citationText":37,"title":38,"authors":39,"source":10,"year":40,"doi":41,"url":10},"Kuwata, R., Satho, T., Isawa, H., Yen, N. T., Phong, T. V., Nga, P. T., & Sawabe, K. (2013). Characterization of Dak Nong virus, an insect nidovirus isolated from Culex mosquitoes in Vietnam. Archives of Virology, 158(11), 2273-2284. doi:10.1007\u002Fs00705-013-1741-4","Characterization of Dak Nong virus, an insect nidovirus isolated from Culex mosquitoes in Vietnam","Kuwata, R., Satho, T., Isawa, H., Yen, N. T., Phong, T. V., Nga, P. T., Sawabe, K.",2013,"10.1007\u002Fs00705-013-1741-4",[43,46,49],{"question":44,"answer":45},"Công viên địa chất Đắk Nông có đặc điểm gì nổi bật?","Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông sở hữu hệ thống hang động núi lửa trong đá bazan dài và độc đáo hàng đầu Đông Nam Á, tiêu biểu là hệ thống hang Krông Nô với nhiều di chỉ khảo cổ học tiền sử quý giá.",{"question":47,"answer":48},"Tiềm năng khoáng sản chính của tỉnh Đắk Nông là gì?","Đắk Nông sở hữu trữ lượng quặng bauxit lớn nhất cả nước, là cơ sở để hình thành và phát triển tổ hợp công nghiệp khai thác, chế biến alumin và luyện nhôm quy mô quốc gia gắn liền với các giải pháp bảo vệ môi trường sinh thái.",{"question":50,"answer":51},"Cây trồng nông nghiệp chủ lực tại Đắk Nông bao gồm những loại nào?","Các cây công nghiệp dài ngày chủ lực của Đắk Nông gồm cà phê Robusta, hồ tiêu, cao su, hạt điều cùng nhiều loại cây ăn trái giá trị kinh tế cao như sầu riêng và bơ, đang được chuyển dịch theo hướng nông nghiệp hữu cơ ứng dụng công nghệ cao.",{"id":53,"researcherId":10,"name":54,"imageUrl":55},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":57,"researcherId":10,"name":58,"imageUrl":59},2889,"Lê Xuân Niên","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLuyWIkhyP2W5E59cKwN7ciI2nbjMGUpXO9rVQquC826ujzkqhU=s96-c",[61,62,63,64,65,66,67,68],"mực nước biển","địa hình","vi khí hậu","phong hóa","văn hóa dân gian","biên giới","địa chất","núi lửa",8,false,"PUBLISHED","2025-09-30T02:17:36.660+00:00","2026-09-20T03:05:23.524+00:00","2025-10-24T16:28:15.952+00:00","2026-09-20T03:05:21.151+00:00",164,[78,81,84,87,90,93,96,99,102,104],{"id":79,"title":80,"term":79,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"hình thái","Hình thái là gì? Các công bố khoa học về Hình thái",{"id":82,"title":83,"term":82,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"yếu tố địa lý","Yếu tố địa lý là gì? Các công bố khoa học về Yếu tố địa lý",{"id":85,"title":86,"term":85,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"sắc tộc","Sắc tộc là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":88,"title":89,"term":88,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"áp suất thấp","Áp suất thấp là gì? Các nghiên cứu khoa học về Áp suất thấp",{"id":91,"title":92,"term":91,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"địa danh","Địa danh là gì? Các nghiên cứu khoa học về Địa danh",{"id":94,"title":95,"term":94,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"thoát hơi nước","Thoát hơi nước là gì? Các nghiên cứu khoa học về Thoát hơi nước",{"id":97,"title":98,"term":97,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"động đất","Động đất là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học về Động đất",{"id":100,"title":101,"term":100,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"không gian mạng","Không gian mạng là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":68,"title":103,"term":68,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"Núi lửa là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":105,"title":106,"term":105,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"silica","Silica là gì? Các công bố nghiên cứu khoa học về Silica"]