[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng%20m%E1%BA%B7t%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng%20m%E1%BA%B7t%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":25,"keywordCount":26,"enrichTopicLink":27,"status":28,"createTime":29,"updateTime":30,"publishTime":31,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":32,"wikidataId":10,"relateTopics":33},"đường mặt nước","Đường mặt nước là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","Đường mặt nước là đường biểu diễn cao độ mặt nước dọc theo lòng sông hoặc kênh hở tại một thời điểm, phản ánh trạng thái thủy lực dòng chảy. Nó được xác định dựa trên các yếu tố như hình dạng mặt cắt, độ dốc đáy, lưu lượng và hệ số nhám để phục vụ thiết kế và quản lý thủy văn. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Khái niệm đường mặt nước\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐường mặt nước (water surface profile) là đường biểu diễn hình học của cao độ mặt nước dọc theo chiều dài của lòng dẫn như sông, kênh hở hoặc mương thoát nước tại một thời điểm cụ thể. Nó mô tả sự thay đổi không gian của mực nước dọc theo trục dòng chảy, từ đó phản ánh trạng thái thủy lực của hệ thống dòng hở.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong thủy lực sông ngòi và thiết kế công trình thủy lợi, đường mặt nước là cơ sở để đánh giá khả năng thoát lũ, kiểm tra ngập lụt và xác định cao trình thiết kế của bờ kè, cầu, cống và đê điều. Đường mặt nước không cố định mà thay đổi theo điều kiện dòng chảy, mưa, thủy triều và sự can thiệp của con người thông qua công trình thủy lợi.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong một hệ thống sông\u002Fkênh có dòng chảy không đều, đường mặt nước thường không trùng với mặt đáy kênh mà dao động theo từng đoạn. Việc mô tả chính xác đường mặt nước giúp tính toán được các đại lượng quan trọng như áp lực thủy tĩnh, vận tốc dòng, và xác định vùng ngập tiềm năng trong thiết kế và quản lý rủi ro thiên tai.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ý nghĩa trong thủy lực và tài nguyên nước\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐường mặt nước là thành phần cốt lõi trong mô hình thủy lực vì nó giúp dự đoán được hành vi của dòng chảy trong lòng dẫn dưới nhiều điều kiện thủy văn khác nhau. Từ đường mặt nước, người làm kỹ thuật có thể đánh giá hiệu quả hoạt động của các công trình điều tiết, thiết kế kích thước lòng dẫn phù hợp và dự báo khả năng ngập lụt.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong quản lý tài nguyên nước, đường mặt nước cung cấp thông tin nền tảng cho:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Phân tích truyền lũ và thời gian đến đỉnh lũ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Xác định khu vực ngập và độ sâu ngập\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Thiết kế lưới quan trắc mực nước\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Đánh giá tác động của phát triển đô thị đến thoát nước\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNgoài ra, nó còn được sử dụng trong mô phỏng tác động của biến đổi khí hậu đến dòng chảy mặt, từ đó phục vụ cho quy hoạch phát triển bền vững hạ lưu các lưu vực sông. Trong tính toán điều tiết hồ chứa, đường mặt nước trong điều kiện mực nước dâng kiểm tra (PMF – probable maximum flood) là thông số bắt buộc để đánh giá an toàn đập.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Phân loại đường mặt nước\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nDựa trên đặc tính của dòng chảy, đường mặt nước được phân loại theo hai tiêu chí: trạng thái dòng và mức độ biến thiên theo không gian. Phân loại này giúp lựa chọn công thức và mô hình phù hợp trong thiết kế hoặc mô phỏng thủy lực.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCó hai loại dòng chảy chính ứng với hai dạng đường mặt nước:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Dòng đều\u003C\u002Fstrong>: mực nước và vận tốc dòng chảy không thay đổi theo chiều dọc. Đường mặt nước song song với đáy và ứng với điều kiện ổn định lâu dài.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Dòng không đều\u003C\u002Fstrong>: mực nước thay đổi theo chiều dài dòng chảy do sự thay đổi hình dạng lòng dẫn, vật cản, hoặc lưu lượng. Dòng không đều lại chia làm hai dạng phụ:\u003C\u002Fli>\n  \u003Cul>\n    \u003Cli>Dòng không đều ổn định (GVF): thay đổi chậm, ứng với hiện tượng xảy ra trong các kênh dài, dốc thoải\u003C\u002Fli>\n    \u003Cli>Dòng không đều đột biến (RVF): thay đổi nhanh và mạnh, ví dụ tại tràn đập, cầu chui, hoặc vị trí đổi dốc\u003C\u002Fli>\n  \u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTùy vào vị trí của đường mặt nước so với độ sâu đặc trưng, người ta chia các kiểu mặt cắt thành ba loại phổ biến:\n\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Ctbody>\u003Ctr>\n    \u003Cth>Loại mặt cắt\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Quan hệ mực nước với đáy\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Ví dụ điển hình\u003C\u002Fth>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Loại M\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Mực nước nằm trong khoảng giữa cao trình đáy và cao trình dòng tới\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Kênh đào ổn định\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Loại S\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Mực nước nằm cao hơn đáy nhưng thấp hơn dòng tới\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Sông tự nhiên, vùng bờ sông\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Loại C\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Mực nước vượt cao trình dòng tới hoặc có dòng tràn\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Vùng lũ, hồ chứa\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Các yếu tố ảnh hưởng đến đường mặt nước\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nHình dạng và vị trí của đường mặt nước phụ thuộc vào nhiều yếu tố đầu vào, trong đó có thể kể đến ba nhóm chính: yếu tố hình học, yếu tố thủy lực, và yếu tố ngoại lực.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác yếu tố hình học bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Hình dạng mặt cắt ngang (chữ nhật, hình thang, bán nguyệt, tự nhiên)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Độ dốc đáy (S\u003Csub>0\u003C\u002Fsub>) ảnh hưởng đến mức năng lượng sẵn có\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Độ nhám bề mặt đáy và bờ (hệ số Manning n)\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nVề yếu tố thủy lực, các đại lượng chính gồm:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Lưu lượng dòng chảy (Q) và sự biến đổi theo thời gian\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Điều kiện biên đầu vào (hạ lưu\u002Ftăng lưu)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tổn thất năng lượng do ma sát, co thắt hoặc thay đổi hướng dòng\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nẢnh hưởng của các công trình nhân tạo như đập, cầu, cống cũng tạo ra các bước nhảy thủy lực, dòng tràn hoặc tích nước gây thay đổi đột ngột đường mặt nước. Ngoài ra, dòng triều hoặc bồi lắng đáy sông cũng là những yếu tố động thường xuyên tác động đến trạng thái đường mặt nước trong thực tế.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Phương pháp tính toán đường mặt nước\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐể tính toán đường mặt nước trong kênh hở hoặc sông, người ta thường sử dụng phương trình thủy lực mô tả sự thay đổi của mực nước theo chiều dài dòng chảy. Với dòng chảy không đều ổn định (gradually varied flow), phương trình vi phân được sử dụng phổ biến nhất là:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\n\\frac{dy}{dx} = \\frac{S_0 - S_f}{1 - Fr^2}\n\u003C\u002Fscript>\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong đó:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> dy\u002Fdx \u003C\u002Fscript>: độ dốc đường mặt nước\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> S_0 \u003C\u002Fscript>: độ dốc đáy kênh\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> S_f \u003C\u002Fscript>: độ dốc tổn thất năng lượng\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> Fr \u003C\u002Fscript>: số Froude, đặc trưng cho loại dòng chảy\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nPhương trình này cho thấy đường mặt nước chịu ảnh hưởng mạnh từ tương quan giữa năng lượng của dòng và trọng lực. Khi \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> Fr \\lt 1 \u003C\u002Fscript>, dòng chảy là dưới tới hạn (subcritical), còn nếu \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> Fr \\gt 1 \u003C\u002Fscript>, dòng là trên tới hạn (supercritical). Trường hợp \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> Fr = 1 \u003C\u002Fscript> xảy ra tại mặt cắt tới hạn (critical section).\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số phương pháp tính thường dùng:\n\u003C\u002Fp>\u003Col>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Phương pháp bước tiêu chuẩn\u003C\u002Fstrong> (Standard Step Method): giải tích lặp từng đoạn, dùng cho dòng không đều ổn định\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Phương pháp sai phân hữu hạn\u003C\u002Fstrong> (Finite Difference): giải số các phương trình Saint-Venant trong mô hình 1D hoặc 2D\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Phương pháp tích phân\u003C\u002Fstrong>: đơn giản hóa trong các kênh hình học lý tưởng, ít dùng thực tế\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nKhi áp dụng mô hình số, người dùng cần xác định:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Điều kiện biên: mực nước đầu – cuối, lưu lượng vào\u002Fra\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Điều kiện ban đầu: trạng thái dòng chảy tại thời điểm bắt đầu mô phỏng\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Các hệ số hiệu chỉnh: hệ số nhám, hệ số phân tán năng lượng\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Mối quan hệ với dòng chảy và chế độ thủy văn\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐường mặt nước không tồn tại độc lập mà phản ánh trực tiếp chế độ thủy văn và dòng chảy trong hệ thống. Thông qua việc phân tích đường mặt nước, các chuyên gia có thể xác định mối quan hệ giữa lượng mưa – dòng chảy – mực nước – vùng ngập.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số ứng dụng thực tế:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Dự báo thời điểm dòng tràn bờ và khu vực ngập sâu\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Phân tích quá trình truyền lũ từ thượng lưu xuống hạ lưu\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Thiết kế cao trình an toàn cho đê bao, cống xả, tràn\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nKết hợp đường mặt nước với dữ liệu thủy văn (chuỗi thời gian mưa, lưu lượng, mực nước) là nền tảng của mô hình thủy lực – thủy văn tích hợp (Hydro-Hydraulic Model). Các mô hình này thường được sử dụng để xây dựng bản đồ ngập, phân vùng rủi ro lũ hoặc thiết kế hệ thống thoát nước đô thị.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng mô hình số trong mô phỏng đường mặt nước\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nVới sự phát triển của công nghệ mô hình hóa và tính toán, việc mô phỏng đường mặt nước hiện nay chủ yếu sử dụng phần mềm chuyên dụng. Các phần mềm này cho phép mô phỏng dòng chảy trong không gian 1 chiều (1D), 2 chiều (2D) hoặc kết hợp (1D-2D).\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số phần mềm phổ biến:\n\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Ctbody>\u003Ctr>\n    \u003Cth>Phần mềm\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Đơn vị phát triển\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Tính năng chính\u003C\u002Fth>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.hec.usace.army.mil\u002Fsoftware\u002Fhec-ras\u002F\" target=\"_blank\">HEC-RAS\u003C\u002Fa>\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>USACE (Hoa Kỳ)\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Mô hình thủy lực 1D và 2D, hỗ trợ địa hình số\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.dhi.com\u002Fproducts\u002Fmiike-11\" target=\"_blank\">MIKE 11\u003C\u002Fa>\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>DHI (Đan Mạch)\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Giải phương trình Saint-Venant đầy đủ, tích hợp thủy văn\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.bentley.com\u002Fsoftware\u002Fopenflows-flood\u002F\" target=\"_blank\">OpenFlows Flood\u003C\u002Fa>\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Bentley Systems\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Mô phỏng dòng chảy lũ, tích hợp GIS và thời gian thực\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nƯu điểm chính của mô hình số:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Phân tích nhanh nhiều kịch bản lũ hoặc xả đập\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Kết hợp được dữ liệu viễn thám và mô hình mưa\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Dễ dàng xuất bản đồ kết quả, hỗ trợ ra quyết định\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Vai trò trong quy hoạch và quản lý rủi ro lũ lụt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐường mặt nước là cơ sở kỹ thuật quan trọng trong lập quy hoạch thoát lũ, phát triển hạ tầng vùng ven sông, và thiết kế công trình phòng chống thiên tai. Trong quy hoạch đô thị, cao trình nền khu dân cư thường phải cao hơn mực nước lũ 100 năm (Q100) được tính từ mô hình đường mặt nước.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nỨng dụng cụ thể:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Xác định vùng ngập trong bản đồ quy hoạch\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Thiết kế cao trình mặt cầu, đê, cống vượt lũ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Đề xuất hành lang thoát lũ, vùng hạn chế xây dựng\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong quản lý thiên tai, đường mặt nước được dùng để:\n\u003C\u002Fp>\u003Col>\n  \u003Cli>Dự báo thời gian và phạm vi ngập\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Hỗ trợ sơ tán dân cư\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Đánh giá tác động của vỡ đập hoặc xả khẩn cấp\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Hạn chế và sai số trong xác định đường mặt nước\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nViệc mô hình hóa đường mặt nước luôn tiềm ẩn sai số, đặc biệt trong các trường hợp địa hình phức tạp hoặc thiếu dữ liệu đầu vào. Các nguyên nhân thường gặp:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Số liệu địa hình không chính xác, độ phân giải thấp\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Ước lượng sai hệ số nhám (Manning n)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Không xét đến ảnh hưởng của bồi lắng, thay đổi mặt cắt thực tế\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giả định điều kiện biên không phù hợp với thực tế\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBên cạnh đó, mô hình 1D có hạn chế trong việc mô tả dòng tràn bờ, dòng chảy lan trong đô thị hoặc khi xảy ra lũ đột ngột. Vì vậy, nhiều dự án hiện nay chuyển sang mô hình 2D hoặc hybrid 1D-2D để nâng cao độ chính xác và chi tiết không gian.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.hec.usace.army.mil\u002Fsoftware\u002Fhec-ras\u002F\" target=\"_blank\">US Army Corps of Engineers – HEC-RAS\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.dhi.com\u002Fproducts\u002Fmiike-11\" target=\"_blank\">DHI MIKE 11 Software\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.sciencedirect.com\u002Fscience\u002Farticle\u002Fpii\u002FS1364815221000732\" target=\"_blank\">Zhang et al. (2021). \"Hydraulic modeling of river flood inundation using 1D\u002F2D coupling\"\u003C\u002Fa>, Environmental Modelling &amp; Software\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fascelibrary.org\u002Fdoi\u002F10.1061\u002F(ASCE)HY.1943-7900.0000986\" target=\"_blank\">Chow, V.T. (1959). Open-Channel Hydraulics\u003C\u002Fa>, McGraw-Hill\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.bentley.com\u002Fsoftware\u002Fopenflows-flood\u002F\" target=\"_blank\">Bentley Systems – OpenFlows Flood\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.tandfonline.com\u002Fdoi\u002Ffull\u002F10.1080\u002F15715124.2020.1838121\" target=\"_blank\">Alcrudo, F. (2020). \"2D flood modeling: State of the art\"\u003C\u002Fa>, Journal of Flood Risk Management\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":22,"researcherId":10,"name":23,"imageUrl":24},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-14T04:12:17.380+00:00","2025-11-14T05:04:25.357+00:00","2025-11-14T05:04:25.351+00:00",179,[34,45,56,67,78,84,95,106,112,118],{"id":35,"title":36,"term":37,"englishTitle":38,"definition":39,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":46,"title":47,"term":48,"englishTitle":49,"definition":50,"discipline":51,"disciplineCode":52,"disciplineLabel":53,"disciplineColor":54,"disciplineIcon":55},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":57,"title":58,"term":59,"englishTitle":60,"definition":61,"discipline":62,"disciplineCode":63,"disciplineLabel":64,"disciplineColor":65,"disciplineIcon":66},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":68,"title":69,"term":70,"englishTitle":71,"definition":72,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":79,"title":80,"term":81,"englishTitle":82,"definition":83,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":85,"title":86,"term":87,"englishTitle":88,"definition":89,"discipline":90,"disciplineCode":91,"disciplineLabel":92,"disciplineColor":93,"disciplineIcon":94},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":96,"title":97,"term":98,"englishTitle":99,"definition":100,"discipline":101,"disciplineCode":102,"disciplineLabel":103,"disciplineColor":104,"disciplineIcon":105},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":107,"title":108,"term":109,"englishTitle":110,"definition":111,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":113,"title":114,"term":115,"englishTitle":116,"definition":117,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":119,"title":120,"term":121,"englishTitle":122,"definition":123,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]